Các cuộc biểu tình phản đối chính phủ tại Iran hiện đã bước sang tuần thứ ba, vẫn tiếp diễn ngay cả khi quyền truy cập internet và các đường dây điện thoại bị cắt vào thứ Năm (ngày 8 tháng 1).
Làn sóng biểu tình bắt đầu từ ngày 28 tháng 12 năm ngoái do sự sụp đổ của đồng rial Iran, hiện đang được giao dịch ở mức hơn 1,4 triệu rial đổi 1 đô la Mỹ.
Cơ quan Thông tấn Các nhà Hoạt động Nhân quyền (HRNA), một nhóm nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, cho biết chỉ trong vòng 15 ngày, họ đã xác nhận cái chết của 490 người biểu tình và 48 nhân viên an ninh, cùng hơn 10.600 người bị bắt giữ.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim đưa tin con số thương vong cao gấp đôi, với 109 nhân viên an ninh thiệt mạng trong các cuộc biểu tình trên khắp đất nước.
Hình ảnh về các đoàn xe tang dành cho các thành viên lực lượng an ninh đã được phát sóng trên Đài truyền hình quốc gia Iran.
Skylar Thompson, Phó Giám đốc tổ chức Các nhà hoạt động Nhân quyền tại Iran, cho biết quy mô trấn áp của chính phủ đối với người biểu tình là cực kỳ nghiêm trọng.
"Chúng tôi đã thấy việc sử dụng vũ lực gây chết người một cách bừa bãi nhắm vào những người biểu tình và chúng tôi có bằng chứng về các vết thương do đạn bắn ở cự ly gần. Chúng tôi có bằng chứng về việc sử dụng hơi cay, về các loại vũ khí quân dụng được triển khai đối với những cá nhân biểu tình trên đường phố. Điều này hoàn toàn không thể chấp nhận được. Đây là sự vi phạm nghiêm trọng không chỉ luật pháp quốc tế mà còn là điều mà cộng đồng quốc tế phải lên án."
Chính quyền Iran đã tìm cách phân biệt giữa cái mà họ gọi là các cuộc biểu tình hợp pháp về nền kinh tế tồi tệ, và những đối tượng mà họ gọi là "những kẻ bạo loạn" bị cáo buộc có sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ và Israel.
Cảnh sát trưởng Iran, Ahmed Reza Radan, đã tuyên bố sẽ tăng cường các biện pháp đối phó của cảnh sát đối với những người mà ông gọi là những kẻ kích động bạo lực.
"Từ nay trở đi, cảnh sát coi tình hình này hoàn toàn là bạo loạn và sẽ xử lý những kẻ bạo loạn một cách kiên quyết, nhanh chóng và mạnh mẽ. Người biểu tình cũng cần nhận thức được rằng bằng cách đứng cùng hàng ngũ với những kẻ kích động bạo lực, chính họ sẽ trở thành nạn nhân của sự bạo lực do những kẻ này gây ra."
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bày tỏ sự ủng hộ đối với người biểu tình, khẳng định Hoa Kỳ sẵn sàng hỗ trợ.
Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, cho biết ông ủng hộ cuộc đấu tranh vì tự do của những người biểu tình và cực lực lên án việc giết hại thường dân.
Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian, cáo buộc Mỹ và Israel đang cố tình thổi bùng tình hình.
"Biểu tình là quyền của người dân và chúng tôi có nghĩa vụ phải phản hồi. Nhưng tình trạng bất ổn và các cuộc tấn công vào nơi công cộng, đốt phá thánh đường, đốt kinh của Thiên Chúa... đây rõ ràng là một kế hoạch của Mỹ và Israel. Người dân có thể thấy rõ điều đó. Đó là khi Israel nói về nhân tính, trong khi chính họ đang gây ra những đau khổ như vậy cho con người."
Tổng thống Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẵn sàng tấn công Iran, và có các báo cáo trích dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết ông đã được cung cấp các phương án quân sự cho một cuộc tấn công như vậy, dù chưa đưa ra quyết định cuối cùng.
Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Bagher Qalibaf, cảnh báo Iran có thể coi quân đội Mỹ và Israel là những mục tiêu hợp lệ nếu Mỹ tiến hành các cuộc không kích.
Trong khi đó, hàng trăm người đã tập trung tại Washington để phản đối chính phủ Iran. Một nhà hoạt động từ Hội đồng Kháng chiến Quốc gia Iran tại Washington cho biết người biểu tình đang tìm kiếm sự hỗ trợ từ Mỹ.
"Họ không chấp nhận một chính thể thần quyền, họ không quay lại với chế độ độc tài mà họ từng lật đổ. Bây giờ là lúc đứng về phía người dân Iran vì tự do của họ. Họ không đòi hỏi quân đội nước ngoài hay tiền bạc. Tất cả những gì họ cần là sự ủng hộ đứng về phía họ."
Khoảng 2.000 người đã tham gia một cuộc mít tinh tại London để thể hiện sự đoàn kết, và hàng trăm người khác đã tuần hành qua trung tâm Paris để ủng hộ người biểu tình.
Ông Michel Mohkam, một người gốc Iran 78 tuổi, là một trong số những người có mặt tại Paris.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
