Với nhiều người Việt di cư sang Úc, hành trình lập nghiệp bắt đầu bằng những công việc nặng nhọc. Đây là những lựa chọn thực tế trong giai đoạn đầu, khi người mới đến cần nhanh chóng có thu nhập để ổn định cuộc sống, khi vốn tiếng Anh, bằng cấp và mạng lưới xã hội còn hạn chế. Nhưng sau 10, 20 năm, vì sao có người vẫn quanh quẩn với những công việc ban đầu, trong khi có người đã xây dựng doanh nghiệp, đầu tư bất động sản hoặc tạo được nguồn thu nhập thụ động?
Các tham vấn dưới đây chỉ mang tính tổng quát, trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào, mời quý vị gặp các chuyên gia để có những lời khuyên phù hợp trong từng trường hợp cụ thể.
Leadership coach Anna Ngọc Lê, từ Melbourne chia sẻ điều gì thực sự quyết định bạn giàu hay nghèo: hoàn cảnh hay tư duy; vì sao thu nhập cao vẫn thiếu tiền, bạn đang mắc kẹt ở đâu?
Muốn tiền đẻ ra tiền? Hãy thay đổi tư duy trước khi thay đổi thu nhập
Theo chia sẻ của các tài phiệt thế giới, tư duy quyết định 98% thành công, chỉ 2% còn lại là kỹ năng và hoàn cảnh. Trong đó thành công 2% kỹ năng, cũng cần phải có tư duy đúng đắn.
Vậy nên mới có câu: Giàu không học, giàu không lâu. Nghèo mà không học, nghèo vô cùng tận.
Người Việt chăm chỉ, thực tế. Đến Úc cần tiền ngay nên đa số chọn nail, nông nghiệp, xây dựng, sản xuất, chạy Uber; là những nghề thu nhập tốt, không đòi hỏi bằng cấp hay tiếng Anh giỏi.
Thế hệ trước chọn "hy sinh đời bố, củng cố đời con": bỏ đam mê, bỏ sĩ diện, làm tay chân, dồn hết tiền cho con học hành hội nhập vào xã hội Úc. Đó là một thành công lớn.
Thế hệ tiếp theo có được nghề nghiệp danh giá như bác sĩ, kỹ sư, luật sư, mang lại thu nhập cao. Tuy nhiên, họ vẫn đối mặt với áp lực tài chính đáng kể do nợ nhà, nợ xe và học phí trường tư cao hơn.
Thu nhập cao, mà vẫn mắc nợ nhiều hơn cho thấy chưa thực sự bứt phá tài chính. Cái giá phải trả cho cơm áo gạo tiền vẫn tiếp diễn: thiếu thời gian bên con cái, đánh đổi sức khỏe, khoảng cách lớn trong mối quan hệ giữa các thế hệ.
Bứt phá tài chính là quá trình chuyển đổi từ các cấp độ tài chính như là:
- Phụ thuộc tài chính: dựa vào trợ cấp (cha mẹ, chính phủ) hoặc thu nhập làm công
- Thành công tài chính: không nợ nần, có tiết kiệm, sở hữu tài sản đủ để yên tâm
- Độc lập, tự do tài chính: xây dựng tài sản tạo dòng thu nhập thụ động lớn và ổn định.
Nói đơn giản hơn là bức phá từ một nhóm tạo thu nhập bằng giờ lao động, nhóm kia tạo thu nhập bằng xây dựng tài sản.
Thế hệ chúng ta có nhiều cơ hội học làm giàu hơn hẳn 20-30 năm trước. Nếu chỉ dừng ở "ổn định" như thế hệ trước thì thật đáng tiếc. Người Việt trẻ hoàn toàn có thể bứt phá bằng cách dùng đòn bẩy để tạo tài sản.
Tóm lại, bứt phá tài chính do hoàn cảnh hay tư duy? Cả hai đều ảnh hưởng, nhưng tư duy chiếm hơn 90%.
"Ví tiền phản chiếu tư duy"
Khi nói "ví tiền", ý muốn nói đến tổng tài sản thật sự sở hữu; không tính nợ ngân hàng, dù là nợ đầu tư hay "nợ tốt".
Muốn hiểu vì sao tư duy phản chiếu tài sản, cần hiểu hai chữ "tư duy":
- Tư: suy nghĩ, hoạt động của tâm và trí
- Duy: sợi dây, giềng mối, mang nghĩa kết nối, mạch lạc
Vậy "tư duy tài chính" có thể hiểu là quá trình học tập, tích lũy hiểu biết mạch lạc, để ngày càng thấu suốt hơn về cách tạo ra và làm lớn ví tiền (tổng tài sản) của chính mình.
Giống như tư duy về việc di cư sang Úc: sự hiểu biết ngày càng mạch lạc, thấu suốt về mong muốn sống tại Úc, giúp chúng ta quyết tâm vượt đại dương, trở thành công dân Úc.
Tư duy xây dựng tài sản cũng vậy: tài sản không tự nhiên sinh ra. Giống như trồng cây, biết cách chăm sóc đúng mới ra quả. Giống như đào giếng, phải biết đào ở đâu, dùng công cụ gì, đúng mạch mới có nước.
