Trong bối cảnh lãi suất vay mua nhà vẫn ở mức cao, chi phí sinh hoạt leo thang và áp lực tài chính đè nặng lên các gia đình, ngày càng nhiều phụ huynh Úc đặt ra câu hỏi: có nên trả nợ HECS càng sớm càng tốt hay nên giữ khoản nợ này để tận dụng dòng tiền cho những mục tiêu tài chính khác?
Hàng triệu sinh viên tại Úc bước vào đại học với một khoản nợ có thể kéo dài hàng chục năm. Nhưng với nhiều chuyên gia tài chính, khoản nợ HECS-HELP lại được xem là một trong những 'món nợ tốt' hiếm hoi trong đời của người trẻ.
Trong bối cảnh lãi suất vay mua nhà vẫn ở mức cao, chi phí sinh hoạt leo thang và áp lực tài chính đè nặng lên các gia đình trẻ, ngày càng nhiều phụ huynh Việt tại Úc đặt ra câu hỏi: có nên trả nợ HECS càng sớm càng tốt hay nên giữ khoản nợ này để tận dụng dòng tiền cho những mục tiêu tài chính khác?
Chuyên gia cố vấn thuế vụ Nhuệ Hà từ công ty Advance Partners cho rằng, để trả lời câu hỏi này, trước tiên cần hiểu đúng bản chất của HECS-HELP.
Theo thông tin từ Australian Government – StudyAssist, HECS-HELP là chương trình cho vay của chính phủ Úc dành cho sinh viên theo học các khóa được trợ cấp Commonwealth Supported Place (CSP), cho phép sinh viên học trước và hoàn trả dần sau khi có thu nhập đạt ngưỡng quy định.
HECS-HELP thực chất là gì?
Nhiều người Việt thường gọi chung là “nợ HECS”, nhưng trên thực tế hệ thống cho vay giáo dục của chính phủ Úc bao gồm nhiều chương trình khác nhau trong khuôn khổ HELP – viết tắt của Higher Education Loan Program.
Chương trình này được chính phủ Úc triển khai từ năm 1989 nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận giáo dục đại học mà không cần phải trả học phí ngay lập tức.
“Đối với các khóa học được chính phủ trợ cấp, sinh viên có thể được hỗ trợ tới gần 80% học phí. Phần còn lại sinh viên có thể vay và chỉ bắt đầu trả khi thu nhập vượt mức tối thiểu theo quy định,” bà Nhuệ Hà giải thích.
Hiện nay, ngưỡng thu nhập bắt buộc phải bắt đầu hoàn trả khoản vay HELP là khoảng 67.000 AUD mỗi năm, theo thông tin từ Australian Taxation Office – HELP repayment thresholds and rates.
Ngoài các khóa học đại học được trợ cấp, chương trình HELP còn áp dụng cho nhiều khóa học sau đại học hoặc diện “full fee paying”, tức sinh viên phải trả toàn bộ học phí nhưng vẫn được chính phủ cho vay để học trước, trả sau.
Thông tin chi tiết về các loại khoản vay HELP, bao gồm HECS-HELP, FEE-HELP và hỗ trợ cho sinh viên sau đại học, được đăng tải tại StudyAssist – Types of HELP loans.
Trả học phí upfront hay giữ tiền để giảm nợ nhà?
Một trong những câu hỏi phổ biến nhất của phụ huynh Việt là: nếu gia đình có sẵn tiền mặt, có nên trả học phí đại học cho con ngay từ đầu để tránh nợ HECS?
Theo bà Nhuệ Hà, xét dưới góc độ tài chính thuần túy, câu trả lời trong nhiều trường hợp lại là “không”.
“Tâm lý của nhiều người là không thích nợ nên cố gắng trả càng sớm càng tốt. Nhưng cần nhìn lại bản chất của từng loại nợ,” bà nói.
Theo bà, HECS không giống nợ thẻ tín dụng hay các khoản vay tiêu dùng có lãi suất cao. Khoản nợ này chỉ được điều chỉnh theo chỉ số lạm phát (indexation), chứ không tính lãi thương mại như ngân hàng.
