Watch FIFA World Cup 2026™ LIVE, FREE and EXCLUSIVE

Australia explained: Yuav neeg txum tim tej art thiab craft li cas ntawm Australia raws li qhov tsim nyog yuav?

Australia Explained - Indigenous Art

According to Productivity Commission estimates, three quarters of Indigenous-style souvenirs in the Australian market are made overseas. Credit: Richard I'Anson/Getty Images

Cov kev yuav neeg txum tim Aboriginal and Torres Strait Islander tej dua yog ib co yuav muaj txiaj ntsim heev, tab sis koj puas paub tias tej duab koj yuav ntawd yog tej duab tseeb tiag thiab puas yog tej tsim nyog koj ua? Vim tej duab cuav tseem yog ib co teeb meem ntawm Australia no, thiab tseem nyuam qhuav los tsim cov kev pov puag tej duab no xwb. Cov kev taw qhia no yuav pab kom koj nkag siab tias yuav tau txheeb dab tsi, yuav nug dab tsi thiab yuav li cas thiaj nyab xeeb. Cov kev ua tib zoo xaiv no yuav muaj peev xwm pab kom koj txhawb nqa tau neeg txum tim tej artists thiab lawv tej zejzog.


Ntsiab lus:
  • Yeej tau siv tej cai lij choj los pov puag neeg txum tim tej kab lis kev cai thiab tej cuab tam kev txawj ntse ntawm teb chaws Australi ua ntuv zus.
  • Cov kev ua tib zoo nug tej lus nug kom raug nrog tej neeg muag neeg txum tim Aboriginal los yog Torres Strait Islander tej duab thiab tej khoom siv tes ua yog tej tseem ceeb heev.
  • Cov kev yuav tej duab uas yog neeg txum tim ua cov ua tiag yog cov kev faib tej txiaj ntsim ntau yam rau tej neeg kos duab, lawv tej zejzog thiab tej neeg yuav tej khoom no.

Mloog tau SBS Hmong ntawm no.

Neeg txum tim tej duab uas yog lawv ua tus tsim tiag tiag yeej yog ib co uas ib txwm pom tias tseem ceeb rau sab kab lis kev cai thiab yog tej duab uas muaj nqes heev.

Tos zoo li ntawd los twb vim yog tej no yog ib feem ntawm ib co cuab tam puav pheej kab lis kev cai uas tau qhia ntawm ib tiam rau ib tiam los ntev tshaj 60,000 xyoo lawm.

Puas muaj kev pov puag neeg txum tim tej duab thiab tej khoom xuas tes ua ntawm Australia no?

Tsab cai uas pov puag neeg txum tim tej kab lis kev cai thiab tej cuab tam kev txawj ntse (Indigenous Cultural and Intellectual Property - ICIP) yeej kuav tag nrho txhua kis ntawm neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander tej txuj ci kab lis kev cai ib txwm coj thiab cov kev qhia txog lawv tej kab lis kev cai.

Yog li ntawd tej cim thiab tej khoom uas lawv tsim (Symbols and designs) thiaj yog qee cov ntawm ntau cov uas raug lees paub tshaj plaws ntawm ntau cov ntawm tsab cai ICIP no.

Australia Explained - Indigenous Art
Daim duab yees ib tug ntses uas cov neeg txum tim Torres Strait ntawm lub pov txwv Dauan Island community xuas ntoo txuas. Credit: Oliver Strewe/Getty Images

Stephanie Parkin uas yog ib tug neeg txum tim caj ceeg neeg Quandamooka uas pov puag tej txuj cuab tam (Intellectual Property) tshab txhais tias "ICIP yog ib co kev pov puag tseem ceeb tshaj cov kev pov puag yam khoom/daim duab uas yus tsim tau (pom thiab kov tau) lawm."

"ICIP yeej kuav tag nrho txhua yam uas yus tsis pom, li tej dab neeg qhia txog daim duab ntawd, tag nrho txhua yam uas ua rau tus neeg kos duab ntawd tsim daim duab ntawd thiab cov kev qhia lawv zaj dab neeg raws li tau kos ntawm daim duab ntawd tib si nrog."

Tab sis kuj muaj ntau txoj xub ke kos duab thiab muaj ntau yam ntsiab lus uas sib txawv ntawm tej zejzog, yog li ntawd cov kev nkag siab txog tias vim li cas ib co zejzog twg thiaj kos tej duab zoo li ntawd yog tej yam tseem ceeb heev.

