Đối với nhiều người Việt tại Úc, khoản trợ cấp tiền già của chính phủ (Age Pension) là nguồn thu nhập quan trọng khi bước vào tuổi nghỉ hưu. Chị Vân Nguyễn, viên chức thuộc Financial Information Service (FIS) của Services Australia Centrelink, giải đáp những thắc mắc phổ biến nhất liên quan đến Age Pension.
Đối với nhiều người Việt tại Úc, khoản trợ cấp hưu trí của chính phủ (Age Pension) là nguồn thu nhập quan trọng khi bước vào tuổi nghỉ hưu. Tuy nhiên, xung quanh khoản trợ cấp này vẫn tồn tại rất nhiều hiểu lầm: Có nhà đất ở Việt Nam có được nhận tiền già không? Đi Việt Nam vài tháng có bị cắt trợ cấp? Cha mẹ được bảo lãnh sang Úc khi lớn tuổi có được hưởng Age Pension hay không?
Những câu hỏi này thường xuyên xuất hiện trong cộng đồng người Việt, đặc biệt khi thế hệ di dân đầu tiên đang bước vào tuổi nghỉ hưu. Trong 'Cơm áo gạo tiền' của SBS Việt ngữ, chị Vân Nguyễn, viên chức thuộc Financial Information Service (FIS) của Services Australia, giải đáp những thắc mắc phổ biến nhất liên quan đến Age Pension.
Tuổi nào được nhận Age Pension?
Theo quy định hiện hành, độ tuổi đủ điều kiện nhận Age Pension là 67 tuổi đối với những người sinh từ ngày 1/1/1957 trở đi.
Tuy nhiên, đủ tuổi thôi chưa đủ. Người nộp đơn còn phải đáp ứng điều kiện cư trú.
"Thông thường, quý vị cần phải là thường trú nhân hoặc công dân Úc và đã sinh sống tại Úc ít nhất 10 năm, trong đó có 5 năm cư trú liên tục."
Điều này có nghĩa rằng người xin Age Pension phải là công dân Úc, thường trú nhân hoặc người giữ loại visa New Zealand đủ điều kiện theo quy định, đồng thời đang sống tại Úc khi nộp hồ sơ.
Một điểm đáng chú ý là người dân có thể nộp đơn trước khi đến tuổi hưu.
"Quý vị có thể nộp đơn tối đa 13 tuần trước khi đủ điều kiện nhận Age Pension."Việc nộp hồ sơ sớm giúp Centrelink có thời gian xử lý để khoản trợ cấp được thanh toán ngay khi người nộp đơn bước sang tuổi 67.
Có nhà đất ở Việt Nam vẫn phải khai báo
Không ít người cho rằng tài sản ở Việt Nam nằm ngoài hệ thống của Centrelink nên không cần khai báo. Tuy nhiên, theo Services Australia, đây là một hiểu lầm nghiêm trọng.
Age Pension được xét dựa trên hai bài kiểm tra:
- Kiểm tra thu nhập (Income Test)
- Kiểm tra tài sản (Assets Test)
Người hưởng trợ cấp phải khai báo toàn bộ tài sản và thu nhập của mình cũng như của người phối ngẫu, bất kể chúng nằm ở Úc hay nước ngoài.
Chị Vân Nguyễn nhấn mạnh: "Quý vị cần phải khai báo tất cả các tài sản bao gồm bất động sản hoặc các tài sản mà quý vị hoặc người bạn đời của quý vị sở hữu hoặc có quyền lợi liên quan, ví dụ như đất đai, nhà cửa ở trong và ngoài nước Úc."
Nếu được thừa kế tài sản tại Việt Nam sau khi đã nhận Age Pension, người hưởng trợ cấp cũng phải báo cho Centrelink biết.
Tài sản bao nhiêu thì bị ảnh hưởng đến tiền già?
Từ ngày 1/7/2026, ngưỡng tài sản miễn trừ được điều chỉnh tăng.