Thông tin về cơ chế indexation của khoản vay HELP được công bố trên Australian Taxation Office – Indexation of study and training loans.
Trong nhiều năm trước đại dịch COVID-19, mức indexation của HECS thường dao động khoảng 2-3% mỗi năm. Tuy nhiên, sau giai đoạn lạm phát tăng mạnh năm 2022-2023, mức điều chỉnh có thời điểm vượt quá 7%, khiến nhiều sinh viên lo ngại khoản nợ tăng quá nhanh.
Chính phủ liên bang sau đó đã thay đổi cách tính indexation nhằm giảm áp lực cho người vay. Theo quy định mới, mức điều chỉnh sẽ lấy con số thấp hơn giữa CPI và Wage Price Index (chỉ số tăng lương).
Năm nay, indexation của HECS chỉ khoảng 2,8%, trong khi lãi suất vay mua nhà hiện khoảng hơn 6%. Nếu có 60.000 AUD, về mặt tài chính rõ ràng dùng số tiền đó để giảm mortgage sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với trả HECS.
Nếu dùng 60.000 AUD để giảm dư nợ mortgage thay vì trả hết HECS, một gia đình có thể tiết kiệm gần 20.000 AUD tiền lãi vay nhà trong vòng 10 năm.
“Đó là lý do vì sao nhiều chuyên gia xem HECS là khoản nợ nên giữ lại lâu nhất có thể”.
Một hiểu lầm phổ biến về 'salary sacrifice' và 'superannuation'
Không ít người trẻ tại Úc tin rằng việc salary sacrifice vào superannuation có thể giúp giảm thu nhập chịu thuế, từ đó giảm số tiền phải trả cho HECS.
Tuy nhiên, bà Nhuệ Hà cho biết đây là một hiểu lầm rất phổ biến.
“HECS không dựa đơn thuần vào taxable income mà dựa trên repayment income,” bà nói.
Theo quy định của Australian Taxation Office – Repaying your HELP loan, repayment income bao gồm taxable income cộng thêm một số khoản điều chỉnh khác, trong đó có thể bao gồm phần salary sacrifice vào superannuation.
Bà đưa ra ví dụ một người có thu nhập 90.000 AUD mỗi năm. Nếu người này salary sacrifice 10.000 AUD vào superannuation để giảm taxable income xuống còn 80.000 AUD, điều đó không có nghĩa nghĩa vụ trả HECS cũng giảm theo.
“Khoản 10.000 AUD đó vẫn bị cộng trở lại khi tính repayment income,” bà giải thích.
Điều này có nghĩa salary sacrifice có thể mang lại lợi ích thuế hoặc hỗ trợ tích lũy hưu bổng dài hạn, nhưng không phải là chiến lược hiệu quả để né hoặc giảm nghĩa vụ hoàn trả HECS.
Ra nước ngoài vẫn chưa “thoát” nợ HECS
Một thực tế khác mà nhiều người không biết là khoản nợ HECS không tự biến mất khi người vay rời khỏi Úc.
Theo quy định hiện hành, người có nợ HECS nếu rời Úc trên sáu tháng phải thông báo với Sở Thuế vụ Úc (ATO) thông qua hệ thống ATO Online Services.
Thông tin này được hướng dẫn cụ thể tại Australian Taxation Office – Overseas obligations for HELP loans.
“Tốt nhất nên khai báo trước khi rời Úc, hoặc chậm nhất là trong vòng bảy ngày sau khi khởi hành,” bà Nhuệ Hà lưu ý.
Ngay cả khi không còn là cư dân thuế tại Úc, người vay vẫn phải khai báo thu nhập toàn cầu hàng năm nếu có nợ HECS chưa thanh toán.
“Nếu worldwide income vượt ngưỡng quy định, bạn vẫn phải tiếp tục hoàn trả khoản vay HECS cho chính phủ Úc".
