26 Ocak’ta tam olarak ne oldu?

26 Ocak, Avustralya tarihinin en tartışmalı günlerinden biri. Genelde ülkenin doğum günü olarak tanımlansa da, 26 Ocak ne koloninin resmi kuruluşunu ne de federasyonun kurulmasını işaret eder. Aslında kolonileşme, siyasi kararlar ve devam eden İlk Ulusların direnişi ile şekillenen çok katmanlı bir tarihi yansıtır. 26 Ocak'ta gerçekte neler olduğunu anlamak, bu tarihin ülke genelinde neden bu kadar farklı şekilde algılandığını bilmem için önemli.

MELBOURNE, AUSTRALIA - JANUARY 26: Proud Gunai and Gunditjmara woman Meriki Onus takes part in the Invasion Day Rally on January 26, 2025 in Melbourne, Australia. Australia Day, formerly known as Foundation Day, is the official national day of Australia and is celebrated annually on January 26 to commemorate the arrival of the First Fleet to Sydney in 1788. Many Indigenous Australians refer to the day as 'Invasion Day' and there is a small but growing movement to change the date amid broader debate on the day's significance. (Photo by Darrian Traynor/Getty Images) Credit: Darrian Traynor/Getty Images

ÖNE ÇIKANLAR

• İlk Filo, 26 Ocak’ta değil, 18 Ocak 1788'de Botany Körfezi'ne ulaştı.
• Avustralya resmi olarak 26 Ocak'ta değil, 7 Şubat 1788'de kuruldu.
• 26 Ocak, uzun zamandır İlk Uluslar halkları için protesto ve gerçeği söyleme zamanı olarak kabul görmüştür.

Bu makale, SBS'nin Ulusal Yerli İşleri Editörü ve NITV'deki The Point programının eş sunucusu John-Paul Janke tarafından sunulan bir NITV videosuna dayanıyor. Janke, 26 Ocak'ın nasıl Avustralya Günü olarak ilan edildiğini ve neden ülke genelinde insanlar için farklı anlamlar taşıdığını takip ediyor.

Avustralya’da 26 Ocak’ta ne oldu?

26 Ocak, 1788 yılında Kaptan Arthur Phillip'in Sydney Koyu'nda İngiliz bayrağını göndere çektiği günü işaret eder. O akşam, on bir gemiden oluşan İlk Filo, İngiltere'den ayrılmasından sekiz aydan fazla bir süre sonra Port Jackson'a demir attı.

Bu an genellikle ulusun başlangıcı olarak kabul edilse de ne İngilizlerin gelişinin başlangıcı ne de koloninin resmi olarak kurulmasını işaret ediyordu.

Sydney Cove, New South Wales, Avustralya, 1788, (1886). Sydney Cove, Sydney Limanı'nın güney kıyısında bulunan bir koy. 1788 yılında Kaptan Arthur Phillip tarafından Avustralya'daki ilk İngiliz kolonisinin kurulması için seçilen yerdi. Koloninin kurulduğu tarih olan 26 Ocak, bugün Avustralya Günü olarak kutlanıyor. Andrew Garran'ın 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I' adlı eserinden, Frederic B Schell'in gözetiminde resimlendirilmiş ahşap oyma, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images

İlk Filo 26 Ocak'ta mı geldi?

Hayır. İlk Filonun ilk gemileri 18 Ocak 1788'de Botany Körfezi'ne varmaya başladı. Bölgeyi değerlendirdikten sonra Phillip, toprağın verimsizliği ve tatlı su kaynaklarının sınırlı olması nedeniyle burayı yerleşim için uygun bulmadı.

Şiddetli rüzgarlar filonun ayrılmasını geciktirdi. 25 Ocak'ta Kaptan Jean-François de La Pérouse komutasındaki iki Fransız gemisi açık denizde görününce ertesi sabahın erken saatlerinde Phillip ve küçük bir grup Sydney Cove'a gidip 26 Ocak'ta kısa bir tören düzenlendi.

Avustralya resmi olarak ne zaman kuruldu?

New South Wales kolonisi, Arthur Phillip'in vali olarak atandığı 7 Şubat 1788'de resmen kuruldu.

Koloninin sınırları 135’inci meridyenin doğusuna doğru uzanarak kıtanın yarısından fazlasını kaplıyordu. Bu sınırlar, İlk Uluslarının halklarının vatanı olmasına rağmen, Avrupa antlaşmalarına dayalı olarak belirlenmişti.

