Có những hành trình không bắt đầu bằng ánh sáng. Có những hành trình khởi đi từ bóng tối, từ những câu hỏi không lời đáp.
Với Lani Dinh, một phụ nữ Việt sống tại Melbourne, hành trình ấy bắt đầu khi thế giới trước mắt chị dần khép lại – không phải trong một khoảnh khắc đột ngột, mà bằng một quá trình chậm rãi, âm thầm và không thể đảo ngược.
“Căn bệnh glaucoma đến với tôi rất lặng lẽ. Đến khi mọi thứ không thể cứu vãn nữa thì thị lực của tôi gần như đã mất hoàn toàn,” Lani kể với SBS.
Một thế giới dần thu hẹp
Lani Dinh không sinh ra là người khiếm thị. Chị đến Úc với những kế hoạch quen thuộc: học tập, làm việc, lập gia đình, nuôi con và khám phá một đất nước mới.
Nhưng glaucoma, căn bệnh về mắt thường được ví như “kẻ trộm thị lực thầm lặng” đã âm thầm thay đổi tất cả.
“Một người bình thường có thể nhìn khoảng 180 độ. Còn tôi, bây giờ chỉ còn khoảng 3%. Phía trước là một chút mờ đục, còn lại là sương mù,” chị nói.
Ba phần trăm thị lực – con số ấy không chỉ là y khoa. Nó là ranh giới mong manh giữa sáng và tối, giữa độc lập và phụ thuộc, giữa con người của hôm qua và hôm nay.
Ba năm trầm cảm và câu hỏi ‘tại sao là tôi?’
Khi bác sĩ thông báo rằng thị lực của chị sẽ không thể hồi phục, Lani rơi vào trạng thái sốc.
“Tôi tự hỏi rất nhiều lần: why me? Tại sao lại là tôi?”
Câu hỏi ấy lặp đi lặp lại trong suốt ba năm trầm cảm nặng nề. Chị gặp bác sĩ tâm lý, bác sĩ tâm thần. Có những ngày chị không còn nhận ra chính mình.
“Tôi hoài nghi bản thân. Tôi không biết mình còn giá trị với cuộc sống này hay không. Thậm chí tôi từng tự hỏi: mình có nên tiếp tục sống không?”
Điều giữ chị ở lại, là hai đứa con trai.
Tôi nhìn con và nhận ra rằng nếu tôi tiếp tục sống như thế này, tôi đang không sống đúng với con người trước đây của mình. Tôi muốn con tôi nhìn mẹ, chúng cảm thấy tự hào.
'Cô ấy là một người mẹ mù'
Khi sinh con trai thứ hai, Lani đã hoàn toàn mất thị lực. Một người mẹ không nhìn thấy gương mặt con, không thấy miệng con khi cho bú, không thấy tã bẩn hay sạch.
"Khi tôi vào bệnh viện sinh con, nhiều người thì thầm xung quanh: "Cô ấy là một người mẹ mù, tại sao mù còn sinh con".
“Tôi dùng tay để tìm miệng con. Tôi dùng tay để cảm nhận khi con trớ, khi thay tã. Hầu hết mọi thứ đều dựa vào xúc giác,” chị chia sẻ.
Có những lúc chị cảm thấy bất lực. “Tôi tự hỏi tại sao những việc đơn giản như vậy mà tôi lại làm chậm và vụng về đến thế.”
Nhưng chính người chồng thân thương đã nhắc chị một điều quan trọng: “Cuộc sống không cần sự hoàn hảo.”Con có thể chưa sạch ngay, mọi việc có thể chưa tròn trịa – nhưng tình yêu và trách nhiệm của một người mẹ thì không hề vơi đi.
Không buông bỏ công việc, không buông bỏ chính mình
Song song với vai trò làm mẹ, Lani vẫn đi làm toàn thời gian tại Crown Melbourne, nơi chị đã gắn bó hơn 10 năm, trong lĩnh vực sức khỏe, an toàn cho nhân viên.
Khi mất thị lực hoàn toàn, chị từng đề nghị nghỉ việc. “Tôi không muốn ai phải làm việc thay mình. Tôi không muốn trở thành gánh nặng.”
