Avustralya'da Yerli sanat ve el sanatlarını etik bir şekilde satın alma rehberi

Aborijin ve Torres Boğazı Adalı sanatçıların eserlerini satın almadan önce bunların gerçek ve etik olup olmadığını nasıl anlarsınız? Sahte sanat eserleri Avustralya'da hâlâ bir sorun teşkil ediyor ve koruma önlemleri hâlâ geliştirilme aşamasında. Bu kılavuz, nelere dikkat etmeniz gerektiğini, hangi soruları sormanız gerektiğini ve nereden güvenli bir şekilde satın alabileceğinizi anlamanıza yardımcı olacak. Dikkatli seçimler yaparak, İlk Uluslar sanatçılarını ve toplumlarını destekleyebilirsiniz.

Öne Çıkanlar

• Avustralya Yerlilerine ait kültürel ve fikri Mülkiyeti korumaya yönelik yasal önlenmeler hâlâ oluşturulma aşamasında.
• Aborijin veya Torres Boğazı Adalı sanat ve el sanatları satanlara doğru soruları sormak çok önemli.
• İlk Uluslara ait otantik sanat eserlerini satın almak, sanatçılar, toplumlar ve tüketiciler için ortak fayda anlamına gelir.

İlk Uluslara ait otantik sanat eserlerinin genelde önemli kültürel ve sanatsal değere sahip olduğu kabul edilir. Bunun nedeni, bu eserlerin 60 bin yılı aşkın süredir nesilden nesle aktarılan kültürel mirasın bir parçası olmalarıdır.

Avustralya'da yerli sanat ve zanaat korunuyor mu?

Yerli Kültürel ve Fikri Mülkiyet (ICIP), Aborijin ve Torres Boğazı Adalı halklarının geleneksel bilgisi ve kültürel ifadelerinin tüm yönlerini kapsar.

ICIP'nin en tanınan biçimi semboller ve desenlerdir.

Torres Boğazı Dauan Adası toplumuna ait oyulmuş ahşap balık. Credit: Oliver Strewe/Getty Images

Quandamooka fikri mülkiyet avukatı Stephanie Parkin, “Ancak ICIP, sadece fiziksel bir sanat eserinden ibaret değildir,” diye açıklıyor

“ICIP, göremeyeceğiniz her şeyi, sanat eserinin ardındaki hikâyeyi, sanatçının o eseri yaratmasına ve hikâyesini o şekilde anlatmasına etki eden her şeyi kapsar.”

Uygulamalar ve anlamlar toplumlar arasında önemli ölçüde farklılık gösterebileceğinden, yerel bağlamı anlamak da çok önemlidir.

Avustralya hükümeti, “sahte sanat eserleri, ürünler ve hediyelik eşyaların yol açtığı zararı ele almak da dahil olmak üzere” ICIP’i korumak için özel yasalar çıkarmayı taahhüt etti. Ancak bu koruma önlemleri hâlâ gelişme aşamasındadır.

Stephanie Parkin ayrıca sanatçıları ve sanatlarını korumak amacıyla kurulan ulusal bir kuruluş olan Indigenous Art Code’un da başkanıdır. Bu kod 2007 yılındaki bir senato soruşturmasının ardından, işletmeler ve sanat tüccarları için sektör kapsamında davranış kurallarının uygulanması için geliştirildi.

Sahte sanat eseri sorunu onlarca yıldır devam ediyor. Bu sorun sadece sanatçıların mali durumlarını etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda kültürel zarara ve toplumlar üzerinde olumsuz etkilere de yol açıyor.

Stephanie Parkin

Aborijin veya Torres Boğazı Adalı sanat eserlerini sorumlu bir şekilde nasıl satın alabilirim?

Saretta Fielding, Wonaruah Ulusu’ndan bir sanatçı, tasarımcı ve iş kadını. Indigenous Art Code'un Yönetim Kurulu'nda görev yapmaktadır.

"Avustralya'daki yerli halktan bir sanat eseri satın almak, gerçekten de etik ve kültürel bir yolculuktur," diyor.