Hai người cùng qua tuổi 30, nhưng một người biết cách làm cho tiền đẻ ra tiền, một người vẫn làm lương mỗi tháng. Tư duy của họ đã khác nhau rất nhiều.
Tiêu tiền thì không cần học, ai cũng biết. Nhưng muốn kiếm tiền, thật nhiều tiền, hay làm cho tiền đẻ ra tiền, mỗi người cần một quá trình học tập tích lũy tư duy mạch lạc, hệ thống, thấu suốt về loại tài sản mình muốn tạo ra.
Hoàn cảnh có thể giống nhau. Nhưng ví tiền thì không bao giờ giống nhau. Vì tiền không phản chiếu hoàn cảnh, ví tiền phản chiếu tư duy.
Người đang ở đáy tài chính có thể "nghĩ lớn hơn”?
Ý nghĩ trong tâm trí hoàn toàn vô hình. Ý nghĩ trong tâm trí về đại dương và ý nghĩ về con suối không khác nhau về kích cỡ.
Vậy khi nói "nghĩ lớn" về tài chính, người ta ngụ ý là suy nghĩ về kết quả tài sản lớn hơn nhiều so với từng có.
"Tôi tạo ra tổng tài sản 100 triệu đô trong vài năm" và "Tôi đang trả nợ 1 triệu đô tiền nhà." là hai suy nghĩ không ai thấy hay sờ chạm được. Tuy nhiên, vừa nghĩ đến số tiền lớn hơn rất nhiều so với những gì mình từng có, trong bụng lại có cảm giác lạ. Có người cảm thấy hờ hững, có người rất thích và hào ứng, có người lại lo lắng bất an.
Nếu đang có thu nhập dưới 100.000 đô mỗi năm mà thường có suy nghĩ "Tôi muốn tạo tài sản 10 triệu đô", người xung quanh lập tức cho là "dám nghĩ quá lớn”. Bản thân dễ tự chống đối: "Chưa bao giờ có dư 1000 đô, làm sao ra 10 triệu đô?” Suy nghĩ này dựng nên một bức tường vô hình, rất khó vượt qua.
Còn khi nhắc "người ở đáy tài chính" có lẽ muốn nói đến người không tạo ra thu nhập, sống nhờ trợ cấp chính phủ, mắc nợ, hoặc không có nhà ở.
Có một người bạn rất thân, không một xu dính túi ở tuổi đôi mươi. Một ngày, bạn nghĩ: "Quá mệt vì nghèo, muốn làm ăn để đổi đời." 10 năm sau, bạn định cư tại Úc, trở thành doanh nhân. Khi đã chạm đáy, chỉ còn một hướng để đi: đi lên.
Những câu chuyện thành công từ tay trắng trong cộng đồng người Việt mình rất nhiều. Họ có thể là hàng xóm của quý vị; hay chính là câu chuyện của quý vị.
Tóm lại, suy nghĩ là vô hình, nên quý vị có toàn quyền chọn nghĩ bất kỳ điều gì. Tư duy liên tục về cách tạo tài sản sẽ thôi thúc hành động tích lũy tài sản.
Thế kỷ 21 ngày càng có nhiều công ty lớn cho phép dùng đòn bẩy hợp tác, ít rủi ro; giống như nối ống dẫn nước từ nguồn của họ về nhà mình, chỉ cần bỏ công xây đường ống. Ở bất kỳ hoàn cảnh nào, khi có mong muốn kết quả tài chính khác đi, quý vị sẽ tìm ra cách.
Niềm tin sai lầm phổ biến nhất tiền bạc kéo bạn lại phía sau
"Niềm tin không có sai lầm." Niềm tin là suy nghĩ lặp đi lặp lại trong tâm trí, luôn đúng đối với người chọn tin vào nó. Suy nghĩ hay niềm tin đều vô hình, nhưng bám rất chặt.
Ví dụ, có người tin rằng 'con vua thì lại làm vua, con sãi ở chùa chỉ quét lá đa'. Niềm tin đó không sai, vào thời đại trước. Niềm tin này có lợi hay không có lợi cho mình? Bạn chọn niềm tin nào?
Thế giới hiện đại có rất nhiều câu chuyện chuyển đổi từ tay trắng thành triệu phú, tỷ phú, sau một quá trình học cách làm ăn chân chính. Vậy nên câu nói trên, ngày nay, có thể không còn đúng nữa.
Không chỉ cộng đồng Việt, nhiều người sắc dân khác tại Úc cũng đang giữ một niềm tin bất lợi: "Tôi không thể tạo ra tài sản nếu không có vốn." Niềm tin này biểu hiện qua nhiều hình thái: "Tôi không biết tiếng Anh", "tôi không có vốn", "tôi không có thời gian"... Tất cả đều quy về một điều: "Tôi không thể làm giàu.
Nếu đổi niềm tin này thành "Tôi có thể làm giàu, và giúp người khác làm giàu”, người đó sẽ bắt đầu học tập, tìm kiếm cơ hội, vừa đi làm vừa tạo thêm nguồn thu nhập khác. Một tư duy tài chính mới sẽ hình thành.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
