Các tham vấn dưới đây chỉ mang tính tổng quát, mời quý vị gặp các chuyên gia tài chính để có những lời khuyên phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
Đôi dòng về khách mời
Ms. Nhuệ Hà Nguyễn, Giám đốc điều hành của công ty Advanced Partners, là chuyên gia tư vấn và đưa ra giải pháp về thuế, hoạch định cấu trúc sở hữu tài sản, bất động sản và sáp nhập doanh nghiệp. Chị cũng là một trong 10 ủy viên của Ủy ban Victoria Public Practice Committee, ủy ban đại diện cho các công ty kế toán thuộc Hiệp hội CPA Australia tại Victoria.
Centrelink và “bẫy” gifting: Cho nhiều chưa chắc đã tốt
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là việc cha mẹ, đặc biệt là người đang nhận trợ cấp tuổi già (Age Pension): cho con tiền để “giảm tài sản”, từ đó đủ điều kiện nhận trợ cấp cao hơn.
Tuy nhiên, Centrelink có quy định rất rõ về gifting (cho tặng tài sản). Theo đó: Bạn chỉ được phép cho tối đa $10,000 mỗi năm và tối đa $30,000 trong vòng 5 năm.
Nếu vượt quá mức này, ví dụ cha mẹ cho con $200,000 để mua nhà, phần vượt sẽ vẫn bị tính là tài sản của cha mẹ trong vòng 5 năm, dù tiền đã không còn trong tay.
Điều này dẫn đến một nghịch lý: Bạn mất tiền thật, nhưng Centrelink vẫn tính là bạn còn tiền, việc này có thể bị giảm hoặc mất quyền lợi tiền già age pension.
Theo cố vấn thuế vụ Nhuệ Hà, nhiều người nghĩ rằng chuyển tiền nhanh chóng sẽ giúp “qua mặt” hệ thống. Nhưng Centrelink không chỉ nhìn giao dịch hiện tại, mà còn xét lịch sử tài sản trong nhiều năm. Đặc biệt, việc bán tài sản dưới giá thị trường (ví dụ bán nhà $1 triệu cho con với giá $200,000) cũng bị coi là gifting, chứ không phải giao dịch mua bán thông thường.
Cho con ở nhà miễn phí: Không đơn giản như bạn nghĩ
Một tình huống phổ biến khác là cha mẹ cho con ở các bất động sản đầu tư miễn phí. Tuy nhiên, tác động thuế phụ thuộc vào loại tài sản:
Trường hợp 1: Nhà ở chính (Principal Place of Residence)
Nếu đó là nhà ở chính của cha mẹ, việc cho con ở chung hoặc ở miễn phí không ảnh hưởng đến Capital Gains Tax (CGT) khi bán nhà. Đây là trường hợp “an toàn” nhất.
Trường hợp 2: Bất động sản đầu tư (Investment Property)
Nếu căn nhà là tài sản đầu tư, câu chuyện hoàn toàn khác:
- Dù không thu tiền thuê, ATO vẫn xem đây là bất động sản đầu tư (investment property)
- Bạn không được khấu trừ chi phí đầy đủ (như lãi vay, bảo trì, council rates…)
- Nếu cho thuê dưới giá thị trường, bạn chỉ được claim chi phí tương ứng với mức thu nhập thực nhận
Nói cách khác: Cho con ở miễn phí có thể khiến bạn mất quyền lợi khấu trừ thuế, làm tăng nghĩa vụ thuế tổng thể.
ATO hiện có dữ liệu thị trường rất mạnh. Việc khai giá thuê thấp “cho có” không dễ dàng qua mặt .
Thương con là quyền của cha mẹ. Nhưng thương sao cho đúng luật để không làm mình nghèo đi, đó là điều cần tính toán.Nhuệ Hà Nguyễn
Thêm tên con vào title: Sai lầm đắt giá
Nhiều gia đình chọn cách thêm tên con vào giấy chủ quyền (title) để “giữ tài sản trong gia đình” hoặc “cho thừa kế sớm”. Nhưng đây là một trong những quyết định có thể gây hậu quả lớn nhất.
1. Stamp Duty (thuế con niêm) vẫn áp dụng
Tại hầu hết các tiểu bang, việc chuyển nhượng hoặc thêm tên vào title bị tính là giao dịch chịu thuế trước bạ (stamp duty), ngay cả khi giữa cha mẹ và con cái.
Khác với Việt Nam, Úc không miễn thuế chỉ vì quan hệ gia đình.
2. Capital Gains Tax (CGT)
ATO coi việc thêm tên con là một giao dịch bán theo giá thị trường.
Ví dụ: Bạn mua nhà với giá $500,000. Khi thêm tên con, giá trị thị trường là 1 triệu đô, bạn bị xem là đã “bán” phần tài sản đó, do đó phải đóng thuế CGT trên khoản lời $500,000.
3. Mất quyền First Home Buyer
Nếu con bạn được thêm tên vào title, dù chỉ một phần nhỏ, họ sẽ:
- Không còn đủ điều kiện nhận First Home Owner Grant
- Mất các ưu đãi thuế và stamp duty dành cho người mua nhà lần đầu
Đây là cái giá rất lớn cho một quyết định tưởng chừng “vô hại”.
Qùa tặng và cho vay: Khác biệt quan trọng
Trong mắt ATO và Centrelink, gift (cho tặng) và loan (cho vay) là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Gift: tài sản đã cho đi, không còn thuộc về bạn (nhưng Centrelink vẫn có thể “tính lại” trong 5 năm)
Loan: vẫn là tài sản của bạn, ngay cả khi không tính lãi
Chuyển tài sản trước khi qua đời: Có nên không?
Một điểm quan trọng mà cố vấn thuế vụ Nhuệ Hà nhấn mạnh là:
Úc không có thuế thừa kế (inheritance tax), nhưng thời điểm chuyển tài sản rất quan trọng.
Khi còn sống: Bị xem là giao dịch mua bán, Có thể phát sinh CGT và stamp duty.
Khi qua đời (theo di chúc): Không bị xem là giao dịch bán, Không có CGT ngay lập tức, Người thừa kế có thể được miễn thuế nếu bán tài sản trong vòng 2 năm (trong một số trường hợp).
Điều này khiến việc lập kế hoạch thừa kế (estate planning) trở thành công cụ tối ưu thuế hiệu quả hơn so với chuyển nhượng sớm.
Trước bất kỳ quyết định chuyển giao tài sản nào, điều quan trọng nhất không phải là “cho bao nhiêu”, mà là cho như thế nào để đúng luật, tối ưu thuế và bảo vệ cả gia đình về lâu dài.
Mời quý vị nhấn vào audio để nghe toàn bộ bài phỏng vấn.
'Cơm áo gạo tiền' phát thanh hàng tuần vào mỗi tối thứ Ba trên SBS Radio. Tại đây, các chuyên gia về tài chánh, tiền bạc, hưu bổng, thuế vụ, đầu tư, cho vay... sẽ chia sẻ với quý vị phương thức chi tiêu thông minh, cách đầu tư hiệu quả, tư duy đúng đắn về tiền bạc, cũng như những khái niệm căn bản về tiền bạc. Đón nghe và cho chúng tôi biết chủ đề bạn quan tâm bằng cách gửi email về cho SBS: olivia.nguyen@sbs.com.au
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