Nhưng người quản lý của chị đã không chấp nhận điều đó. “Bà nói với tôi rằng cuộc sống luôn có thử thách, và bà muốn cùng tôi đi qua thử thách này.”
Nhờ công nghệ hỗ trợ, phần mềm đọc văn bản thành giọng nói và chuyển giọng nói thành văn bản, Lani vẫn xử lý email, tin nhắn và công việc mỗi ngày.
“Một công việc mà người khác làm trong một tiếng, tôi có thể mất mười tiếng. Nhưng điều quan trọng là tôi làm được, và tôi làm một cách độc lập.”
Trong suốt hành trình đó, chị hai lần được đề cử là nhân viên xuất sắc và nhiều đồng nghiệp không hề biết rằng những email họ nhận được đến từ một người khiếm thị.
Thể thao: cánh cửa mở ra từ một cú nhấp chuột
Sau nhiều năm cảm thấy “bó tay bó chân”, Lani quyết định tìm kiếm một lối đi khác. Chị lên Google và gõ một từ khóa đơn giản: Play Sport Victoria.
“Tôi nhận ra rằng ở Úc, người khiếm thị có rất nhiều cơ hội để tiếp cận thể thao,” chị nói.
Từ những chương trình “come and try”, Lani bước vào một cộng đồng mà ở đó, ánh nhìn không còn là điều quan trọng.
Trong cộng đồng người khiếm thị, chúng tôi không nhìn thấy mặt nhau. Bạn không cần quan tâm người khác nghĩ gì về mình. Bạn chỉ cần đến và chơi.
Khoảnh khắc đứng trên sân Australian Open
Năm 2026, Australian Open lần đầu tiên tổ chức giải Grand Slam cho người khiếm thị – một cột mốc mang tính lịch sử của quần vợt thế giới.
Lani Dinh được mời tham gia thi đấu trong đội hình quốc tế.
Khoảnh khắc chị bước lên sân, tay cầm vợt, tai lắng nghe tiếng chuông phát ra từ trái bóng, đã khiến nhiều khán giả xúc động.
Blind Tennis là bộ môn không dựa vào thị giác. Sân có vạch nổi để cảm nhận bằng chân. Bóng có chuông để định hướng bằng âm thanh. Và khi thi đấu, tất cả vận động viên khiếm thị đều đeo mặt nạ để đảm bảo công bằng.
“Tôi có thể đánh trượt một nghìn lần. Nhưng khi bạn luyện tập đủ, điều đó không còn là không thể,” Lani nói.
Không chỉ tennis, Lani còn chơi bóng rổ và golf. Thể thao là con đường nhanh nhất giúp tôi hòa nhập với xã hội Úc,” chị chia sẻ.
Từ vận động viên đến người dẫn đường
Không dừng lại ở vai trò người chơi, Lani theo học và trở thành huấn luyện viên tennis được Tennis Australia công nhận.
“Tôi muốn phục vụ cộng đồng của mình một cách bài bản, đúng chuẩn, đúng luật.”
Chị lập trang 'The Blind Mum', mong muốn tạo ra một không gian an toàn cho cộng đồng người khiếm thị gốc Việt – nơi mọi người có thể chia sẻ, tìm thông tin và kết nối.
“Tôi biết người Việt mình còn nhiều e ngại. Nếu có một người nói cùng ngôn ngữ, hiểu cùng văn hóa, mọi thứ sẽ dễ dàng hơn rất nhiều,” chị nói.
“Đừng đợi đến khi bạn sẵn sàng mới bước ra. Chính trải nghiệm sẽ tạo ra sự sẵn sàng.”
Với các bậc cha mẹ có con khiếm thị, chị nói: “Hãy cho con cơ hội được thử, được sợ, được vấp ngã. Vì chỉ khi có cơ hội, con mới biết mình có thể làm gì.”
Lani Dinh không tìm lại ánh sáng cho đôi mắt. Nhưng chị tìm thấy ánh sáng cho cuộc đời mình, qua âm thanh của trái bóng, qua chuyển động của cơ thể, và qua sự can đảm dám bước ra ngoài nỗi sợ.
Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện của một cá nhân. Đó là câu chuyện về khả năng, hòa nhập, và quyền được thử của người khuyết tật. Và đôi khi, như Lani đã chứng minh, chúng ta không cần nhìn thấy để có thể đi rất xa.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
