Đó là một phần lịch sử đã bị chôn vùi trong nhiều năm. Giờ đây, những câu chuyện về Thế hệ bị đánh cắp đang được kể lại thông qua các tác phẩm nghệ thuật trong một triển lãm mới.
Cảnh báo: câu chuyện này có chứa nội dung mà người nghe có thể cảm thấy khó chịu.
Đó là phương tiện mà bậc trưởng lão Richard Campbell đã dành cả cuộc đời để giao tiếp và kể câu chuyện của chính ông.Ông đã cố gắng lý giải những năm tháng đen tối của chính sách cưỡng bức tách trẻ em thổ dân khỏi gia đình của chính phủ.
Nghệ thuật là một điểm tựa vững chắc, ngay cả khi những người quản lý tại Trại trẻ em thổ dân Kinchela đã áp đặt những hình phạt khắc nghiệt.
"Trước khi vào trại giáo dưỡng, tôi từng vẽ rất nhiều. Sau khi vào đó, tôi vẫn tiếp tục vẽ. Vẽ lên tường và lên bê tông. Họ thường phạt tôi vì điều đó. Đánh vào khớp ngón tay tôi. Nhưng điều đó không ngăn được tôi. Tôi cứ tiếp tục luyện tập thôi. Tôi từng đoạt giải thưởng ở trường Kempsey và nhiều giải thưởng khác nhau nữa."
Sáu trăm trẻ em Thổ dân và người dân đảo Torres, từ 5 đến 15 tuổi, đã bị giam giữ trong một cơ sở ở vùng bờ biển phía bắc New South Wales, sau khi bị cưỡng bức tách khỏi gia đình theo chính sách phân biệt chủng tộc của chính phủ.
Cơ sở này do chính quyền tiểu bang điều hành trong 5 thập niên cho đến năm 1970 khi nó bị đóng cửa.
Những ghi chép về sự tàn bạo mà các cậu bé phải chịu đựng đã được nêu rõ trong báo cáo mang tính bước ngoặt Bringing Them Home năm 1997, báo cáo bao gồm lời khai của hơn 500 người Thổ dân Úc trong một cuộc điều tra cấp quốc gia.
Bậc trưởng lão Richard Campbell nói rằng thời gian đã để lại một tác động lâu dài, ông bị chia cắt khỏi anh em và cha mẹ năm 10 tuổi và nhiều năm sau, ở tuổi 18, mới gặp lại mẹ.
Nhưng việc xây dựng lại mối liên kết rất khó khăn.
"Bà nhận ra tôi, nhưng bà không nhận ra giọng nói của tôi, vì lúc đó tôi nói như một người đàn ông, một chàng trai trẻ. Rồi, bạn biết đấy, tôi rời đi khi còn là một đứa trẻ 10 tuổi, và giọng nói của tôi thay đổi… Tôi nghĩ phải tám năm sau tôi mới gặp lại mẹ."
Việc kết nối lại với những người sống sót khác từ trại trẻ mồ côi đã dẫn đến sự hình thành nhóm hỗ trợ và vận động Kinchela Boys Home Aboriginal Corporation, với sứ mệnh đặt quan điểm của những người sống sót lên hàng đầu.
"Trước đây có 600 người, giờ thì thật đáng buồn là chỉ còn khoảng 44 người, nhưng các bạn vẫn còn chúng tôi, các bạn có thể cất lên tiếng nói thay cho chúng tôi, và nhiều cậu bé khác cũng đứng lên kể về những gì đã xảy ra với họ trong trại trẻ mồ côi, và như tôi vẫn luôn nói, đó là lịch sử của họ, họ tự tạo nên lịch sử đó."
Báo cáo Bringing Them Home đưa ra 83 khuyến nghị nhằm hỗ trợ quá trình hàn gắn và hòa giải; thông qua việc bồi thường và cần phải thừa nhận điều mà báo cáo gọi là "lịch sử vi phạm nhân quyền nghiêm trọng".
Gần 30 năm trôi qua, hơn 90% các khuyến nghị vẫn chưa được thực hiện.
Các nhà hoạt động cũng bày tỏ lo ngại rằng trẻ em thổ dân và người dân đảo Torres Strait vẫn tiếp tục bị tách khỏi gia đình với tỷ lệ rất cao.