Tsoom fwv Australia yeej tau kub siab tiag tiag tsim ib co cai twg tsi ntsees coj los pov puag neeg txum tim tej txuj kab lis kev cai thiab tej cuab tam kev txawj ntse, ''Suav cov kev los daws tej teeb meem uas tej duab cuav uas rau muaj teeb meem rau lawv, tej khoom tsim coj los muag ua luam thiab tej khom saib dab muag tib si." Thiab yeej tseem muaj cov kev pauv hloov rau cov cov kev pov puag no thiab.

Stephanie Parkin los kuj yog tus tuam thawj tswj uas tswj lub koom haum Indigenous Art Code, uas yog ib lub koom haum ntawm haiv neeg no uas raug teeb tsa tom qab tsev tsoom fwv tau txheeb txog tej xwm txheej no xyoo 2007 coj los pov puag neeg txum tim tej neeg kos duab thiab lawv tej duab raws li cov voluntary industry code of conduct rau tej lagluam thiab tej neeg muag tej duab los yog tej khoom neeg txum tim tsim.

Yeej tau muaj tej teeb meem duab cuav los tau ntau caum xyoo lawm. Tsis yog tias tej xwm txheej no ua rau muaj teeb meem tsis tau nyiaj rau tej neeg kos duab xwb, tab sis yeej tseem raug kev puas tsuaj rau lawv tej kab lis kev cai thiab muaj teeb meem rau lawv tej zejzog thiab.
Stephanie Parkin

Yuav ua li cas kuv thiaj yuav tau neeg txum tim Aboriginal los sis Strait Islander tej duab raws li qhov tsim nyog yuav?

Saretta Fielding ces yog ib tug neeg kos duab thiab yog ib tug neeg rhawv tsim ib yam khoom dab tsi tshiab thiab yog ib tug poj niam ua lagluam ntawm haiv neeg Wonaruah uas ib tug ntawm pawg tswj ntawm lub koom haum Indigenous Art Code.

Nws hais tias "Tej hauj lwm nws ua yog ib co cuam tshuam txog qhov tsim nyog ua thiab tej kab lis kev cai thaum yus tab tom yuav ib yam duab/khoom uas tej neeg txum tim ua ntawm teb chaws Australia no."

Ms Fielding thiaj teev txog 3 co txheej txheem tseem ceeb rau tej neeg yuav tej khoom no li:

  • Txheeb kom paub tias tej khoom ntawd yog cov neeg txum tim ua tus tsim tiag tiag.
  • Xyuas kom sib cuag tau nrog tej chaw ua lagluam raws li qhov tsim nyog ua tiag.
  • Thiab nug tej lus nug yog/raug raws li qhov tsim nyog nug.
Saretta Fielding_at work 2_image Raymond Kelly.jpg
Saretta Fielding hais tias cov kev nug tej lus nug kom raug/yog - yog tej yam tseem ceeb heev. Credit: Saretta Fielding 2021/Raymond Kelly

Kuv muaj peev xwm yuav tau neeg txum tim tej duab lawv ua tiag tiag, thiab yuav ua tej lagluam no raws li qhov tsim nyog ua tiag qhov twg?

Tej khoom uas neeg txum tim tej neeg kos duab/tej neeg xuas tes tsim tiag tiag tsis hais yog tej duab los yog tej khoom tsim coj los ua lagluam yeej muaj kev cuam tshuam nrog lawv lub teb chaws thiab yog yuav xav rov qab coj los tsim dua ua dua tshiab mas yuav tsum tau txais kev tso cai pom zoo los ntawm tus tswv tsim tso.

Cov kev ua tib zoo xyuas kom yuav tej khoom no ntawm tej koom haum muaj cai muag tau raws li qhov tsim nyog yuav pab kom tau txais txiaj ntsim lagluam rau tej neeg tsim thiab lawv tej zejzog.

Ms Parkin hais tias yeej muaj ntau txoj xub ke sib txawv yuav ua tau li ntawd, suav cov kev yuav tej khoom ntawd ncaj qha ntawm tej neeg tsim/kos duab, neeg txum tim tej khoom txoos los sis yog yuav tau ntawm neeg txum tim tej Art Centres ntau tshaj 100 lub thoob plaws teb chaws no.

Yus yeej muaj peev xwm mus txheeb tau ib co lagluam twg, ib lub chaw tso duab rau sawv daws saib twg los yog tej neeg muag duab tso tej duab rau sawv daws saib uas muaj lub cim xim duab thiab liab ntawm lub koom haum Indigenous Art Code nrog qhia rau ntawm hauv ntej ntawm lawv lub khw los yog ntawm lawv tej vas sab. Tej no qhia tias yog ib co kev yeem thaj ua lagluam raws li qhov tsim nyog ua nrog tej neeg kos/tsim tej duab tej khoom, thiab yog tej yam qhia kom tej neeg yuav tej khoom no ruaj siab tiag.