BİRLEŞİK KRALLIK - 10 HAZİRAN: F Wheatly'nin resminden W Sherwin tarafından yapılan gravür, 1787'de Avustralya'ya mahkumları taşıyan İlk Filo'nun komutanı Phillip'i (1738-1814) gösteriyor. 26 Ocak 1788'de Botany Körfezi'ne ayak bastığı gün, daha sonra Avustralya Günü olarak kutlanmaya başlandı. Phillip, Port Jackson'daki Sydney Cove'da bir mahkûm kolonisi kurdu ve New South Wales’in valisi (koloni yöneticisi) oldu. Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images

Çıkarma, İlk Ulusları nasıl etkiledi?

İlk Filonun demir attığı bölge ve çevresi, Sydney Havzası'nda en az 29 İlk Ulus klanına aitti. Topraklar boş değildi.

İlk Uluslar halkları için 26 Ocak, mülksüzleştirme, şiddet ve direnişin başlangıcı anlamına geliyor. Bunun etkileri bugün de hissedilmeye devam ediyor.

26 Ocak neden Avustralya Günü oldu?

26 Ocak, 1818 yılında Vali Lachlan Macquarie tarafından New South Wales'de ilk kez resmî tatil olarak ilan edildi. O zamanlar İlk Çıkarma Günü veya Kuruluş Günü olarak biliniyordu.

1888 yılına gelindiğinde, çoğu koloni 26 Ocak'ı Kuruluş Günü veya Yıldönümü Günü olarak kutluyordu, ancak her koloninin kutladığı farklı kuruluş tarihleri vardı.

On dokuzuncu yüzyılın sonlarında, üyeliği Avustralya doğumlu beyaz erkeklerle sınırlı olan Avustralyalılar Derneği 26 Ocak'ın ulusal bayram olması için kampanya yapmaya başladı.

Avustralya Günü federasyonu mu simgeliyor?

Hayır. Avustralya Federasyonu 1901 yılının Yeni Yıl Günü'nde kuruldu. Federal parlamentonun ilk oturumu daha sonra, 9 Mayıs 1901'de gerçekleşti.

26 Ocak, bu iki olayı da anmıyor. Bunun yerine, 1788'de Sydney Cove'a yapılan çıkarmayı anar.

Avustralya Günü adı ilk ne zaman kullanılmaya başlandı?

Ulusal Avustralya Günü fikri, Birinci Dünya Savaşı sırasında savaş için bağış toplama çabalarının bir parçası olarak ortaya çıktı. Birkaç yıl boyunca etkinlikler Ocak ayında değil, Temmuz ayında düzenlendi.

1918'e gelindiğinde, bazı kuruluşlar 26 Ocak'ı Avustralya Günü olarak adlandırmaya başlamıştı. 1930'da Avustralyalar Derneği bu adı resmi olarak benimsedi ve 1935'e kadar çoğu eyalet de bunu takip etti, ancak New South Wales birkaç yıl daha bugünü Yıldönümü Günü olarak adlandırmaya devam etti.

26 Ocak neden İlk Uluslar halkları için Yas Günü olarak kabul edilir?

Avustralya'ya çıkarmanın 150’nci yıldönümünde1938'de İlk Uluslar liderleri Yas Günü düzenledi. Bu, adaletsizliğe, dışlanmaya ve mülksüzleştirmeye dikkat çeken, en eski ulusal Aborijin sivil hakları protestolarından biriydi.

O günden bu yana, 26 Ocak birçok İlk Uluslar toplumu için protesto, anma ve hayatta kalma günü olmaya devam etti.

26 Ocak ne zaman ulusal resmî tatil oldu?

On yıllar boyunca resmî tatil düzenlemeleri eyaletler arasında farklılık gösterdi. Bazıları 26 Ocak'ı kutlarken, diğerleri en yakın pazartesi gününü tatil ilan etti.

1988'de çıkarmanın iki yüzüncü yıldönümünden sonra, tüm eyaletler resmî tatillerini kademeli olarak uyumlu hale getirdi. 26 Ocak, 1994'te ulusal düzeyde tek tip bir resmî tatil oldu.

SYDNEY, AVUSTRALYA - 26 OCAK: 26 Ocak 2024 tarihinde Avustralya'nın Sydney kentindeki Sydney Opera House'da düzenlenen Australia Day Live 2024 etkinliği sırasında genel bir görünüm. Credit: Don Arnold/WireImage

26 Ocak bugün neden hala önemli?

26 Ocak farklı insanlar için birçok farklı anlama sahip. Bazıları için ulusal kimliği ve kutlamayı temsil eder. Birçok İlk Ulus halkı için ise istila, kayıp ve direnişi sembolize eder.

Avustralya genelinde tartışmalar devam ederken, bu tarihin tümünü anlamak, gerçeği söylemek ve daha bilinçli ve kapsayıcı bir gelecek inşa etmek için çok önemlidir.

Bu Merhaba Avustralya makalesi, NITV ile iş birliği içinde üretildi. John-Paul Janke'nin sesi bir NITV videosundan alınmıştır.