Nhiều người vì lo lắng hoặc không hiểu tiếng Anh nên cất giấy phạt sang một bên. Nhưng ở Úc, tiền phạt không tự biến mất, ngược lại có thể leo thang thành các biện pháp cưỡng chế nghiêm trọng hơn. Trong một số hoàn cảnh đặc biệt hoặc có lịch sử lái xe tốt, bạn có thể xin cứu xét.
Ở Úc, từ giấy phạt chạy quá tốc độ, đậu xe sai quy định cho tới những lỗi liên quan giao thông công cộng hay quy định của hội đồng địa phương (council), hầu như ai sống lâu năm cũng từng ít nhất một lần nhận “infringement notice”, giấy thông báo vi phạm.
Điều đáng chú ý là không phải giấy phạt nào cũng bắt buộc phải đóng ngay. Trong nhiều trường hợp, người dân có quyền yêu cầu xem xét lại, kháng nghị, hoặc thậm chí đưa ra tòa. T
Theo cơ quan Revenue NSW và Fines Victoria, người dân có nhiều quyền lựa chọn hơn họ nghĩ, từ xin xét duyệt lại, đề nghị cảnh cáo, trả góp tiền phạt cho đến tham gia các chương trình lao động cộng đồng để giảm nợ phạt.
Những loại giấy phạt phổ biến ở Úc
Loại phổ biến nhất là phạt giao thông (traffic infringement). Đây là các lỗi như chạy quá tốc độ, vượt đèn đỏ, dùng điện thoại khi lái xe hoặc không thắt dây an toàn. Các lỗi này thường do cảnh sát hoặc camera giao thông ghi nhận.
Điều khiến nhiều người lo ngại không chỉ là tiền phạt mà còn là “demerit points” điểm trừ trên bằng lái. Nếu tích lũy quá nhiều điểm trừ trong thời gian quy định, tài xế có thể bị đình chỉ bằng lái.
Ngoài ra còn có các loại phạt khác như:
- Phạt đậu xe sai quy định (parking fine)
- Phạt giao thông công cộng như không quẹt thẻ Myki ở Victoria hoặc Opal ở New South Wales
- Phạt từ council liên quan tiếng ồn, thùng rác, thú nuôi
- Phạt từ cơ quan môi trường hoặc cơ quan quản lý địa phương
Tiền phạt có thể dao động từ vài chục đến hàng trăm đô-la tùy tiểu bang và mức độ vi phạm.
Nhận giấy phạt rồi, việc đầu tiên cần làm là gì?
Trên mỗi giấy phạt thường có bốn thông tin quan trọng:
1. Kiểm tra thời hạn thanh toán hoặc kháng nghị
Đây cũng chính là thời hạn để người dân xin xét duyệt lại hoặc yêu cầu đưa vụ việc ra tòa.
Tại NSW, thời hạn phổ biến là 28 ngày. Ở Victoria, nhiều trường hợp là 21 ngày kể từ ngày phát hành giấy phạt. Nếu bỏ lỡ thời hạn này, người dân có thể mất những quyền quan trọng nhất.
2. Kiểm tra chi tiết vi phạm
Cần xem kỹ: biển số xe, ngày giờ, địa điểm, loại vi phạm, điều luật được viện dẫn. Nếu có sai sót kỹ thuật như sai biển số hoặc sai địa điểm, đây có thể là căn cứ mạnh để kháng nghị.
3. Kiểm tra mức phạt và điểm trừ
Nhiều người chỉ chú ý số tiền mà quên mất demerit points. Trong thực tế, điểm trừ đôi khi gây hậu quả nghiêm trọng hơn tiền phạt, đặc biệt với tài xế chuyên nghiệp.
4. Đọc mặt sau giấy phạt
Theo quy định, cơ quan phát phạt phải ghi rõ quyền khiếu nại và quy trình thực hiện. Tuy nhiên, đây lại là phần nhiều người bỏ qua nhất.
Khi nào nên đóng phạt?
Không phải trường hợp nào cũng nên kháng nghị.
Nếu người vi phạm biết rõ mình có lỗi, không có hoàn cảnh đặc biệt và bằng chứng chống lại khá rõ ràng, việc đóng phạt sớm thường là lựa chọn hợp lý hơn.
Ngoài ra, nếu quyết định đưa vụ việc ra tòa nhưng thất bại, người vi phạm có thể phải trả thêm án phí và thậm chí nhận mức phạt nặng hơn ban đầu.
Sáu trường hợp nên cân nhắc kháng nghị
1. Người khác lái xe
Nếu xe đứng tên mình nhưng thời điểm vi phạm do người khác điều khiển, chủ xe cần “nominate” đề cử người lái thực sự.
Tại NSW, việc này có thể thực hiện qua Revenue NSW.Ở Victoria, người dân có thể làm qua Fines Victoria.
Luật sư cộng đồng lưu ý không nên “nhận phạt giùm” người khác vì demerit points sẽ được ghi vào bằng lái của người đứng tên nhận lỗi.
