Giữa những lựa chọn phức tạp về chăm sóc, hưu bổng và tài chính, không ít người Việt vẫn loay hoay tự hỏi: mình có quyền lợi gì, bắt đầu từ đâu, và liệu đã chuẩn bị đủ chưa? Một dịch vụ miễn phí của chính phủ, do Centrelink cung cấp, ít được biết đến nhưng vô cùng thiết thực, đang giúp nhiều người tìm ra câu trả lời rõ ràng hơn cho hành trình tài chính khi về già.
Thông qua cuộc trò chuyện với chị Vân Nguyễn – đại diện Financial Information Service (FIS) thuộc Services Australia – một bức tranh toàn diện được phác họa: hệ thống hỗ trợ người cao tuổi tại Úc không chỉ rộng lớn mà còn phức tạp, đòi hỏi người dân phải hiểu đúng để lựa chọn đúng.
Khi tuổi già không còn là chuyện “để sau”
Một trong những điểm nhấn quan trọng từ cuộc phỏng vấn là lời khuyên: đừng chờ đến khi cần mới tìm hiểu về aged care (chăm sóc người cao niên).
Theo chị Vân Nguyễn, nhiều người chỉ bắt đầu tìm hiểu khi sức khỏe đã giảm sút hoặc gia đình rơi vào thế bị động. Điều này khiến các quyết định trở nên vội vàng, thiếu thông tin và đôi khi không phù hợp với nhu cầu thực tế.
Hệ thống chăm sóc người cao niên tại Úc được vận hành bởi nhiều cơ quan khác nhau. Trong đó, Bộ Y tế, Người khuyết tật và Lão hóa (Department of Health, Disability and Ageing) đóng vai trò xác định điều kiện đủ để nhận hỗ trợ và điều phối dịch vụ thông qua nền tảng My Aged Care.
Trong khi đó, Services Australia lại đảm nhiệm một chức năng mang tính “tài chính cốt lõi”: đánh giá thu nhập và tài sản để xác định mức phí mà người dùng phải đóng cho các dịch vụ chăm sóc.
Nói cách khác, một bên quyết định “bạn có được nhận dịch vụ hay không”, bên còn lại quyết định “bạn phải trả bao nhiêu”.
Aged Care Specialist: Cuộc hẹn 90 phút có thể thay đổi cả kế hoạch tuổi già
Một thông tin đáng chú ý là Services Australia cung cấp đội ngũ chuyên viên riêng biệt – Aged Care Specialist Officers – những người có thể tư vấn chi tiết từng trường hợp cá nhân.
Người dân có thể đặt lịch hẹn qua điện thoại hoặc trực tiếp tại văn phòng, với thời lượng lên đến 90 phút cho mỗi cuộc tư vấn.
Khoảng thời gian này không chỉ đủ để giải thích các loại hình dịch vụ như chăm sóc tại nhà (home care package) hay viện dưỡng lão, mà còn đi sâu vào:
- Điều kiện đủ để nhận hỗ trợ
- Quy trình đăng ký và thẩm định
- Tác động tài chính dài hạn
- Các lựa chọn phù hợp với hoàn cảnh gia đình
Đặc biệt, người tham gia có thể đi cùng người thân hoặc bạn bè để cùng trao đổi – một yếu tố quan trọng trong các quyết định liên quan đến tuổi già.
Rào cản ngôn ngữ không còn là vấn đề
Một trong những lo ngại lớn của cộng đồng người Việt là khả năng tiếng Anh khi tiếp cận hệ thống dịch vụ.
Tuy nhiên, theo chị Vân Nguyễn, Services Australia cung cấp dịch vụ thông dịch hoàn toàn miễn phí. Người dân chỉ cần thông báo trước khi đặt lịch, và cơ quan sẽ sắp xếp thông dịch viên phù hợp.
Ngoài ra, các đường dây hỗ trợ đa ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt, cũng luôn sẵn sàng:
- Centrelink (đa ngôn ngữ): 131 202
- Medicare: 132 011
- Child Support: 131 272
Thông tin cũng được cung cấp bằng hơn 75 ngôn ngữ trên website chính thức.