Đối với người độc thân:
- Có nhà ở chính: khoảng 333.000 AUD
- Không có nhà ở chính: khoảng 600.000 AUD
Đối với cặp vợ chồng:
- Có nhà ở chính: khoảng 499.000 AUD
- Không có nhà ở chính: khoảng 776.000 AUD
Nếu tổng tài sản vượt các ngưỡng này, số tiền Age Pension sẽ bắt đầu giảm dần.
Điều quan trọng cần hiểu là căn nhà chính đang ở thường được miễn trừ khỏi bài kiểm tra tài sản. Tuy nhiên, các bất động sản đầu tư, kể cả ở Việt Nam, đều được tính vào tổng tài sản.
Chỉ một người trong gia đình đủ tuổi hưu thì sao?
Trong nhiều gia đình Việt Nam, vợ hoặc chồng lớn tuổi hơn người còn lại vài năm. Khi đó, một người đã đủ tuổi nhận Age Pension nhưng người kia thì chưa.
Liệu Centrelink chỉ xét tài sản của người nộp đơn hay xét cả hai người? Câu trả lời là Centrelink vẫn đánh giá tình trạng tài chính của cả cặp đôi.
"Nếu quý vị là thành viên của một cặp đôi, thu nhập và tài sản của người phối ngẫu hay người bạn đời cũng sẽ được tính khi duyệt đơn hưởng trợ cấp của quý vị."
Điều này có nghĩa:
- Dù người phối ngẫu chưa đến tuổi hưu
- Dù người đó không nhận trợ cấp Centrelink
thì tài sản và thu nhập của họ vẫn được đưa vào quá trình xét duyệt.
Vì vậy, khi nộp hồ sơ, người xin Age Pension phải khai báo đầy đủ thông tin tài chính của cả hai người.
Vẫn đi làm sau tuổi hưu có bị giảm Age Pension?
Ngày càng nhiều người cao tuổi tại Úc tiếp tục làm việc bán thời gian hoặc điều hành hoạt động kinh doanh nhỏ sau khi nghỉ hưu.
Nhiều người lo ngại rằng chỉ cần đi làm là sẽ mất tiền già. Thực tế không hẳn như vậy.
Theo Services Australia, người nhận Age Pension vẫn có thể có thu nhập từ việc làm hoặc kinh doanh trước khi khoản trợ cấp bị ảnh hưởng.
Từ ngày 1/7/2026:
- Người độc thân được miễn trừ thu nhập khoảng 226 AUD mỗi hai tuần.
- Cặp đôi được miễn trừ tổng cộng khoảng 396 AUD mỗi hai tuần.
Khi thu nhập vượt ngưỡng này, Age Pension sẽ giảm dần theo công thức của Centrelink.
Tuy nhiên, chính phủ còn áp dụng cơ chế Work Bonus nhằm khuyến khích người cao tuổi tiếp tục tham gia thị trường lao động.
"Work Bonus tự động miễn tính 300 đô-la đầu tiên mỗi hai tuần mà quý vị kiếm được từ việc làm hoặc thu nhập từ tự kinh doanh."
Khoản miễn trừ chưa sử dụng còn có thể tích lũy.
Người nhận Age Pension có thể tích lũy tối đa 11.800 AUD trong tài khoản Work Bonus để sử dụng sau này khi phát sinh thu nhập cao hơn.
Đây là một lợi thế đáng kể đối với những người làm việc bán thời gian hoặc thời vụ.
Thu nhập từ nhà cho thuê được tính như thế nào?
Một số người Việt có nhà đầu tư hoặc bất động sản cho thuê và lo ngại toàn bộ số tiền thuê nhà sẽ bị tính là thu nhập.
Trên thực tế, Centrelink xem xét phần thu nhập ròng sau khi trừ các chi phí được phép.
Các khoản có thể được tính đến bao gồm:
Nếu tổng chi phí được chấp nhận cao hơn số tiền thu về, bất động sản có thể được đánh giá là không tạo ra thu nhập.
Tuy nhiên, bản thân bất động sản vẫn được tính trong bài kiểm tra tài sản.
Cha mẹ được bảo lãnh sang Úc có được nhận Age Pension?
Đây là câu hỏi được rất nhiều gia đình quan tâm khi chuẩn bị bảo lãnh cha mẹ lớn tuổi sang Úc.