Dữ liệu từ Viện Sức khỏe và Phúc lợi Úc cho thấy trẻ em Thổ dân có nguy cơ bị đưa đi chăm sóc ngoài gia đình và chịu sự giám hộ của bên thứ ba cao gấp 9,6 lần so với dân số nói chung.
Bậc trưởng lão Harry Ritchie nói rằng những năm tháng ông trải qua tại Trại trẻ em trai thổ dân Kinchela là những năm tháng phi nhân tính.
"Và ngay khi tôi bước qua cổng, tất cả quần áo của tôi, mọi thứ, đều bị ném vào lò thiêu, rồi tôi được tắm rửa, rắc phấn khắp người. Sau đó chúng tôi đến kho chứa đồ và lấy quần áo của tôi, trên đó có một con số, và 56 là số của tôi, và tôi được gọi là 56 cho đến khi tôi rời khỏi đó năm 14 tuổi. Vậy là suốt những năm đó, tôi đều mang số 56. Ai cũng có một con số."
Ông cho rằng việc cung cấp nhà ở cho những người sống sót và ngăn chặn tình trạng ngày càng gia tăng các vụ tách trẻ em khỏi gia đình là những vấn đề được ưu tiên hàng đầu.
"Nhà ở sẽ là điều quan trọng nhất. Nhà ở tại các vùng nông thôn, có thể ở thành phố, nhưng chủ yếu là vùng nông thôn vì ngoài đó chẳng có gì cho họ cả. Tôi thì may mắn, tôi đang thuê được một căn nhà, nhưng đó là nhà tư nhân. Còn một số người khác thì phải sống ngoài đường, điều đó thật khó để chấp nhận. Đôi khi nhìn thấy họ, bạn chỉ muốn khóc."
Những tuyên truyền của chính phủ thời đó đã biện minh cho việc giam giữ trẻ em như một phần trong nỗ lực đào tạo ra, trích dẫn, "những cậu bé sạch sẽ và khỏe mạnh, những người sẽ trở thành công dân có ích".
Tác phẩm nghệ thuật của trẻ em cũng được trưng bày trên các áp phích mô tả cơ sở này như một câu lạc bộ đồng quê.
Tiến sĩ Tiffany McComsey, Giám đốc điều hành của Tổ chức Thiếu nhi Thổ dân Kinchela, cho biết việc xóa bỏ những lời dối trá và thay thế chúng bằng sự thật về những gì đã xảy ra chính là động lực thúc đẩy các sáng kiến cộng đồng và phong trào từ cơ sở mà các Bậc trưởng lão đã dẫn dắt, dù đó là năm năm vận hành một chiếc xe buýt ghi lại lịch sử truyền miệng đến các trường học, hay cuộc triển lãm nghệ thuật mới nhất này.
"Hội đồng Phúc lợi Thổ dân có hai tạp chí tên là Dawn và New Dawn, và trong các tạp chí Dawn, họ quảng bá những cơ sở của Thế hệ Bị đánh cắp này như những nơi an lành cho các bé trai, bé gái và trẻ sơ sinh người Thổ dân bị bắt cóc và đưa đến đó. Và nhiều tác phẩm nghệ thuật của các Bậc trưởng lão đã được đăng trên tạp chí đó với những tiêu đề như "Kinchela - một câu lạc bộ đồng quê", trong khi chúng ta biết rằng đó không phải là một câu lạc bộ đồng quê, đó là một nơi lạm dụng và tra tấn khủng khiếp, vậy mà chúng lại được giới thiệu với mọi người và cả nước như những mô hình mẫu mực cho sự phát triển của các bé trai và bé gái người Thổ dân, để họ có thể trở thành công dân Úc. Và chính việc liên tục bị buộc phải nhìn vào một lời dối trá, trong khi biết rằng sự thật của mình không được kể ra, giờ đây họ đang giành lại sự thật ấy."
Bậc trưởng lão Roger Jarrett cho biết 12 tháng qua, việc sáng tác những bức tranh và tác phẩm điêu khắc mới nhất đã giúp ông có được sự thư thái và cân bằng tinh thần.
