Một video trên Facebook cho thấy người dẫn bản tin truyền hình hoặc một doanh nhân nổi tiếng đang giới thiệu cơ hội đầu tư với lợi nhuận hàng ngàn đô la mỗi tuần. Nghe có vẻ đáng tin vì có cả hình ảnh người nổi tiếng, logo ngân hàng và những đoạn phim giống hệt bản tin thời sự. Nhưng tất cả có thể chỉ là sản phẩm của AI.
Chỉ với 350 đô la, bạn có thể kiếm hàng ngàn đô mỗi tuần từ đầu tư tài chính hoặc tiền mã hóa. Những lời mời gọi như vậy đang xuất hiện ngày càng nhiều trên Facebook, đi kèm hình ảnh người dẫn chương trình truyền hình, doanh nhân nổi tiếng hay logo của các ngân hàng lớn tại Úc.
Nhưng đằng sau những video tưởng chừng rất thuyết phục đó có thể là một chiêu lừa đảo sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Cơ quan chức năng Úc cảnh báo, các vụ lừa đảo đầu tư đang ngày càng tinh vi khi kẻ gian lợi dụng AI để tạo video và giọng nói giả nhằm đánh cắp tiền và thông tin cá nhân của người dùng.
AI đang giúp các vụ lừa đảo trở nên tinh vi hơn
Một số video lan truyền trên Facebook gần đây sử dụng hình ảnh của các tỷ phú như Richard Branson hay Gina Rinehart, người dẫn chương trình của Channel Nine và cả logo của Commonwealth Bank để tạo cảm giác đáng tin cậy.
Trong một video đã thu hút hơn 239.000 lượt xem, người dẫn bản tin Peter Hitchener xuất hiện như đang giới thiệu một "cơ hội đầu tư" có thể mang lại hơn 5.000 đô la mỗi tuần. Tuy nhiên, phần âm thanh thực chất được tạo bằng AI và cử động môi cũng đã bị chỉnh sửa để khớp với lời nói giả.
Một số video khác còn cắt ghép hình ảnh thật từ các chương trình của Channel Nine, sau đó thay thế hoàn toàn phần lời bằng giọng nói nhân tạo, khiến người xem dễ lầm tưởng đây là những bản tin hoặc cuộc phỏng vấn có thật.
Commonwealth Bank, Scamwatch và nhiều tổ chức kiểm chứng thông tin tại Úc đều xác định đây là những video lừa đảo.
Những dấu hiệu cho thấy đây có thể là một vụ lừa đảo
Theo Scamwatch, các vụ lừa đảo đầu tư hiện nay thường có nhiều điểm chung.
Trước hết là lợi nhuận quá hấp dẫn. Kẻ gian thường quảng cáo rằng chỉ cần bỏ ra khoảng 250-350 đô la là có thể kiếm từ vài nghìn đến hàng chục nghìn đô la mỗi tuần hoặc mỗi tháng, gần như không có rủi ro. Trên thực tế, không có khoản đầu tư hợp pháp nào có thể bảo đảm mức lợi nhuận như vậy.
Thứ hai là sử dụng người nổi tiếng hoặc thương hiệu uy tín. Hình ảnh của doanh nhân, chính trị gia, người dẫn chương trình truyền hình hoặc logo của ngân hàng lớn được đưa vào quảng cáo nhằm tạo cảm giác đáng tin cậy. Nhiều video còn được dựng giống hệt bản tin của các hãng truyền thông nổi tiếng.
Ngoài ra, người xem thường được thúc giục phải hành động ngay vì "cơ hội chỉ còn trong thời gian ngắn" hoặc "sắp hết suất đầu tư". Đây là một trong những thủ thuật phổ biến nhằm khiến nạn nhân không có thời gian kiểm chứng thông tin.
Sau khi bạn bấm vào quảng cáo, điều gì sẽ xảy ra?
Theo Scamwatch, chiêu thức của những kẻ lừa đảo thường diễn ra theo nhiều bước.
Đầu tiên, người dùng được dẫn tới một website trông rất chuyên nghiệp và được yêu cầu điền tên, số điện thoại hoặc địa chỉ email.
Sau đó, một người tự xưng là "chuyên gia đầu tư" hoặc "quản lý tài khoản" sẽ gọi điện hướng dẫn mở tài khoản và nộp một khoản tiền ban đầu, thường khoảng 250 hoặc 350 đô la.
Ban đầu, hệ thống có thể hiển thị những khoản lợi nhuận rất hấp dẫn. Thậm chí, một số nạn nhân còn được rút một khoản tiền nhỏ để tạo lòng tin.
Khi nạn nhân đầu tư số tiền lớn hơn, kẻ gian tiếp tục yêu cầu nạp thêm tiền, nhiều trường hợp thông qua tiền mã hóa. Đến khi muốn rút toàn bộ số tiền, nạn nhân sẽ bị yêu cầu đóng thêm "thuế", "phí giao dịch" hoặc "phí mở khóa tài khoản". Cuối cùng, tài khoản bị khóa và toàn bộ số tiền đã đầu tư biến mất.
Làm sao để tự bảo vệ mình?
Scamwatch khuyến cáo người dân không nên đưa ra quyết định đầu tư chỉ vì nhìn thấy quảng cáo trên mạng xã hội, kể cả khi quảng cáo đó sử dụng hình ảnh người nổi tiếng hoặc các cơ quan truyền thông quen thuộc.
Trước khi đầu tư, bạn nên:
- Dừng lại nếu lời mời hứa hẹn lợi nhuận cao nhưng rủi ro thấp hoặc bằng không.
- Tự kiểm tra xem công ty hoặc nền tảng đầu tư có được cấp phép tại Úc hay không, thay vì tin vào đường dẫn trong quảng cáo.
- Tra cứu danh sách cảnh báo của Scamwatch và ASIC Investor Alert List trước khi chuyển tiền.
- Tham khảo ý kiến của người thân hoặc cố vấn tài chính độc lập nếu chưa chắc chắn.
- Không chuyển tiền hoặc mua tiền mã hóa theo hướng dẫn của người lạ trên điện thoại hoặc mạng xã hội.
Commonwealth Bank cũng khuyến nghị người dùng áp dụng nguyên tắc "Stop - Check - Reject": dừng lại trước khi hành động, kiểm tra thông tin qua các nguồn chính thức và từ chối mọi lời mời đầu tư nếu có dấu hiệu đáng ngờ.
Nếu đã lỡ cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền thì sao?
Nếu nghi ngờ mình đã trở thành nạn nhân, hãy liên hệ ngay với ngân hàng để yêu cầu khóa giao dịch hoặc tài khoản nếu cần.
Đồng thời, thay đổi mật khẩu các tài khoản liên quan, đặc biệt nếu đã sử dụng cùng một mật khẩu ở nhiều nơi.
Người dân cũng nên báo cáo vụ việc cho Scamwatch để hỗ trợ cơ quan chức năng theo dõi các hình thức lừa đảo mới và cảnh báo cộng đồng. Trong trường hợp liên quan đến tiền mã hóa hoặc tội phạm mạng, có thể báo cáo thêm qua ReportCyber theo hướng dẫn của Scamwatch.
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