2. Giấy phạt có sai sót kỹ thuật
Sai biển số, sai loại xe, sai địa điểm hoặc sai thông tin cá nhân đều có thể là cơ sở để yêu cầu hủy phạt.
3. Có hoàn cảnh đặc biệt
Trong tiếng Anh pháp lý thường gọi là “exceptional circumstances”.
Ví dụ:
- Đang đưa người nhà đi cấp cứu
- Xe hỏng giữa khu vực cấm đậu
- Bị giữ lại bất ngờ trong bệnh viện
Những trường hợp này cần có bằng chứng như: Giấy nhập viện, hóa đơn sửa xe, biên bản cứu hộ.
4. Biển báo không rõ ràng
Nếu biển báo bị cây che, bị hỏng hoặc gây hiểu nhầm, người dân nên chụp ảnh ngay lập tức để làm bằng chứng. Trong nhiều trường hợp, hình ảnh hiện trường là yếu tố quyết định.
5. Hồ sơ lái xe tốt
Tại NSW, người có lịch sử lái xe tốt nhiều năm có thể đủ điều kiện xin “caution” cảnh cáo thay vì phạt đối với một số lỗi nhẹ.
Thông tin về chương trình này được công bố trên Revenue NSW.
Nếu được chấp thuận, người vi phạm có thể không cần đóng tiền và không bị trừ điểm.
6. Hoàn cảnh đặc biệt nghiêm trọng
Theo Infringements Act 2006 ở Victoria, người dân có thể xin hủy phạt nếu vi phạm liên quan trực tiếp đến: Bệnh tâm thần, Khuyết tật trí tuệ, Nghiện rượu hoặc ma túy, Tình trạng vô gia cư, Bạo lực gia đình
Thông tin chi tiết được đăng trên Fines Victoria Special Circumstances.
Tuy nhiên, không phải lỗi nào cũng được xin review. Ví dụ ở Victoria, các lỗi nghiêm trọng như chạy quá tốc độ hơn 25 km/h hoặc lái xe mà bị ảnh hưởng ma túy thường không đủ điều kiện.
Một lưu ý quan trọng là mỗi giấy phạt thường chỉ được xin internal review một lần. Vì vậy hồ sơ cần chuẩn bị kỹ, có đầy đủ bằng chứng thay vì chỉ viết giải thích chung chung.
Các tổ chức như Legal Aid NSW và Victoria Legal Aid khuyến khích người dân nên tham khảo tư vấn pháp lý trước khi quyết định.
Người cần phiên dịch tiếng Việt tại tòa có quyền yêu cầu phiên dịch viên miễn phí.
Viết thư xin xét duyệt như thế nào?
Một lá thư xin review không cần dài nhưng cần rõ ràng và có bằng chứng.
Thông thường nên gồm:
- Thông tin cá nhân và số giấy phạt
- Giải thích ngắn gọn lý do
- Danh sách bằng chứng đính kèm
- Yêu cầu cụ thể
Không đủ tiền đóng phạt thì sao?
Các tổ chức hỗ trợ pháp lý nhấn mạnh: đừng bỏ mặc giấy phạt. Một khoản phạt vài trăm đô-la có thể nhanh chóng tăng lên nhiều lần do phí bổ sung và cưỡng chế.
Thay vào đó, người dân có thể xin trả góp.
Thông tin có tại:
- Revenue NSW payment plan
- Fines Victoria payment arrangements
Một số trường hợp có thể trích tự động từ trợ cấp Centrelink.
Tham gia chương trình Work and Development: Đây là chương trình cho phép “trả” tiền phạt bằng:
Lao động cộng đồng, Khóa học, Điều trị tâm lý, Chương trình cai nghiện
Tại NSW, chương trình này gọi là Work and Development Order (WDO). Ở Victoria là Work and Development Permit.
Theo dữ liệu của chính phủ NSW, hàng chục nghìn người đã sử dụng chương trình này để giảm hoặc xóa nợ phạt trong những năm gần đây.
Điều quan trọng nhất: đừng bỏ qua giấy phạt
Các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh rằng điều tệ nhất không phải là bị phạt, mà là không phản hồi.
Nhiều người vì lo lắng hoặc không hiểu tiếng Anh nên cất giấy phạt sang một bên. Nhưng ở Úc, tiền phạt không tự biến mất. Ngược lại, nó thường leo thang thành các biện pháp cưỡng chế nghiêm trọng hơn.
Hiểu quyền của mình, đọc kỹ giấy phạt và xử lý sớm có thể giúp người dân tránh mất thêm tiền, mất bằng lái hoặc gặp rắc rối pháp lý về sau.
Lưu ý: Thông tin trong bài mang tính tổng quát, cập nhật đến tháng 5/2026. Luật và quy trình có thể khác nhau giữa các tiểu bang và từng trường hợp cụ thể. Người đọc nên liên hệ cơ quan liên quan hoặc tổ chức tư vấn pháp lý để được hướng dẫn phù hợp.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
