Đề xuất áp thuế tối thiểu 30% đối với discretionary trust, thường được gọi là family trust đang trải qua quá trình tham vấn. Hiện Úc có hơn một triệu quỹ tín thác, nhiều gia đình và doanh nghiệp nhỏ sử dụng trust như một công cụ để bảo vệ tài sản và phân bổ thu nhập giữa các thành viên nhằm giảm gánh nặng thuế.
Các tham vấn dưới đây chỉ mang tính tổng quát, mời quý vị gặp các chuyên gia tài chính để có những lời khuyên phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
Chuyên gia thuế vụ Nhuệ Hà, giám đốc công ty Advanced Partners, cho rằng người nộp thuế không nên chờ đến khi luật có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị, trong bối cảnh các thay đổi về negative gearing, capital gains tax và trust được xem là những cải tổ lớn nhất của hệ thống thuế Úc trong nhiều thập niên.
Bản ngân sách liên bang Úc 2026 đang tạo ra nhiều tranh luận trong giới đầu tư, doanh nghiệp và các chuyên gia tài chính, đặc biệt sau khi chính phủ công bố loạt thay đổi lớn liên quan đến thuế tài sản, capital gains tax (thuế lãi vốn), negative gearing và quỹ tín thác gia đình (family trust).
Theo bà Nhuệ Hà, Giám đốc điều hành công ty Advanced Partners tại Melbourne, những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến nhà đầu tư bất động sản mà còn tác động sâu rộng đến người sở hữu cổ phiếu, ETF, doanh nghiệp gia đình và cả những gia đình đang dùng trust để hoạch định tài chính.
Trong “Cơm áo gạo tiền” của SBS Việt ngữ, bà cho rằng đây là giai đoạn mà người dân cần bắt đầu rà soát lại toàn bộ cấu trúc tài chính của mình thay vì chờ đến khi luật chính thức có hiệu lực.
“Ngân sách liên bang lần này không chỉ đơn thuần là câu chuyện chính phủ thu bao nhiêu và chi bao nhiêu, mà là tín hiệu rất rõ ràng rằng hệ thống thuế của Úc đang bước vào một giai đoạn thay đổi rất lớn,” bà Nhuệ Hà nhận định.
Thuế lãi vốn tối thiểu 30% sẽ ảnh hưởng ra sao?
Một trong những nội dung gây chú ý nhất là đề xuất áp mức thuế tối thiểu 30% đối với lợi nhuận từ tài sản, bao gồm bất động sản, cổ phiếu, doanh nghiệp và cả tiền điện tử như Bitcoin.
Theo bà Nhuệ Hà, thay đổi quan trọng nằm ở cách tính capital gains tax discount từ ngày 1/7/2027.
Hiện nay, người sở hữu tài sản trên 12 tháng thường được hưởng mức giảm 50% capital gains tax. Tuy nhiên theo đề xuất mới, phần tăng giá của tài sản trước ngày 1/7/2027 sẽ được tính theo cơ chế cũ, còn phần tăng giá sau thời điểm này sẽ áp dụng cách tính mới.
Điều đó đồng nghĩa người dân sẽ phải xác định giá trị tài sản tại thời điểm chuyển giao để tách riêng phần lợi nhuận trước và sau ngày 1/7/2027.
“Tài sản ở đây không chỉ là bất động sản. Nó có thể là cổ phiếu, ETF, doanh nghiệp hay thậm chí Bitcoin,” bà nói.
Theo bà, chính phủ cho rằng việc áp mức thuế tối thiểu 30% lên lợi nhuận tài sản nhằm tạo “sự công bằng” giữa người có thu nhập từ lương và người có thu nhập thụ động từ đầu tư.
Tuy nhiên, chính sách này đang vấp phải phản ứng mạnh từ giới đầu tư vì lo ngại Úc sẽ mất tính cạnh tranh so với các quốc gia khác trong khu vực.
New Zealand không có capital gains tax, Singapore cũng không có. Vì vậy nhiều nhà đầu tư cho rằng mức thuế mới sẽ khiến Úc kém hấp dẫn hơn.