Aboriginal Art Co 02[36] copy.jpg
Tsis hais neeg txim tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander tej duab ib art ib yam dab tsi li yog tias tus nqe tshaj $250 lawm ces yeej yuav muaj ib daim ntawv pov thawj lees paub tias yam khoom ntawv yog yam lawv tsim tiag tiag nrog. Credit: Aboriginal Art Co.

Tsim nyog kuv nug dab tsi rau tej neeg muag neeg txum tim tej duab thiab tej khoom xuas tes ua?

Tsis hais yus yuav daim duab thawj daig uas tus neeg kos duab kos kiag los sis yog ib co duab uas yus muaj ntaub ntawv tso cai rov qab los tsim dua tshiab li, yog tej yam tseem ceeb uas yuav tau ua tib zoo txheeb kom ntxaws txog tus neeg kos duab ntawd, tus neeg kos duab ntawd cov kev sib cuag neog nws lub teb chaws thiab ho muaj tej lus zoj khi dab tsi uas tsuas pub yus muag tej khoom ntawd li cas xwb.

Saretta Fielding uas yog ib tug neeg kos duab thiaj hais tias "Cov kev ua tib zoo txheeb kom tau tej xov xwm ntawd thiab cov kev npaj kom nug tau tej lus nug yog/raug thiaj yog thawj kauj ruam tseem ceeb heev.''

Nws thiaj xav taw qhia kom ua raws li tej lus taw qhia uas muaj ntawm lub koom haum Indigenous Art Code lub vas sab (Website).

Uas yus yeej muaj peev xwm pib nug tej lus nug no:

  • Leej twg yog tus neeg kos daim/tej duab ntawd?
  • Tus neeg kos duab ntawd tuaj ntawm lub teb chaws twg tuaj?
  • Thiab tus neeg kos duab ntawd tau nyiaj li cas los?
Australia Explained - Indigenous Art
Cov kev kos duab uas siv cov kob (xim) tub ua ib tee ib tee tsuas yog neeg txum tim ib ho kev kos duab ntawm ntau hom xwb, thiab yeej muaj ntau yam kev kos duab sib txawv ntawm ib cheeb tsam chaw twg rau lwm cheeb tsam. Credit: Marianna Massey/Getty Images

Puas yog tag nrho neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander tej duab zoo tib yam?

Cov kev ua tib zoo xyuas kom yuav tau neeg txum tim Aboriginal thiab Torres Strait Islander tej duab yuav ua tib zoo xyuas kom tej neeg kos duab thiab tej zejzog ntawd muaj peev xwm qhia tau lawv tej cuab tam puav pheej tob thiab ntau yam sib txawv rau tej neeg kom nthuav dav tshaj qub ntxiv.

Raws li ib txwm pom ces yog thaum yus yuav tej duab ncaj nqa ntawm ib tug neeg kos duab, ces yog tej yam yuav tau txais txiaj ntsim rau lawv tej zejzog thiab.
Saretta Fielding

Neeg txum tim tej duab ntawm Australia no ces yeej tau tsim los tau ntau txheeb xyoo lawm thiab yeej tseem muaj cov kev pauv hloov ua ntuv zus txuas ntxiv.

Uas tej duab no yeej tsim ua ntau yam sib txawv thiab tsim ua ntau hom, vim yeej muaj tej neeg txum tim no txog ntau pua pab pawg neeg thiab ntau yam kab lis kev cai uas sawv cev rau lawv.

Ms Fielding thiaj xaus lus tias tsis xav kom muaj kev to taub yuam kev txog tias ''tag nrho tej neeg txum tim Aboriginal tej neeg kos duab no ces ntshe yuav zoo tib yam xwb."

Nws hais tias "Vim peb yeej muaj ntau tsav neeg sib txawv, tsis hais peb nyob rau tej zos cheeb tsam tuaj ntug nroog, tej zos toj siab uas nyob deb thiab peb yeej nyob hauv tej nroog tib si. Uas peb yeej tab tom xyuas kom tsim tau neeg txum tim Aboriginal tej duab tiag tiag coj los muag ntawm tej kiab khw."

Subcribe los yog caum mloog tej xov xwm kaw ua suab Australia Explained kom paub txog ntau yam xov xwm tseem ceeb thiab tej lus taw qhia koj koj pib tau lub neej tshiab ntawm teb chaws Australia.

Yog tias koj muaj ib co lus nug dab tsi los yog muaj ib co tswv yim dab tsi? Ces xa email rau peb rau ntawm 

australiaexplained@sbs.com.au

Mloog tau xov xwm tshiab ntawm SBS Hmongdownload SBS Adio app thiab caum SBS Hmong Facebook page thiab mloog tau SBS Hmong Youtube.


Share

Follow SBS Hmong

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now