Mới đây, Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc (DAFF) đã cập nhật mức xử phạt tại cửa khẩu theo giá trị penalty unit mới. Điều này đồng nghĩa với việc số tiền phạt thực tế đối với các hành vi vi phạm an ninh sinh học đã tăng so với trước đây.
Vì sao Úc kiểm soát an ninh sinh học nghiêm ngặt?
Úc là quốc đảo có hệ sinh thái và ngành nông nghiệp đặc biệt nhạy cảm trước các loại sâu bệnh, côn trùng và dịch bệnh từ nước ngoài. Chỉ một loại hạt giống, một miếng thịt khô hay một loại trái cây mang mầm bệnh cũng có thể gây thiệt hại hàng tỷ đô la cho ngành nông nghiệp và đe dọa đa dạng sinh học.
Chính vì vậy, mọi hành khách nhập cảnh đều có nghĩa vụ trả lời trung thực các câu hỏi về hàng hóa mang theo và xuất trình các vật phẩm cần kiểm tra nếu được yêu cầu.
Những gì cần khai báo?
Nguyên tắc của Chính phủ Úc rất đơn giản: Nếu không chắc, hãy khai báo.
Các nhóm hàng hóa thường phải khai báo bao gồm:
Thực phẩm:
- Thịt, xúc xích, lạp xưởng, chả, thịt khô.
- Hải sản khô.
- Trứng và sản phẩm từ trứng.
- Sữa và các sản phẩm từ sữa.
- Mì ăn liền hoặc thực phẩm có chứa thịt.
- Thực phẩm tự chế biến.
- Các loại gia vị hoặc bột có nguồn gốc động thực vật.
Rau quả và nông sản:
- Trái cây tươi.
- Rau củ.
- Hạt giống.
- Các loại hạt dùng để gieo trồng.
- Hoa tươi.
- Cây cảnh hoặc bộ phận của cây.
Sản phẩm từ động vật:
- Da.
- Lông.
- Sừng.
- Vỏ sò, san hô.
- Tổ yến.
- Các sản phẩm thủ công làm từ động vật.
Sản phẩm từ thực vật:
- Tre.
- Mây.
- Gỗ chưa qua xử lý.
- Lá khô.
- Thảo dược.
Thuốc và dược liệu. Một số loại thuốc đông y, thuốc nam hoặc sản phẩm có chứa thành phần từ động vật, thực vật cũng cần được khai báo để cơ quan chức năng kiểm tra.
Khai báo có đồng nghĩa bị tịch thu?
Câu trả lời là Không.
Theo DAFF, nếu hành khách khai báo đầy đủ và xuất trình hàng hóa để kiểm tra, sẽ không bị xử phạt theo Đạo luật An ninh sinh học, ngay cả khi món đồ đó cuối cùng không được phép mang vào Úc.
Nhân viên an ninh sinh học có thể:
- cho phép mang vào;
- yêu cầu xử lý hoặc khử trùng;
- hoặc tịch thu và tiêu hủy.
Khi nào bị phạt?
Các hình phạt chủ yếu áp dụng nếu hành khách:
- không khai báo hàng hóa có nguy cơ an ninh sinh học;
- khai báo sai hoặc cung cấp thông tin sai sự thật;
- không trả lời câu hỏi của nhân viên;
- không chấp hành yêu cầu kiểm tra hoặc hướng dẫn của nhân viên an ninh sinh học;
- cố tình che giấu hàng hóa.
Mức xử phạt cụ thể phụ thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm.
Mức phạt hiện nay là bao nhiêu?
Theo bảng xử phạt cập nhật của DAFF (tháng 5/2026), các mức phạt tại cửa khẩu được tính theo penalty unit, nên số tiền sẽ thay đổi khi giá trị của một penalty unit được điều chỉnh.
Các mức phạt phổ biến hiện nay gồm:
- 728 AUD đối với một số vi phạm ít nghiêm trọng (2 penalty units).
- 2.184 AUD đối với một số hành vi không khai báo hàng hóa nguy cơ cao (6 penalty units).
- 4.368 AUD đối với các vi phạm nghiêm trọng hơn (12 penalty units).
- 7.280 AUD đối với hành vi cố tình che giấu hàng hóa có nguy cơ an ninh sinh học (20 penalty units).
DAFF không dùng khái niệm "hàng hóa nguy cơ cao" để quyết định mức phạt. Một quả xoài, một miếng thịt khô hay vài hạt giống đều có thể trở thành vi phạm nghiêm trọng nếu người mang cố tình không khai báo. Nói cách khác, điều khiến mức phạt tăng lên không hẳn là bạn mang gì, mà là bạn đã hành xử như thế nào: có khai báo trung thực hay cố tình che giấu.
Ví dụ, mang lạp xưởng, chả lụa, thịt khô nhưng có khai báo đầy đủ. Thường chỉ được kiểm tra; nếu không được phép thì bị tịch thu, không bị phạt. Nhưng nếu đánh dấu "Không" ở mục thực phẩm. Đây là hành vi nghiêm trọng hơn vì khai báo sai sự thật.
Nếu cố tình giấu thịt, hạt giống hoặc sản phẩm động vật trong đáy vali, hộp quà hoặc túi khác để tránh bị phát hiện. Có thể bị xem là cố tình che giấu, mức xử lý sẽ nặng nhất.
Đối với người không phải là công dân Úc, hậu quả không chỉ dừng ở tiền phạt. Theo Chính phủ Úc, nếu vi phạm nghiêm trọng các quy định về an ninh sinh học, thị thực có thể bị hủy. Người đó sẽ bị từ chối nhập cảnh, bị đưa về nước trên chuyến bay sớm nhất và có thể không được cấp thị thực Úc trong vòng ba năm.
Vì sao mức phạt ngày càng cao?
Chính phủ Úc đã bắt đầu tăng mạnh chế tài từ năm 2021 nhằm đối phó với nguy cơ sâu bệnh và dịch bệnh xâm nhập từ nước ngoài.
Năm 2022, Quốc hội tiếp tục thông qua các quy định mới để xử lý nghiêm hơn đối với hành vi cố tình che giấu hàng hóa có nguy cơ cao. Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Úc tăng cường bảo vệ ngành nông nghiệp trước các mối đe dọa như bệnh lở mồm long móng và dịch tả heo châu Phi.
Lời khuyên dành cho hành khách
Nếu chuẩn bị quay lại Úc sau chuyến đi nước ngoài, đặc biệt từ các quốc gia có nhiều thực phẩm và quà tặng truyền thống như Việt Nam, hãy dành vài phút kiểm tra hành lý trước khi lên máy bay.
Nếu mang theo bất kỳ thực phẩm, thuốc đông y, sản phẩm từ động thực vật hoặc món đồ nào mà bạn không chắc có cần khai báo hay không, hãy đánh dấu Có (Yes) trên tờ khai nhập cảnh hoặc khai báo điện tử và trình hàng hóa cho nhân viên kiểm tra.
Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp (Biosecurity): https://www.agriculture.gov.au/biosecurity-trade/travelling/bringing-mailing-goods
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
