Ano ba talaga ang nangyari noong Enero 26?

MELBOURNE, AUSTRALIA - JANUARY 26: Proud Gunai and Gunditjmara woman Meriki Onus takes part in the Invasion Day Rally on January 26, 2025 in Melbourne, Australia. Australia Day, formerly known as Foundation Day, is the official national day of Australia and is celebrated annually on January 26 to commemorate the arrival of the First Fleet to Sydney in 1788. Many Indigenous Australians refer to the day as 'Invasion Day' and there is a small but growing movement to change the date amid broader debate on the day's significance. (Photo by Darrian Traynor/Getty Images) Credit: Darrian Traynor/Getty Images

Buhay Australia

View Podcast Series

Follow and Subscribe

Apple Podcasts

Spotify

Download (7.55MB)

Download the SBS Audio appAvailable on iOS and Android

Ang Enero 26 ay isa sa pinagdedebatihan na petsa sa kasaysayan ng Australia. Madalas itong tawaging kaarawan ng bansa, ngunit hindi nito talaga tanda ang pagtatatag ng kolonya o ng Commonwealth. Ipinapakita nito ang kumplikadong kasaysayan ng kolonisasyon, politika, at paglaban ng mga First Nations, kaya iba-iba ang pananaw ng mga tao sa araw na ito.

Key Points

Dumating ang First Fleet sa Botany Bay noong 18 Enero 1788, hindi noong Enero 26.
Opisyal na itinatag ang Australia noong 7 Pebrero 1788, hindi noong Enero 26.
Matagal nang naging isyu ang Enero 26 para sa protesta at pagbunyag ng katotohanan ng First Nations people.

Ang artikulong ito ay batay sa isang video ng NITV na ipinakita ni John-Paul Janke, National Indigenous Affairs Editor ng SBS at co-host ng The Point sa NITV. Tinutukoy niya kung paano naging Australia Day ang Enero 26 at bakit iba-iba pa rin ang kahulugan nito para sa mga tao sa buong bansa.

Ano ang nangyari noong Enero 26 sa Australia?
Dumating ba ang First Fleet noong Enero 26?
Kailan opisyal na itinatag ang Australia?
Paano naapektuhan ng pagdating ang mga First Nations?
Bakit naging Australia Day ang Enero 26?
Tanda ba ng federation ang Australia Day?
Kailan nagsimulang gamitin ang pangalang Australia Day?
Bakit itinuturing ang Enero 26 na Day of Mourning para sa First Nations peoples?
Kailan naging public holiday ang Australia Day?
Bakit mahalaga pa rin ang Enero 26 hanggang ngayon?

Ano ang nangyari noong Enero 26 sa Australia?

Ang Enero 26 ay minarkahan ang araw noong 1788 nang itaas ni Captain Arthur Phillip ang bandilang Briton sa Sydney Cove. Pagsapit ng gabi, nakadaong na sa Port Jackson ang buong First Fleet na may labing-isang barko, higit walong buwan matapos umalis sa England.

Bagama’t madalas itong ituring na simula ng bansa, hindi ito ang unang pagdating ng mga Briton o ang pormal na pagtatatag ng kolonya.

Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886). Sydney Cove is a bay on the southern shore of Sydney Harbour. It was the site chosen in 1788 by Captain Arthur Phillip for the establishment of the first British colony in Australia, which later became the city of Sydney. The date of the colony's founding, 26 January, is today celebrated as Australia Day. Wood engraving from 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I', by Andrew Garran, illustrated under the supervision of Frederic B Schell, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). (Photo by The Print Collector/Print Collector/Getty Images) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images

Dumating ba ang First Fleet noong Enero 26?

Hindi. Nagsimulang dumating ang First Fleet sa Botany Bay noong 18 Enero 1788. Matapos suriin ang lugar, napagpasyahan ni Phillip na hindi ito angkop para tirahan dahil sa mahina ang lupa at kakulangan sa sariwang tubig.

Dahil sa malalakas na hangin, naantala ang pag-alis ng fleet, at noong 25 Enero, lumitaw sa baybayin ang dalawang barkong Pranses na pinamunuan ni Captain Jean-François de La Pérouse. Kinabukasan ng madaling araw, lumipat si Phillip kasama ang isang maliit na grupo sa Sydney Cove, kung saan naganap ang isang maikling seremonya noong Enero 26.

Kailan opisyal na itinatag ang Australia?

Opisyal na ipinahayag ang kolonya ng New South Wales noong 7 Pebrero 1788, nang opisyal na ideklara ang pamumuno ni Arthur Phillip bilang gobernador.

Ang hangganan ng kolonya ay mula sa 135th meridian sa silangan, na sumasaklaw sa higit sa kalahati ng kontinente. Batay ang mga hangganang ito sa mga kasunduan ng Europa, kahit na ang lupa ay matagal nang tirahan ng mga First Nations.

Arthur Phillip, British naval commander, c 1789.