Fielding, tüketiciler için üç temel adımı özetliyor:

• Eserin orijinalliğini değerlendirin
• Etik ticari kanallarla bağlantı kurun
• Doğru soruları sorun.

Saretta Fielding, doğru soruları sormanın çok önemli olduğunu söylüyor. Credit: Saretta Fielding 2021/Raymond Kelly

Otantik, etik ticaret ürünü Yerli sanat eserlerini nereden satın alabilirim?

Otantik Yerli eserler ve ürünler, toprak ile bağı olan Yerli sanatçılar tarafından üretilir veya sanatçının izniyle çoğaltılır.

Etik kanallardan satın almak, ekonomik getirinin yaratıcılara ve toplumlarına fayda sağlamasını garanti eder.

Parkin, bunu yapmanın farklı yolları olduğunu söylüyor. Sanatçılardan doğrudan satın alma, Yerli sanat fuarları veya ülke çapındaki 100'den fazla Yerli Sanat merkezi aracılığıyla satın alma gibi seçenekler olduğunu söylüyor.

Ayrıca, mağaza vitrininde veya web sitesinde Yerli Sanat Kodunun siyah ve kırmızı logosunu sergileyen bir işletme, galeri veya sanat tüccarı arayabilirsiniz. Bu, tüketiciye bir güvence olarak, sanatçılarla etik ticaret yapma konusunda gönüllü bir taahhüt anlamına gelir.

Aborijin ve Torres Boğazı Adalı sanatçıların değeri 250 doların üzerinde olan tüm sanat eserleri Orijinallik Sertifikası ile birlikte sunulmalıdır. Credit: Aboriginal Art Co.

Yerli sanat veya el sanatları satıcılarına ne sormalıyım?

İster orijinal bir sanat eseri ister lisanslı bir tasarım reprodüksiyonu satın alıyor olun, sanatçı, sanatçının toprak ile olan bağı ve eserin hangi koşullarda ticaretinin yapıldığı hakkında bilgi edinmek çok önemlidir.

Sanatçı Saretta Fielding, “Bu bilgilere sahip olmak ve doğru soruları sorabilecek donanıma sahip olmak gerçekten ilk adımdır” diyor.

Fielding, Indigenous Art Code web sitesinde yer alan tavsiyelere uyulmasını öneriyor.

Şu sorularla başlayabilirsiniz:

• Sanatçı kimdir?
• Sanatçı nereli?
• Sanatçıya ödemesi nasıl yapılır?

Nokta resim tekniği, Aborijin sanatının çok sayıdaki türünden sadece biridir. Credit: Marianna Massey/Getty Images

Tüm Aborijin ve Torres Boğazı Adalı sanatı aynı mıdır?

Aborijin ve Torres Boğazı Adalı sanatçıların eserlerini etik bir şekilde satın almak, sanatçıların ve toplumlarının miraslarının derinliğini ve çeşitliliğini daha geniş bir kitleyle paylaşmaya devam etmelerini sağlar.

Çoğu zaman bir sanatçıdan eser satın aldığınızda, bu aslında onların toplumlarına da fayda sağlar.

Saretta Fielding

Avustralya'daki İlk Uluslar sanatı binlerce yıllık bir geçmişe sahip olmasına rağmen sürekli gelişiyor. Ayrıca temsil ettiği yüzlerce farklı dil grubu ve kültür kadar farklı biçim ve tarzlarda karşımıza çıkıyor.

Fielding, “Aborijin sanatçıların hepsi aynıdır” şeklindeki yanlış kanıya karşı dikkatli olunması gerektiğini belirterek sözlerini tamamlıyor.

“Çok çeşitliliğe sahibiz; kırsal ve uzak bölgelerde, hatta şehirlerde yaşıyoruz. Ve otantik Aborijin sanatını pazara sunmak için çalışıyoruz.”

Avustralya’da yeni bir hayata başlamak için Merhaba Avustralya podcastını takip edin.

Yerleşim süreci hakkında aklınıza iyi bir konu gelirse lütfen bize e-posta ile ulaşın: [e-mail]