Đây cũng là lý do khiến một số người chọn trả dứt điểm HECS trước khi chuyển sang sinh sống lâu dài ở nước khác.
“Họ muốn tránh việc mỗi năm phải tiếp tục khai worldwide income declaration”.
Nợ HECS ảnh hưởng thế nào khi vay mua nhà?
Dù được xem là “nợ tốt”, HECS vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vay mua nhà của người trẻ.
Các ngân hàng khi xét duyệt khoản vay đều đánh giá khả năng trả nợ dựa trên dòng tiền còn lại sau các nghĩa vụ tài chính bắt buộc.
“Ngân hàng sẽ tính đến khoản tiền mà bạn phải dùng để trả HECS hàng năm, từ đó giảm khả năng vay,” bà giải thích.
Điều này tương tự cách ngân hàng đánh giá hạn mức thẻ tín dụng.
“Nhiều người có giới hạn thẻ tín dụng rất cao dù chưa dùng hết, nhưng ngân hàng vẫn xem đó là rủi ro tiềm ẩn và tính vào khả năng trả nợ,” bà nói.
Trong một số trường hợp, mortgage broker có thể khuyên khách hàng trả hết hoặc giảm đáng kể khoản nợ HECS trước khi nộp hồ sơ vay nhà để tăng khả năng được phê duyệt.
Tuy nhiên, cố vấn thuế vụ Nhuệ Hà nhấn mạnh mỗi trường hợp tài chính là khác nhau và người vay nên tham khảo chuyên gia mortgage broker hoặc financial planner trước khi đưa ra quyết định.
Thông tin tổng quan về nghĩa vụ tài chính và các khoản vay ảnh hưởng đến hồ sơ tín dụng được đăng tải trên Moneysmart – Borrowing and credit scores của chính phủ Úc.
Trong bối cảnh chi phí mua nhà ngày càng cao và người trẻ phải đối mặt với áp lực tài chính lớn hơn nhiều thế hệ trước, việc tối ưu dòng tiền và ưu tiên xử lý các khoản nợ lãi suất cao thường mang lại hiệu quả tài chính tốt hơn.
“Thay vì dồn toàn bộ tiền để trả một khoản nợ indexation thấp như HECS, nhiều gia đình có thể sử dụng dòng tiền đó để giảm mortgage, đầu tư hoặc xây dựng quỹ dự phòng".
Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng quyết định cuối cùng phụ thuộc vào mục tiêu tài chính, kế hoạch nghề nghiệp và hoàn cảnh cá nhân của mỗi gia đình.
“Có người muốn giữ HECS càng lâu càng tốt vì đây là nợ tốt. Nhưng cũng có người muốn trả hết để có cảm giác nhẹ đầu hoặc chuẩn bị định cư ở nước khác. Không có một công thức chung cho tất cả,” bà nói.
Bà khuyến nghị các gia đình nên xem HECS như một phần trong chiến lược tài chính tổng thể, thay vì chỉ nhìn vào tâm lý “có nợ là xấu”.
“Khi hiểu đúng bản chất của khoản vay này, người trẻ sẽ có nhiều cơ hội hơn để đưa ra quyết định tài chính thông minh cho tương lai".
Mời quý vị nhấn vào audio để nghe toàn bộ bài phỏng vấn. Mời đón nghe phần 2 vào thứ Ba tuần sau.
'Cơm áo gạo tiền' phát thanh hàng tuần vào mỗi tối thứ Ba trên SBS Radio. Tại đây, các chuyên gia về tài chánh, tiền bạc, hưu bổng, thuế vụ, đầu tư, cho vay... sẽ chia sẻ với quý vị phương thức chi tiêu thông minh, cách đầu tư hiệu quả, tư duy đúng đắn về tiền bạc, cũng như những khái niệm căn bản về tiền bạc. Đón nghe và cho chúng tôi biết chủ đề bạn quan tâm bằng cách gửi email về cho SBS: olivia.nguyen@sbs.com.au
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