UNITED KINGDOM - JUNE 10: Engraving by W Sherwin after a painting by F Wheatly, of Phillip (1738-1814) who, in 1787, commanded the First Fleet carrying convicts to Australia. The day of his landing at Botany Bay, 26 January 1788, was later celebrated as Australia Day. Phillip founded a penal colony at Sydney Cove, Port Jackson, and was made Governor (colonial administrator) of New South Wales. (Photo by SSPL/Getty Images) Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images

Paano naapektuhan ng pagdating ang mga First Nations?

Dumating ang First Fleet sa lupa na pag-aari ng hindi bababa sa 29 na grupong clan ng mga Unang Bansa sa Sydney Basin. Hindi bakante ang lupa.

Para sa mga First Nations, minamarkahan ng Enero 26 ang simula ng pag-aagaw ng lupa, karahasan, at paglaban. Patuloy pa ring nararamdaman ang mga epekto nito hanggang ngayon.

Bakit naging Australia Day ang Enero 26?

Noong 1818, unang idineklara ang Enero 26 bilang pampublikong holiday sa New South Wales ni Gobernador Lachlan Macquarie. Kilala ito noon bilang First Landing Day o Foundation Day.

Pagsapit ng 1888, karamihan sa mga kolonya ay ipinagdiriwang na ang Enero 26 bilang Foundation Day o Anniversary Day, kahit na magkakaiba ang opisyal na petsa ng pagtatatag ng bawat kolonya.

Noong huling bahagi ng ika-19 na siglo, naging malakas na tagapagtaguyod ang Australian Natives Association para sa isang pambansang holiday tuwing Enero 26. Ipinagtaguyod ng organisasyon ang federation ngunit limitado ang pagiging miyembro sa mga local at ipinanganak sa Australia.

Tanda ba ng federation ang Australia Day?

Hindi. Nabuo ang Commonwealth of Australia noong Araw ng Bagong Taon, 1901. Nagkaroon ng unang sesyon ng pederal na parlamento noong 9 Mayo 1901.

Hindi minamarkahan ng Enero 26 ang alinman sa mga pangyayaring ito. Sa halip, inaalala nito ang pagdating noong 1788 sa Sydney Cove.

Kailan nagsimulang gamitin ang pangalang Australia Day?

Lumitaw ang ideya ng isang pambansang Australia Day noong Unang Digmaang Pandaigdig bilang bahagi ng pagkakalap ng pondo para sa digmaan. Sa loob ng ilang taon, ginaganap ang mga kaganapan tuwing Hulyo sa halip na Enero.

Pagsapit ng 1918, nagsimulang tawagin ng ilang organisasyon ang Enero 26 bilang Australia Day. Noong 1930, opisyal na inampon ng Australian Natives Association ang pangalang ito, at pagsapit ng 1935, sinundan ito ng karamihan sa mga estado, bagama’t tinawag pa rin ng New South Wales na Anniversary Day sa loob ng ilang taon.

Bakit itinuturing ang Enero 26 na Day of Mourning para sa for First Nations peoples?

Noong ika-150 anibersaryo ng pagdating noong 1938, nag-organisa ang mga lider ng Unang Bansa ng Araw ng Pagdadalamhati. Isa ito sa mga unang pambansang protesta para sa karapatang sibil ng mga Aboriginal, na naglalayong ituro ang kawalan ng katarungan, pagkakait, at pag-aagaw ng lupa.

Mula noon, nanatiling makapangyarihang araw ng protesta, pag-alala, at paglaban para sa buhay ang Enero 26 para sa maraming komunidad ng Unang Bansa.

What were the Australian Wars and why is history not acknowledged?

Kailan naging public holiday ang Australia Day?

Iba-iba ang paraan ng pagdiriwang ng pampublikong holiday sa bawat estado sa loob ng maraming dekada. May ilan na ipinagdiriwang mismo ang Enero 26, habang ang iba ay sa pinakamalapit na Lunes.

Pagkatapos ng bicentennial noong 1988, unti-unting pinag-isa ng lahat ng estado ang kanilang pampublikong holiday. Noong 1994, naging pantay-pantay sa buong bansa ang Enero 26 bilang pampublikong holiday

SYDNEY, AUSTRALIA - JANUARY 26: A general view is seen during Australia Day Live 2024 at the Sydney Opera House on January 26, 2024 in Sydney, Australia. (Photo by Don Arnold/WireImage) Credit: Don Arnold/WireImage

Bakit mahalaga pa rin ang Enero 26 hanggang ngayon?

Ang Enero 26 ay may iba't ibang kahulugan. Para sa ilan, ito ay simbolo ng pambansang pagkakakilanlan at selebrasyon. Para sa maraming Unang Bansa, ito ay sumasagisag sa pananakop, pagkawala, at katatagan.

Habang nagpapatuloy ang mga pag-uusap sa buong Australia, mahalagang maunawaan ang buong kasaysayan ng petsang ito upang maipahayag ang katotohanan at makabuo ng mas may kaalaman at inklusibong kinabukasan.

Ang episode ng ‘Australia Explained’ na ito ay ginawa sa pakikipagtulungan sa NITV. Ang audio ni John-Paul Janke ay kinuha mula sa isang NITV video explainer.