Granny flat là một căn nhà phụ phía sau nhà chính. Đây có thể là nơi ở cho cha mẹ lớn tuổi, con cái trưởng thành hoặc là nguồn thu nhập từ cho thuê. Tuy nhiên, không phải cứ có đất là có thể xây. Quy định về granny flat tại Úc khá phức tạp và khác nhau giữa các tiểu bang, vùng lãnh thổ và từng hội đồng địa phương.
Granny flat là gì?
Theo quy định quy hoạch của nhiều bang, granny flat (hay còn gọi là secondary dwelling) là một căn nhà độc lập, có bếp, phòng tắm và khu sinh hoạt riêng, được xây trên cùng thửa đất với căn nhà chính. Nó có thể nằm tách biệt, gắn liền hoặc nằm bên trong ngôi nhà chính.
Điểm quan trọng là granny flat và nhà chính vẫn nằm trên cùng một sổ đất và thông thường không được tách thửa để bán riêng.
Có phải mọi nơi ở Úc đều cho phép xây granny flat?
Câu trả lời là không.
Tại hầu hết các tiểu bang, việc xây dựng chỉ được phép trên những khu đất có phân khu quy hoạch phù hợp và phải đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích đất, khoảng lùi công trình, chiều cao, diện tích xây dựng và các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy hoặc ngập lụt.
Đây là lý do vì sao bước đầu tiên trước khi thuê kiến trúc sư hay builder là kiểm tra quy hoạch của khu đất với council địa phương.
NSW: Nơi có quy định thuận lợi nhất
New South Wales hiện được xem là tiểu bang dễ xây granny flat nhất nước Úc.
Theo quy định của NSW, granny flat được phép xây trên nhiều khu đất thuộc các khu dân cư và trong nhiều trường hợp có thể được phê duyệt theo hình thức Complying Development Certificate (CDC), tức là không cần nộp hồ sơ phát triển đầy đủ lên council.
Thông thường:
- Khu đất phải đáp ứng các tiêu chuẩn quy hoạch hiện hành.
- Diện tích granny flat thường không vượt quá 60m².
- Chỉ được có một nhà chính và một granny flat trên cùng khu đất.
- Không được tách sổ riêng cho granny flat.
Nếu khu đất nằm trong vùng có nguy cơ cháy rừng cao hoặc có các hạn chế quy hoạch đặc biệt, chủ nhà có thể phải xin Development Application (DA) thay vì CDC.
Nếu xin giấy phép xây dựng qua HDTP địa phương (local council) mất khoảng từ 3 đến 6 tháng. Nếu nằm vào khu nước lụt lớn (high flooding zone) thì có thể sẽ lâu hơn.
Nếu xin giấy phép xây dựng qua liên bang Complying Development Certifier (CDC) thì nhanh hơn rất nhiều, mất khoảng từ 3 đến 4 tuần.
Victoria đã nới lỏng quy định
Victoria từng là một trong những tiểu bang có quy định chặt chẽ nhất về granny flat.
Tuy nhiên từ cuối năm 2023, tiểu bang này đã thay đổi luật để cho phép xây dựng các "small second dwelling" dễ dàng hơn. Những căn nhà phụ diện tích tối đa 60m² trên cùng khu đất với nhà chính hiện được phép ở hoặc cho thuê, không còn giới hạn chỉ dành cho người thân trong gia đình như trước đây.
Dù vậy, chủ nhà vẫn phải xin giấy phép xây dựng và trong một số trường hợp vẫn cần giấy phép quy hoạch từ council địa phương.
Queensland, Nam Úc và Tây Úc thì sao?
Queensland cho phép xây dựng granny flat nhưng chủ nhà vẫn phải xin giấy phép xây dựng và có thể cần thêm giấy phép phát triển tùy từng khu vực. Trước khi xây, chủ nhà được khuyến nghị làm việc với council để xác định chính xác yêu cầu áp dụng cho khu đất của mình.
Những năm gần đây, Queensland, Nam Úc và Tây Úc đều đã nới lỏng nhiều quy định nhằm khuyến khích các dạng nhà ở phụ, một phần để giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở.
Tuy nhiên, các yêu cầu cụ thể về diện tích, số phòng ngủ, khoảng lùi và việc cho thuê vẫn khác nhau giữa các địa phương.
Những lý do khiến hồ sơ bị từ chối
Một trong những hiểu lầm phổ biến là nghĩ rằng chỉ cần có khoảng sân sau đủ lớn là có thể xây granny flat.
Trên thực tế, hồ sơ có thể bị từ chối nếu:
- Khu đất nằm trong vùng cháy rừng hoặc ngập lụt.
- Không đủ khoảng lùi với ranh giới đất.
- Vi phạm giới hạn chiều cao.
- Không đáp ứng yêu cầu về chỗ đậu xe.
- Ảnh hưởng đến quyền riêng tư của hàng xóm.
- Nằm trong khu vực bảo tồn di sản.
Cẩn thận với những granny flat không được phê duyệt
Các chuyên gia bất động sản cảnh báo người mua nhà nên kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của granny flat trước khi giao dịch.
Trên các diễn đàn bất động sản Úc, nhiều người cho biết đã phát hiện căn granny flat được quảng cáo để ở nhưng thực tế chỉ được cấp phép như một nhà kho hoặc công trình phụ. Trong trường hợp bị council phát hiện, chủ sở hữu có thể phải cải tạo lại hoặc thậm chí tháo dỡ công trình.
Chi phí xây dựng khoảng bao nhiêu?
Chi phí xây granny flat phụ thuộc vào vị trí, diện tích và chất lượng hoàn thiện.
Hiện nay, một granny flat hai phòng ngủ tại Sydney hoặc Melbourne thường có giá từ khoảng 150.000 đến hơn 250.000 AUD, chưa bao gồm các chi phí phát sinh như khảo sát đất, kết nối hạ tầng, thiết kế và phí xin phép xây dựng.
Chủ nhà nên làm gì trước khi bắt đầu?
Nếu đang cân nhắc xây granny flat, các chuyên gia quy hoạch khuyến nghị nên thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra quy hoạch khu đất với council địa phương.
- Xác định khu đất có nằm trong vùng cháy rừng, ngập lụt hay khu bảo tồn hay không.
- Làm việc với kiến trúc sư hoặc đơn vị chuyên về granny flat.
- Xác định hình thức phê duyệt phù hợp (CDC hay DA tại NSW, hoặc planning permit ở các bang khác).
- Chỉ ký hợp đồng xây dựng sau khi đã xác nhận công trình đủ điều kiện được phê duyệt.
Đối với nhiều gia đình, granny flat đang trở thành một giải pháp vừa tạo thêm không gian sinh hoạt, vừa giúp tăng nguồn cung nhà ở. Tuy nhiên, vì quy định thay đổi đáng kể giữa các tiểu bang và từng council, việc tìm hiểu kỹ trước khi xây là bước quan trọng nhất để tránh tốn kém thời gian và chi phí về sau.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