Nhà đầu tư có thể chuyển sang ETF thay vì cổ phiếu riêng lẻ
Theo bà Nhuệ Hà, một hệ quả đáng chú ý là các nhà đầu tư có thể thay đổi chiến lược, chuyển từ cổ phiếu riêng lẻ sang ETF để giảm rủi ro về thuế.
ETF (exchange traded fund) là quỹ đầu tư mô phỏng thị trường, bao gồm nhiều loại cổ phiếu khác nhau trong cùng một danh mục.
Bà giải thích rằng dưới cơ chế mới, phần lợi nhuận có thể được “indexation” điều chỉnh theo lạm phát, trước khi tính thuế. Tuy nhiên, điều gây tranh cãi là cơ chế tương tự dường như không áp dụng cho khoản lỗ.
“Nhà đầu tư đặt câu hỏi rằng nếu lãi được indexation thì tại sao lỗ lại không được tính tương tự?” bà nói.
Điều này có thể tạo ra sự bất cân bằng giữa các hình thức đầu tư.
“Đầu tư ETF sẽ ít rủi ro về thuế hơn nhiều so với đầu tư cổ phiếu riêng lẻ,” bà nhận định.
Thị trường tài chính hiện nay đã thay đổi rất nhiều so với thời điểm chính phủ Howard đưa ra chính sách capital gains tax discount năm 1999.
“Ngày xưa ETF chưa phổ biến như bây giờ. Nhưng hiện nay đây là một hình thức đầu tư rất bình thường và phổ biến với nhà đầu tư trẻ.”
Lo ngại dòng vốn và nhân lực chất lượng cao rời khỏi Úc
Tác động của các thay đổi thuế không chỉ nằm ở thị trường tài chính nội địa mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của Úc trong việc thu hút dòng vốn quốc tế.
Trong bối cảnh việc đầu tư xuyên biên giới ngày càng dễ dàng, nhiều nhà đầu tư đang cân nhắc chuyển dòng vốn ra nước ngoài.
“Nếu thuế cao như thế này, nhiều người sẽ đặt câu hỏi liệu họ còn nên ở Úc nữa hay không,” bà Nhuệ Hà nói.
“Họ lo ngại các thay đổi thuế sẽ làm sản phẩm họ xây dựng ra mất sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.”
Các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc kỹ giữa mục tiêu tăng nguồn thu ngân sách và nguy cơ mất đi nguồn lực tài chính cũng như nhân lực chất lượng cao.
“Mình được cái này nhưng có thể lại mất rất nhiều thứ khác, đặc biệt là nguồn lực tài chính và con người.”
Trust – công cụ hoạch định tài chính phổ biến của các gia đình Úc
Một nội dung khác cũng thu hút nhiều sự quan tâm là đề xuất áp thuế tối thiểu 30% đối với discretionary trust, thường được gọi là family trust.
Hiện Úc có hơn một triệu quỹ tín thác, tức trung bình cứ 1.000 người dân thì có khoảng 40 người sử dụng quỹ tín thác.
Nhiều gia đình và doanh nghiệp nhỏ sử dụng trust như một công cụ để bảo vệ tài sản và phân bổ thu nhập giữa các thành viên nhằm giảm gánh nặng thuế.
“Khoảng 350.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Úc hiện vận hành thông qua trust thay vì công ty,” bà cho biết.
Một trong những chiến lược phổ biến là cha mẹ phân bổ lợi nhuận đầu tư cho con trên 18 tuổi đang học đại học, những người có mức thu nhập thấp hơn và vì thế chịu thuế suất thấp hơn.
“Thay vì để toàn bộ thu nhập đầu tư cộng dồn vào người có thu nhập cao nhất trong gia đình, nhiều người dùng trust để phân bổ sang con cái.”
Tuy nhiên, chính phủ cho rằng cơ chế này tạo lợi thế cho nhóm có tài sản lớn và làm gia tăng bất bình đẳng.