Điều này đồng nghĩa với việc: ngôn ngữ không còn là lý do để trì hoãn việc tìm hiểu quyền lợi của mình.
Age Pension và các hỗ trợ tài chính: Không chỉ là tiền hưu
Khi nhắc đến tuổi già, nhiều người nghĩ ngay đến Age Pension – trợ cấp dành cho người từ 67 tuổi trở lên. Nhưng thực tế, hệ thống hỗ trợ rộng hơn rất nhiều.
Theo thông tin được chia sẻ, mức trợ cấp hiện tại có thể lên đến khoảng 1.200 AUD mỗi hai tuần cho người độc thân, kèm theo các khoản bổ sung như pension supplement và energy supplement. Các mức này được điều chỉnh định kỳ theo chỉ số kinh tế.
Bên cạnh đó là các quyền lợi đi kèm:
Pensioner Concession Card: Thẻ ưu đãi giúp giảm chi phí sinh hoạt, bao gồm:
- Thuốc theo chương trình PBS
- Hóa đơn điện, nước, gas
- Lệ phí hội đồng (council rates)
- Đăng ký xe
- Chi phí y tế
Medicare Safety Net: Khi chi phí y tế vượt ngưỡng nhất định, người dùng sẽ nhận được mức hoàn tiền cao hơn.
Hearing Services Program: Hỗ trợ thiết bị và dịch vụ trợ thính – một nhu cầu phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
Commonwealth Seniors Health Card Dành cho người đủ tuổi hưu nhưng không nhận trợ cấp thu nhập, giúp giảm chi phí y tế và sinh hoạt mà không cần kiểm tra tài sản.
Financial Information Service: “Bản đồ tài chính” miễn phí cho mọi người
Financial Information Service (FIS) – dịch vụ mà chị Vân Nguyễn đang trực tiếp làm việc.
Điểm khác biệt cốt lõi của FIS nằm ở ba yếu tố:
1. Miễn phí hoàn toàn
2. Thông tin độc lập (không bán sản phẩm tài chính)
3. Tập trung vào giáo dục và ra quyết định
FIS không thay thế chuyên gia tài chính cá nhân, nhưng đóng vai trò giúp cộng đồng:
- Hiểu cách hoạt động của hệ thống tài chính
- Nắm rõ các lựa chọn đầu tư và tiết kiệm
- Hiểu về superannuation (quỹ hưu bổng)
- Chuẩn bị kế hoạch nghỉ hưu
- Đánh giá tác động tài chính khi vào aged care
Đặc biệt, FIS cũng hướng dẫn cách làm việc hiệu quả với các cố vấn tài chính chuyên nghiệp – một kỹ năng không phải ai cũng có.
Tiếp cận FIS: Đơn giản hơn bạn nghĩ
Bạn có thể liên hệ Financial Information Service bằng nhiều cách:
Gọi số 132 300 và nói “Financial Information Service” để được chuyển cuộc gọi
- Đặt lịch gặp trực tiếp tại văn phòng
- Tham gia tư vấn qua video
- Xem webinar và video trực tuyến bất cứ lúc nào
Sự linh hoạt này giúp dịch vụ phù hợp với nhiều nhóm – từ người trẻ đang bắt đầu tích lũy, đến người sắp nghỉ hưu hoặc đã bước vào tuổi già.
Mời quý vị nhấn vào audio để nghe toàn bộ bài phỏng vấn.
'Cơm áo gạo tiền' phát thanh hàng tuần vào mỗi tối thứ Ba trên SBS Radio. Tại đây, các chuyên gia về tài chánh, tiền bạc, hưu bổng, thuế vụ, đầu tư, cho vay... sẽ chia sẻ với quý vị phương thức chi tiêu thông minh, cách đầu tư hiệu quả, tư duy đúng đắn về tiền bạc, cũng như những khái niệm căn bản về tiền bạc. Đón nghe và cho chúng tôi biết chủ đề bạn quan tâm bằng cách gửi email về cho SBS: olivia.nguyen@sbs.com.au
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
