Việc Úc xác nhận các ca nhiễm cúm gia cầm độc lực cao H5N1 đầu tiên ở chim biển hoang dã tại Tây Úc đã thu hút sự quan tâm lớn của công chúng. Đây là lần đầu tiên chủng virus này được phát hiện trên lãnh thổ Úc, sau nhiều năm lan rộng tại châu Âu, châu Mỹ, châu Á và châu Phi. Vậy H5N1 là gì, mức độ nguy hiểm ra sao và người dân nên làm gì nếu phát hiện chim chết hoặc chim bị bệnh?
Vì sao H5N1 khiến giới khoa học đặc biệt lo ngại?
Úc không xa lạ với các đợt cúm gia cầm trước đây. Tuy nhiên, chủng H5N1 đang được phát hiện hiện nay là một biến thể được giới khoa học gọi là cúm gia cầm độc lực cao.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), chủng virus này đã gây ra những đợt tử vong hàng loạt ở chim hoang dã và gia cầm trên nhiều châu lục trong những năm gần đây.
Tại một số quốc gia, hàng chục triệu con gia cầm đã phải tiêu hủy để kiểm soát dịch bệnh. Nhiều quần thể chim biển hoang dã cũng bị suy giảm nghiêm trọng.
Các nhà khoa học lo ngại không chỉ vì tác động đối với ngành chăn nuôi mà còn vì ảnh hưởng tới đa dạng sinh học, đặc biệt là các loài chim biển và động vật hoang dã dễ bị tổn thương.
Nếu phát hiện chim chết, đừng chạm vào
Một trong những khuyến cáo quan trọng nhất từ Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc (DAFF) là người dân không nên tiếp xúc trực tiếp với chim chết hoặc chim có dấu hiệu bệnh.
Mặc dù nguy cơ lây nhiễm sang người hiện rất thấp, virus vẫn có thể tồn tại trong dịch tiết hoặc phân của chim nhiễm bệnh. Vì vậy, việc nhặt xác chim, mang chim về chôn cất hoặc cố gắng tự cứu chữa đều không được khuyến khích.
Nếu phát hiện chim chết ở công viên, bãi biển, sân sau nhà hoặc các khu vực công cộng, người dân nên:
- Giữ khoảng cách và tránh tiếp xúc trực tiếp.
- Không để trẻ em lại gần.
- Không cho chó hoặc mèo tiếp xúc với xác chim.
- Ghi nhận vị trí hoặc chụp ảnh nếu cần.
- Báo cáo cho cơ quan an toàn sinh học hoặc cơ quan môi trường của tiểu bang.
Các cơ quan chức năng cho biết việc báo cáo sớm giúp theo dõi mức độ lây lan của virus trong quần thể chim hoang dã và hỗ trợ các biện pháp ứng phó kịp thời.
H5N1 có lây sang người không?
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất kể từ khi Úc ghi nhận các ca nhiễm đầu tiên.
Theo Bộ Y tế Úc và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các ca lây nhiễm H5N1 sang người vẫn rất hiếm và thường xảy ra ở những người tiếp xúc rất gần với gia cầm hoặc động vật nhiễm bệnh trong thời gian dài.
Hiện nay, nguy cơ đối với công chúng tại Úc được đánh giá là thấp.
Điều đó có nghĩa là:
- Đi dạo trên bãi biển không làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.
- Nhìn thấy chim biển hoặc chim hoang dã không gây nguy hiểm.
- Không có bằng chứng cho thấy virus lây qua không khí trong các hoạt động sinh hoạt thông thường.
Nguy cơ chủ yếu xuất hiện khi con người tiếp xúc trực tiếp với chim bệnh, xác chim hoặc môi trường bị ô nhiễm bởi dịch tiết của động vật nhiễm virus.
Vì vậy, lời khuyên đơn giản nhất là: không chạm vào chim bệnh hoặc chim chết.
Thịt gà và trứng có còn an toàn để sử dụng?
Sự xuất hiện của H5N1 cũng khiến nhiều người lo ngại về độ an toàn của thịt gà và trứng đang được bán tại các siêu thị.
Theo Bộ Nông nghiệp Úc, đến nay chưa phát hiện virus H5N1 trong các trang trại gia cầm thương mại. Việc công ty gia cầm lớn Inghams phong tỏa các cơ sở tại Tây Úc chỉ là biện pháp phòng ngừa nhằm giảm thiểu rủi ro.
Food Standards Australia New Zealand (FSANZ) cho biết không có bằng chứng cho thấy cúm gia cầm lây sang người thông qua việc ăn thực phẩm đã được nấu chín đúng cách.
Điều này có nghĩa là:
- Thịt gà và trứng được bán hợp pháp tại Úc vẫn an toàn để sử dụng.
- Virus bị tiêu diệt khi thực phẩm được nấu chín kỹ.
- Người dân vẫn nên tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm thông thường như nấu chín thịt gia cầm, tránh ăn thịt sống hoặc trứng sống và rửa tay sau khi chế biến thực phẩm.
Những người nuôi gà ở sân sau cần lưu ý gì?
Trong những năm gần đây, việc nuôi vài con gà ở sân sau ngày càng phổ biến tại nhiều khu vực ngoại ô của Úc.
Các cơ quan an toàn sinh học khuyến cáo người nuôi gia cầm tại nhà nên tăng cường các biện pháp phòng ngừa để hạn chế nguy cơ lây nhiễm từ chim hoang dã.
Một số biện pháp được khuyến nghị gồm:
- Không để gà tiếp xúc trực tiếp với chim hoang dã.
- Che chắn khu vực nuôi nếu có thể.
- Không để thức ăn hoặc nước uống ngoài trời thu hút chim hoang dã.
- Theo dõi các dấu hiệu bất thường như giảm ăn, giảm đẻ trứng, khó thở hoặc chết đột ngột.
- Báo cáo ngay cho cơ quan thú y hoặc cơ quan nông nghiệp nếu có nhiều con chết bất thường.
Các chuyên gia cho rằng phát hiện sớm là yếu tố quan trọng nhất để ngăn chặn nguy cơ lây lan sang các đàn gia cầm khác.
Đi biển, cắm trại hay dắt chó đi dạo có cần lo lắng?
Hai trường hợp nhiễm H5N1 đầu tiên của Úc đều được phát hiện ở chim biển tại Tây Úc. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu các hoạt động ngoài trời có trở nên nguy hiểm hơn hay không.
Theo các cơ quan y tế và môi trường, người dân vẫn có thể tiếp tục các hoạt động bình thường như đi biển, cắm trại hoặc dã ngoại.
Tuy nhiên, một số lưu ý được đưa ra:
- Không tiếp xúc với chim chết hoặc chim có biểu hiện bệnh.
- Không cho chó tiếp cận hoặc ngửi xác chim.
- Không tự ý thu nhặt chim bị thương.
- Liên hệ các tổ chức cứu hộ động vật hoang dã nếu phát hiện chim cần hỗ trợ.
- Rửa tay sau khi tham gia các hoạt động ngoài trời, đặc biệt tại các khu vực có nhiều chim biển.
Úc đã chuẩn bị nhiều năm cho khả năng virus này xuất hiện và Chính phủ Liên bang cho biết đã đầu tư hơn 100 triệu đô la vào các kế hoạch ứng phó, giám sát và bảo vệ các loài động vật dễ bị ảnh hưởng.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do Trí tuệ Nhân tạo AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