"Đây là câu chuyện về một cậu bé tinh nghịch, một người bạn nhỏ thích vẽ tranh trên đá. Cậu ta đi vào trong hang và vẽ nguệch ngoạc khắp nơi, các trưởng lão tức giận nên đã đưa cho cậu ta tất cả những tảng đá bên ngoài hang để cậu ta tiếp tục vẽ. Cậu ta vẽ một lúc, nhưng cuối cùng lại quay vào trong và phá hỏng tất cả. Vì vậy, các trưởng lão, những người có quyền năng, đã biến cậu bé thành một con sâu nhỏ và đặt lên cây. Và mỗi khi vỏ cây bạch đàn bong ra, bạn sẽ thấy gia đình của cậu bé với những đường ngoằn ngoèo nhỏ trên thân cây, đó chính là câu chuyện này."
Bên cạnh những trận đòn roi, còn có cả việc tẩy não.
"Họ đánh đập, quất roi vào chúng tôi và gọi chúng tôi là những binh lính da trắng nhỏ bé. Họ nói: "Mày khác, mày không phải người da đen, mày là người da trắng." Và bạn nhìn vào gương, rồi tự nhủ, "Trời ơi, mình là người da nâu." Bạn hiểu ý tôi chứ? Và đó là điều họ cứ nhồi nhét vào đầu bạn, họ gọi bạn như thế mỗi ngày. Họ cứ nói đi nói lại, đến nỗi trong đầu bạn không biết bạn đang đi về đâu."
Việc tìm thấy những người sống sót khác và cùng nhau vạch trần những lời dối trá về những gì đã xảy ra đã giúp ích cho quá trình hồi phục.
"Và những người anh em thì rất gắn bó với nhau, chúng tôi đến từ đủ mọi nơi, mọi bộ tộc khác nhau, bạn biết đấy, nhưng chúng tôi là một gia đình lớn. Và tạ ơn Trời vì chúng tôi vẫn còn có nhau, bởi họ đã tách chúng tôi khỏi gia đình ruột thịt. Người ta nói rằng khi họ lấy đi mối quan hệ huyết thống, bạn sẽ mất đi tình yêu và mất đi trái tim của mình, không còn gì để cảm nhận nữa. Bạn nhìn thấy một cô gái và lẽ ra bạn phải thấy rung động, có cảm xúc… nhưng chẳng có gì xảy ra cả. Bạn chỉ cảm thấy bối rối, và rồi một ngày bạn trở thành cha, nhưng bạn hoàn toàn không biết làm đàn ông là như thế nào, vì không có ai hướng dẫn. Bạn bước ra ngoài đời mà không biết phải làm gì hoặc làm như thế nào."
Triển lãm mang tên "Kể Sự Thật: Quá Khứ, Hiện Tại và Tương Lai" đánh dấu sự ra mắt của Trung tâm Nghệ thuật Coolamon, nơi sẽ tổ chức các triển lãm trực tuyến và tại các phòng trưng bày trong tương lai.
Tác phẩm nghệ thuật "Coolamon" của Bậc trưởng lão Richard Campbell nhấn mạnh tính đa dụng của chiếc bát và đĩa, được chạm khắc từ gỗ và được phụ nữ thổ dân sử dụng để đựng nước, trái cây và hạt giống, hoặc dùng như một chiếc nôi em bé di động.
Ông cho rằng họa tiết này thể hiện niềm hy vọng và việc tạo dựng một tương lai tốt đẹp hơn.
"Chỉ phụ nữ mới mang Coolamon, bạn biết đấy. Tất cả là về mẹ tôi, như tôi đã giải thích, và cũng là về những người mẹ của tất cả những cậu bé và cô bé đã bị đưa đi, vì họ đều bị lấy mất con của mình. Và Coolamon, nó là một vật chứa đựng sự sống, bạn có thể đựng nước, đựng thức ăn trong đó, và họ cũng từng đặt những đứa trẻ sơ sinh vào đó như một chiếc nôi nhỏ. Vì vậy, nó là câu chuyện của tất cả mọi người, bởi chúng ta là một đất nước đa văn hóa, và mọi người phải cùng nhau góp phần để xây dựng đất nước này trở nên tốt đẹp. Và chiếc coolamon này chỉ là một phần nhỏ trong việc gắn kết đất nước lại với nhau một cách hòa hợp."
Triển lãm sẽ tiếp tục diễn ra suốt tháng Bảy tại Kinchela Boys Home Aboriginal Corporation ở Sydney.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