Theo chị Vân Nguyễn từ Centrelink, câu trả lời phụ thuộc vào loại visa mà cha mẹ đang giữ.
Đối với visa tạm trú như Sponsored Parent Visa (subclass 870), người giữ visa không đủ điều kiện nhận Age Pension.
Muốn đủ điều kiện, người được bảo lãnh cần:
- Trở thành thường trú nhân hoặc công dân Úc;
- Đáp ứng điều kiện cư trú theo quy định.
Thông thường, người đó phải sống tại Úc tổng cộng 10 năm, trong đó có 5 năm liên tục.
Úc hiện không có hiệp định an sinh xã hội với Việt Nam, do đó thời gian sống tại Việt Nam thường không được cộng gộp để tính điều kiện cư trú đối với Age Pension.
Đi Việt Nam dài ngày có bị cắt tiền già?
Đây là chủ đề gây tranh luận nhiều nhất trong cộng đồng.
Nhiều người nghỉ hưu muốn dành vài tháng mỗi năm ở Việt Nam để thăm gia đình hoặc tránh mùa đông tại Úc.
Theo quy định hiện hành:
- Đi nước ngoài dưới 6 tuần: thường không cần thông báo trước.
- Đi trên 6 tuần: nên thông báo cho Centrelink.
Sau 6 tuần ở nước ngoài, một số khoản phụ cấp bổ sung có thể bị ảnh hưởng.
Sau 26 tuần ở nước ngoài: "Mức trợ cấp tiền già của quý vị có thể sẽ bị giảm thêm tùy thuộc vào thời gian quý vị đã sinh sống thường trú ở Úc trong độ tuổi lao động."
Nếu rời Úc để sinh sống lâu dài ở nước ngoài, người nhận trợ cấp còn có thể mất quyền sử dụng Pensioner Concession Card.
Trong cuộc phỏng vấn, chị Vân Nguyễn cũng lưu ý rằng những thông tin về việc kéo dài thời gian từ 6 tuần lên 12 tuần mới chỉ là đề xuất và chưa trở thành luật.
Vì vậy, người dân không nên tự áp dụng những thông tin chưa chính thức.
Vì sao nhiều người bị truy thu Age Pension?
Trong cộng đồng người Việt đã xuất hiện một số trường hợp bị Centrelink yêu cầu hoàn trả hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn đô-la do nhận thừa trợ cấp.
Nguyên nhân phổ biến nhất là không cập nhật thay đổi hoàn cảnh.
"Quý vị cần luôn cung cấp các thông tin chính xác và thông báo cho Centrelink biết về những thay đổi trong hoàn cảnh của quý vị và người bạn đời trong vòng 14 ngày."
Những thay đổi cần báo gồm:
- Mở hoặc đóng tài khoản ngân hàng
- Chuyển tiền giữa các tài khoản
- Mua hoặc bán nhà
- Được thừa kế tài sản
- Tặng tài sản cho con cháu
- Nhận tiền từ nước ngoài
- Bắt đầu đi làm hoặc thay đổi thu nhập
Đối với người đi làm, Centrelink yêu cầu khai báo thu nhập trước thuế (gross income) chứ không phải số tiền thực nhận sau thuế.
Đây là lỗi mà nhiều người thường mắc phải.
Chủ động tìm hiểu để bảo vệ quyền lợi
Age Pension là một trong những chương trình an sinh xã hội quan trọng nhất của Úc, nhưng cũng là lĩnh vực có nhiều quy định phức tạp.
Đối với cộng đồng người Việt, những vấn đề như tài sản ở Việt Nam, việc bảo lãnh cha mẹ, hay kế hoạch sống luân phiên giữa Úc và Việt Nam khiến hồ sơ của mỗi người có những đặc điểm riêng.
Vì vậy, thay vì dựa vào lời truyền miệng hoặc thông tin trên mạng xã hội, nên liên hệ trực tiếp với Centrelink hoặc dịch vụ Financial Information Service (FIS) để được hướng dẫn phù hợp với hoàn cảnh cá nhân.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
