Ông trùm truyền thông Hồng Kông Jimmy Lai đã bị kết án 20 năm tù theo luật an ninh quốc gia của thành phố, mức án khắc nghiệt nhất từng được áp dụng kể từ khi luật này có hiệu lực vào năm 2020.
Người sáng lập 78 tuổi của tờ Apple Daily (nay đã ngừng hoạt động) đã bị kết tội âm mưu thông đồng với thế lực nước ngoài và phát tán tài liệu kích động bạo loạn, sau một phiên tòa bắt đầu sau khi ông bị bắt trong cuộc đàn áp dân chủ năm đó.
Các công tố viên cho rằng ông Lai đã sử dụng nền tảng truyền thông và các mối quan hệ ở nước ngoài của mình để làm suy yếu chủ quyền của Trung Quốc và gây bất ổn cho Hồng Kông.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Lin Jian, đã bảo vệ phán quyết, khẳng định nó tuân thủ pháp luật.
“Trước hết, tôi muốn nhấn mạnh rằng Jimmy Lai là công dân Trung Quốc. Là người chủ mưu và tham gia vào một loạt các hoạt động chống Trung Quốc nhằm gây bất ổn cho Hồng Kông, hành động của ông ta đã làm suy yếu nghiêm trọng các nguyên tắc cơ bản của “Một quốc gia, hai chế độ”, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho an ninh quốc gia và gây tổn hại đáng kể đến sự thịnh vượng, ổn định và hạnh phúc của người dân Hồng Kông. Ông ta phải bị trừng phạt nghiêm khắc theo pháp luật.”
Luật sư Lawrence Ma Yan-kwok, chủ tịch của Quỹ Trao đổi Pháp lý Hồng Kông, bác bỏ tuyên bố rằng việc kiểm soát tự do báo chí là động cơ đằng sau bản án.
Ông nói rằng tự do ngôn luận vẫn tồn tại nhưng có những giới hạn gắn liền với an ninh quốc gia.
Ông Yan-kwok lập luận rằng ông Lai đã vượt qua ranh giới đó.
"Jimmy Lai thì khác. Ông ta rất kiên quyết. Ông ta sẽ lật đổ chính phủ, bất kể chính phủ làm gì, những điều tốt đẹp mà chính phủ đã làm, hay những đóng góp của chính phủ cho người dân và cộng đồng, điều đó không quan trọng, miễn là ông ta không thích chính trị của nó. Theo ông ta, chính phủ Hồng Kông sinh ra để bị ghét bỏ, và ông ta ở đó để lật đổ nó, và ông ta đã nói rõ điều đó. Vì vậy, tôi muốn nói, đây không phải là tự do báo chí. Đây là việc sử dụng báo chí như một công cụ kích động, lật đổ, kế vị để lật đổ chính phủ - điều đó hoàn toàn khác với việc thực hiện một quyền được pháp luật trao cho."
Luật sư cũng tin rằng hệ thống tư pháp Hồng Kông vẫn độc lập và không bị can thiệp chính trị.
Các tổ chức nhân quyền quốc tế kịch liệt phản đối cách giải thích đó.
Liên Hợp Quốc đã lên án bản án và kêu gọi hủy bỏ nó.
Phát biểu tại Geneva, người phát ngôn về nhân quyền của Liên Hợp Quốc, Jeremy Laurence, cho biết phán quyết vi phạm luật quốc tế và hình sự hóa các quyền tự do được bảo vệ - và nhắm vào hoạt động báo chí chính đáng và sự bất đồng chính kiến.
“Văn phòng của chúng tôi đã xem xét phán quyết chống lại Jimmy Lai và lo ngại rằng nó hình sự hóa việc thực hiện quyền tự do lập hội và ngôn luận, bao gồm cả tự do báo chí - những quyền được bảo vệ theo luật nhân quyền quốc tế. Hơn nữa, phán quyết dựa trên hành vi xảy ra trước khi Luật An ninh Quốc gia được thông qua vào năm 2020. Phán quyết cần được hủy bỏ ngay lập tức vì không phù hợp với luật quốc tế.”
Ông Lai, một công dân Anh, phủ nhận các cáo buộc, tự gọi mình là tù nhân chính trị.
Và đối với gia đình ông Lai, những lo ngại về pháp lý bị lu mờ bởi nỗi lo lắng về sức khỏe và sự sống còn của ông.
Con trai ông Lai, Sebastien Lai, nói rằng hình phạt này thực chất là án tù chung thân.
“20 năm tù này là một trò hề. Về cơ bản, nó tương đương với án tù chung thân, hay như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền gọi là án tử hình, bởi vì trong điều kiện giam giữ cha tôi, tôi không biết liệu ông ấy có được trụ được một phần mười thời gian đó hay không.”
Bản án dành cho Jimmy Lai đánh dấu một thời điểm mang tính bước ngoặt đối với Hồng Kông.
Đối với những người chỉ trích, nó báo hiệu sự sụp đổ của tự do báo chí từng được hứa hẹn dưới chính sách "Một quốc gia, hai chế độ".
Luật sư nhân quyền Jonathan Price cho rằng bản án này là không chính đáng.
“Bản án gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng sự bất đồng chính kiến hợp pháp ở Hồng Kông sẽ không còn được dung thứ nữa. 20 năm là một khoảng thời gian rất dài trong cuộc đời của bất kỳ ai. Ông Lai, như các bạn đã biết, đã 78 tuổi, sức khỏe của ông ấy đang suy yếu nhanh chóng. Tình hình không thể khẩn cấp hơn. Chúng tôi rất vui mừng khi hôm nay, bà Yvette Cooper, Ngoại trưởng Anh, nhắc lại quan điểm của chính phủ Anh rằng đây là một cuộc đàn áp chính trị, đây là một phiên tòa chính trị, đây là những cáo buộc chính trị và đó là một bản án chính trị.”
Nhưng đối với Bắc Kinh, điều đó chứng minh rằng không ai đứng trên pháp luật.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian nói rằng đó là bằng chứng cho thấy các tòa án Hồng Kông đã hành động một cách độc lập.
"Hồng Kông là một xã hội được cai trị bởi pháp quyền. Các cơ quan tư pháp ở Đặc khu hành chính Hồng Kông thực hiện nhiệm vụ của mình, bảo vệ quyền lực của pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia theo pháp luật. Điều này là chính đáng, hợp pháp."
Chính quyền trung ương kiên quyết ủng hộ Đặc khu hành chính Hồng Kông trong việc bảo vệ an ninh quốc gia và trừng phạt các tội phạm gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia theo pháp luật.
Nhưng đối với gia đình ông, đó là một cuộc chạy đua với thời gian.
Con gái của Jimmy, Claire Lai, nói rằng quyết định cuối cùng nằm ở Bắc Kinh, chứ không phải ở tòa án Hồng Kông.
“Người phân xử cuối cùng về các vụ án của cha tôi và tự do của ông ấy là ở Bắc Kinh, chứ không phải ở Hồng Kông. Bạn biết đấy, đây không phải là vấn đề phải được giải quyết giữa các quốc gia có chủ quyền. Đây không phải là vấn đề có thể được giải quyết thông qua hệ thống tòa án.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