Theo định nghĩa được nêu trong ngân sách, gia đình sở hữu tài sản từ 2,3 triệu AUD trở lên, bao gồm cả nhà ở, được xếp vào nhóm “high net worth”.
Bà Nhuệ Hà cho rằng định nghĩa này gây nhiều tranh cãi trong bối cảnh giá nhà tại Úc đã tăng mạnh nhiều năm qua.
“Nhiều người có nhà khoảng một triệu rưỡi hay hai triệu đô nhưng thực tế vẫn không cảm thấy mình giàu”.
Người trẻ có thể phụ thuộc nhiều hơn vào trợ cấp chính phủ
Nếu trust không còn hiệu quả về thuế, nhiều gia đình có thể ngừng phân bổ thu nhập cho con cái.
Điều này có thể khiến nhiều người trẻ phải phụ thuộc nhiều hơn vào trợ cấp của chính phủ như Youth Allowance.
“Thay vì gia đình hỗ trợ tài chính thông qua trust, các bạn trẻ có thể phải xin trợ cấp từ Service Australia".
Đây là ví dụ cho thấy việc thay đổi chính sách thuế có thể dẫn đến sự dịch chuyển dòng tiền từ khu vực này sang khu vực khác trong nền kinh tế.
Những thay đổi sẽ bắt đầu từ khi nào?
Theo lộ trình hiện nay, hai thay đổi lớn liên quan đến negative gearing và capital gains tax dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Chính phủ đang thúc đẩy nhanh tiến trình lập pháp và có thể trình quốc hội trong tháng Sáu.
Trong khi đó, thay đổi liên quan đến trust sẽ cần thêm quá trình tham vấn do tác động sâu rộng đến cấu trúc pháp lý và tài chính tại Úc.
Đối với những bất động sản mua sau tối 12/5/2026, người mua vẫn được hưởng negative gearing cho đến trước ngày 1/7/2027.
Tuy nhiên sau thời điểm đó, các bất động sản mới có thể không còn được hưởng cơ chế này nữa.
Theo bà Nhuệ Hà, đây là yếu tố có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định mua nhà của nhiều gia đình.
“Mortgage thường là quyết định 20 hay 30 năm, chứ không phải chỉ một hay hai năm. Vì vậy chúng ta cần tính toán rất dài hạn.”
Người nộp thuế nên làm gì từ bây giờ?
Điều quan trọng nhất hiện nay là không nên chờ đến khi luật chính thức có hiệu lực mới bắt đầu hành động.
“Đừng chờ đến khi luật có hiệu lực rồi mới xem xét lại tài sản hay cấu trúc đầu tư của mình.”
Nhiều người đã bắt đầu rà soát các khoản vay, chiến lược đầu tư và cấu trúc gia đình để chuẩn bị cho giai đoạn mới.
Có ba điều nên làm ngay từ bây giờ:
- rà soát tài sản và các khoản vay;
- đánh giá lại chiến lược đầu tư dài hạn;
- tìm kiếm tư vấn chuyên môn trước khi đưa ra các quyết định lớn.
Mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau nên không có một giải pháp chung cho tất cả.
“Đừng làm gì quá hấp tấp hay vội vàng. Điều quan trọng là phải hiểu rõ tác động của các thay đổi thuế đối với chính mình.”
Mời quý vị nhấn vào audio để nghe toàn bộ bài phỏng vấn.
'Cơm áo gạo tiền' phát thanh hàng tuần vào mỗi tối thứ Ba trên SBS Radio. Tại đây, các chuyên gia về tài chánh, tiền bạc, hưu bổng, thuế vụ, đầu tư, cho vay... sẽ chia sẻ với quý vị phương thức chi tiêu thông minh, cách đầu tư hiệu quả, tư duy đúng đắn về tiền bạc, cũng như những khái niệm căn bản về tiền bạc. Đón nghe và cho chúng tôi biết chủ đề bạn quan tâm bằng cách gửi email về cho SBS: olivia.nguyen@sbs.com.au
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
