“Thật vui khi được ghi nhận”, chị chia sẻ, bởi OAM cũng là sự công nhận cho “rất nhiều công việc thiện nguyện, thường ít được nhắc tới, đặc biệt trong các cộng đồng đa văn hoá”.
Người Việt, gốc Hoa lớn lên ở Úc
Dr Judy Tang chia sẻ bố mẹ chị là người tị nạn từ chiến tranh Việt Nam, thuộc cộng đồng người Việt gốc Hoa. Chị và em gái sinh ra tại Melbourne, lớn lên như bao đứa trẻ Úc khác. Nhưng đến tận những năm trung học, chị mới bắt đầu ý thức sâu sắc về việc mình là một người thiểu số.
Chị nhớ lại thời điểm “người châu Á bị nhắm tới” trong bối cảnh chính trị và xã hội, bị coi là “không thuộc về”. Chính những trải nghiệm “những điều nhỏ nhỏ” như bị phớt lờ, bị loại ra, đã trở thành động lực để chị bước vào con đường vận động và lấp khoảng trống trong dịch vụ hỗ trợ sức khoẻ tinh thần.
Chính những điều nhỏ đó đã tiếp nhiên liệu cho tôi để thu hẹp khoảng cách, để mọi người đều được chấp nhận, đều có cảm giác thuộc về và được tham gia đầy đủ ở Úc.Dr Judy Tang
Vì sao chị chọn sức khoẻ tinh thần và cộng đồng đa văn hoá?
Dr Judy Tang là neuropsychologist, chuyên làm việc ở giao điểm giữa não bộ và hành vi: đánh giá trí nhớ, sự chú ý, khả năng giải quyết vấn đề, thường gặp trong các ca như đột quỵ, Parkinson, sa sút trí tuệ, chấn thương não.
Nhưng điều khiến hành trình nghề nghiệp của chị trở nên đặc biệt là hướng đi mang tính cộng đồng: sức khoẻ tinh thần trong các nhóm đa văn hoá, người cao tuổi, cộng đồng LGBTIQ và các nhóm có trải nghiệm giao thoa khác nhau.
Chị kể rằng ban đầu bản thân “không nghĩ nhiều về nền tảng văn hoá”, cho đến khi đi học và bắt đầu nhìn ra những thiếu hụt trong cách hệ thống chăm sóc sức khoẻ tinh thần phục vụ người đa văn hoá. “Tôi bắt đầu nhận thấy những khoảng trống… và từ đó có mối quan tâm lớn dần về việc làm sao để hỗ trợ những khoảng trống ấy”, chị nói.
Khi rào cản ngôn ngữ bị hiểu nhầm là “từ chối điều trị”
Trong công việc, Dr Judy Tang gặp nhiều người cao tuổi mới đến Úc, những người mang theo nỗi sợ “điều chưa biết”: sợ chẩn đoán, sợ ảnh hưởng visa, sợ tác động đến gia đình hay cộng đồng. Theo chị, điều quan trọng là giúp người ta cảm thấy an toàn, hiểu rằng tiếp cận dịch vụ là để được hỗ trợ chứ không phải “một hình phạt” hay một dấu chấm hết.
Một câu chuyện chị nhớ nhất là trường hợp một phụ nữ sau tai nạn giao thông bị ghi nhận là “từ chối dịch vụ”, thậm chí bị cho là “hoang tưởng” và “không muốn hồi phục”. Khi Dr Tang trò chuyện sâu hơn, người phụ nữ nói thẳng:
“Tôi không hề từ chối dịch vụ. Họ muốn tôi gặp nhà tâm lý học. Khi tôi đến đó, không có thông dịch viên nên tôi bỏ về.”
Với Dr Tang, đây là ví dụ điển hình cho việc thiếu hỗ trợ phù hợp văn hoá và ngôn ngữ có thể dẫn đến đánh giá sai về nhu cầu và thái độ của người bệnh. Vai trò của chị đôi khi là “làm rõ” rằng người ta không từ chối, mà hệ thống đã không đáp ứng đúng.
Dumplings Against Depression: Phá bỏ kỳ thị từ bàn ăn
Một trong những sáng kiến khiến Dr Judy Tang được cộng đồng biết đến rộng rãi là Dumplings Against Depression (tạm dịch: Bánh Xếp Chống Trầm Cảm). Chị gọi đây là một cách “rất ngầu” để phá vỡ kỳ thị: tạo một không gian an toàn, gần gũi để nói chuyện về sức khoẻ tinh thần, thông qua món ăn quen thuộc với nhiều nền văn hoá.
Đó là một sáng kiến… để phá bỏ kỳ thị và tạo không gian quanh những chiếc bánh xếp, quanh đồ ăn, để nói về tầm quan trọng của sức khoẻ tinh thần.Dr Judy Tang
Sự kiện gần nhất tại Bảo tàng Di trú (Immigration Museum) ở Victoria thu hút khoảng ba trăm người, kết hợp thảo luận panel và một “expo sức khoẻ tinh thần đa văn hoá”, nơi nhiều nhóm cơ sở đến giới thiệu các dự án hỗ trợ cộng đồng, phần lớn dựa vào công sức thiện nguyện.
Điều Dr Tang muốn nhất là mọi người biết rằng “ngoài kia có rất nhiều hỗ trợ”, và quan trọng là làm sao để cộng đồng “biết và tiếp cận” khi cần.
Không chỉ là câu chuyện của một người
Nhìn lại hành trình nhận OAM, Dr Judy Tang nhấn mạnh đây không phải là thành quả của riêng mình. “Tôi không thể có được điều này nếu không có gia đình, đồng nghiệp và những người cùng chung tầm nhìn về một nước Úc tốt đẹp hơn,” chị chia sẻ.
Với chị, việc hiểu rõ cội nguồn luôn đóng vai trò quan trọng: “Khi mình hiểu mình đến từ đâu, điều đó sẽ giúp mình đi tới nơi mình muốn đến trong tương lai”.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" bên dưới do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
