Các tham vấn dưới đây chỉ mang tính tổng quát, trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào, mời quý vị gặp các chuyên gia để có những lời khuyên phù hợp trong từng trường hợp cụ thể.
Đôi dòng về khách mời: Cố vấn tài chính Văn Trịnh hiện là giám đốc của Sunrise Financial Planning (văn phòng ở Sunshine, VIC). Anh bắt đầu công việc tham vấn tài chính từ năm 2013 sau nhiều năm làm việc ở các ngân hàng lớn của Úc, anh hiện là thành viên của Hiệp hội tư vấn tài chính Úc FAAA.
—
Cưỡi đúng hướng năm con Ngựa: Các bước giúp tiền bạc 'chạy nhanh' hơn
Làm chủ tài chính không có nghĩa là phải kiếm thật nhiều tiền hay lao vào những khoản đầu tư phức tạp. Đôi khi, đó chỉ đơn giản là hiểu rõ tiền của mình đang đi đâu, chi tiêu có kế hoạch hơn và biết mình đang chuẩn bị gì cho tương lai.
“Bắt mạch” tài chính: việc quan trọng nhất nên làm trước tiên
Theo cố vấn tài chính Văn Trịnh, nếu cuối năm hoặc đầu năm chỉ có thời gian làm một việc duy nhất để nhìn lại tài chính gia đình, thì đó chính là xem lại luồng tiền.
“Chúng ta cần tranh thủ thời gian để ‘bắt mạch’ sức khỏe tài chính của gia đình, bằng cách nhìn tổng thể thu nhập và chi tiêu, để biết luồng tiền của mình đang thặng dư hay thâm hụt.”
Luồng tiền, tức là tiền vào và tiền ra, là nền tảng của hầu hết mọi kế hoạch tài chính. Khi nắm được bức tranh này, mỗi gia đình mới có thể điều chỉnh chi tiêu cho hợp lý hơn, hoặc tìm cách giảm thâm hụt nếu đang chi quá tay.
“Luồng tiền thặng dư chính là năng lượng giúp cỗ máy tài chính của gia đình có thể vận hành và tiến về phía trước”.
Lập ngân sách không khó như nhiều người nghĩ
Nhiều người thừa nhận: “Biết là nên lập ngân sách, nhưng cứ ngồi xuống là thấy rối.” Theo anh Văn Trịnh, vấn đề không nằm ở khả năng tính toán, mà ở chỗ không biết bắt đầu từ đâu.
Anh gợi ý một công cụ miễn phí, dễ dùng của chính phủ Úc – MoneySmart Budget Planner.
“Chỉ cần nhập thu nhập và các khoản chi tiêu theo gợi ý có sẵn, hệ thống sẽ tự động tính toán và cho biết tài chính của mình đang khỏe hay yếu.”
Điểm mạnh của công cụ này là phân loại chi tiêu rõ ràng, từ thực phẩm, hóa đơn sinh hoạt, y tế đến giải trí, giúp người dùng nhìn ra những khoản mình chưa từng để ý.
“Thực ra, chúng ta không cần giỏi tài chính hay giỏi con số. Chỉ cần đầu tư một chút thời gian là đủ.”
Vì sao nhiều gia đình ‘vỡ kế hoạch’ tài chính?
Theo kinh nghiệm tư vấn, cố vấn tài chính Văn Trịnh cho rằng việc “vỡ kế hoạch” tài chính hiếm khi đến từ một khoản chi lớn duy nhất.
“Nguyên nhân phổ biến nhất là chúng ta không có kế hoạch ngân sách. Chi tiêu theo nhu cầu phát sinh và hy vọng thu nhập sẽ đủ bù chi.”
Bên cạnh đó, các chi phí bất ngờ như bệnh tật, sửa nhà, sửa xe hay mất việc làm cũng dễ khiến tài chính chệch hướng.
Giải pháp không chỉ là kiểm soát chi tiêu, mà còn là xây dựng quỹ dự phòng.
“Quỹ dự phòng giúp gia đình tránh rơi vào nợ nần khi có biến cố. Và nếu đã phải dùng đến, thì nên ưu tiên lập lại quỹ càng sớm càng tốt.”
Những con số “khó chịu” nhưng bắt buộc phải nhìn thẳng
Khi rà soát tài chính, có những con số dù không dễ chịu nhưng không thể né tránh.
Mỗi gia đình cần liệt kê rõ:
- Thu nhập sau thuế đến từ đâu, tần suất thế nào
- Chi phí sinh hoạt thiết yếu: nhà ở, điện nước, thực phẩm, y tế, học phí
- Chi phí trả nợ: home loan, car loan, thẻ tín dụng
- Chi phí giải trí và chi phí ngoài dự tính
“Hiệu số giữa thu nhập sau thuế và tổng chi phí sẽ cho chúng ta biết tài chính đang khỏe hay yếu. Từ đó mới điều chỉnh cho hợp lý.”
Cái gì cũng cần, vậy cắt từ đâu?
Khi thấy chi tiêu vượt ngân sách, nhiều gia đình rơi vào bế tắc vì cảm giác “cái gì cũng cần”.
Theo anh Văn Trịnh, nguyên tắc là xếp thứ tự ưu tiên.
Những chi phí thiết yếu như tiền nhà, tiền ăn, điện nước thì rất khó cắt. Nhưng các khoản chi bộc phát, thói quen nhỏ như café mỗi ngày, subscriptions, mua sắm online không cần thiết, tuy nhỏ nhưng cộng lại cả năm là con số lớn.
Anh cũng lưu ý đến các khoản nợ xấu như car loan hay personal loan.
“Nếu có khả năng, nên trả thêm để kết thúc sớm. Giảm lãi, giảm chi phí hàng tháng, và số tiền đó có thể dùng cho những mục tiêu hữu ích hơn.”
Giữ Tết trọn vẹn mà không quá tải
Tết, quà cáp, gửi tiền về Việt Nam, du lịch cho con cái, tất cả đều là những nét rất đặc trưng trong chi tiêu của người Việt. Chìa khóa là chuẩn bị sớm và có giới hạn rõ ràng.
“Chúng ta nên liệt kê trước các khoản chi, đặt giới hạn cho từng mục và bắt đầu tiết kiệm từ vài tháng trước.”
Một giải pháp đơn giản là mở tài khoản riêng cho chi tiêu Tết, và chuyển tiền vào định kỳ.
“Khi có kế hoạch rõ ràng, mình vẫn giữ được tình cảm gia đình, mà không tự tạo áp lực hay nợ nần vì thiếu chuẩn bị.”
Mời quý vị nhấn vào audio để nghe toàn bộ bài phỏng vấn.
'Cơm áo gạo tiền' phát thanh hàng tuần vào mỗi tối thứ Ba trên SBS Radio. Tại đây, các chuyên gia về tài chánh, tiền bạc, hưu bổng, thuế vụ, đầu tư, cho vay... sẽ chia sẻ với quý vị phương thức chi tiêu thông minh, cách đầu tư hiệu quả, tư duy đúng đắn về tiền bạc, cũng như những khái niệm căn bản về tiền bạc. Đón nghe và cho chúng tôi biết chủ đề bạn quan tâm bằng cách gửi email về cho SBS: olivia.nguyen@sbs.com.au
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
READ MORE
Cơm áo gạo tiền
