Giữa cái tĩnh lặng đặc trưng của Hobart, thủ phủ bang Tasmania (Úc), có một không gian nghệ thuật đầy bất ngờ mang tên Sài Gòn Art Gallery. Đó không chỉ là nơi trưng bày những khung hình, mà là điểm giao thoa giữa tâm hồn nghệ sĩ Việt và thiên nhiên hùng vĩ của đảo táo. Tại đây, câu chuyện về một gia đình ba thế hệ họa sĩ định cư nơi xứ người đã vẽ nên một bức tranh sống động về sự gìn giữ cội nguồn và khát vọng hòa nhập.
Gia đình nghệ sĩ và hành trình kết nối hai thế giới
Bước chân vào phòng tranh, điều đầu tiên khiến bất cứ ai cũng phải ngạc nhiên chính là sự tiếp nối bền bỉ của một dòng máu nghệ thuật. Sài Gòn Arts Gallery không phải là nỗ lực cá nhân, mà là thành quả của một gia đình họa sĩ có truyền thống lâu đời. Người cha, vốn là cựu giảng viên Đại học Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, đã truyền ngọn lửa đam mê cho thế hệ con cháu. Giờ đây, tại Tasmania, hai vợ chồng họa sĩ Trần Xuân Thảo và Tuyết Sương cùng các con đang tiếp tục viết tiếp chương mới cho di sản ấy.
Hành trình đến với nước Úc của họ bắt đầu từ sáu năm trước, một quyết định vừa mang tính cá nhân, vừa mang đậm tình phụ tử. Ban đầu là việc hỗ trợ con cái du học, nhưng rồi chính vẻ đẹp bình yên, phong cảnh thiên nhiên tuyệt mỹ và nhịp sống không hối hả của Tasmania đã chinh phục tâm hồn những người nghệ sĩ. Nếu như Sydney hay Melbourne đầy rẫy sự náo nhiệt, thì Hobart lại mang đến một khoảng lặng cần thiết để những người làm nghệ thuật có thể chiêm nghiệm và sáng tạo.
Sơn mài Việt Nam: Chất liệu độc bản giữa trời Tây
Điểm nhấn đặc biệt nhất tại phòng tranh chính là những tác phẩm sơn mài – một loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo của Việt Nam. Họa sĩ Xuân Thảo chia sẻ rằng, tại Tasmania, hầu như chưa có ai thực hành chất liệu này. Đây vừa là một thử thách, vừa là một cơ hội lớn để giới thiệu tinh hoa văn hóa dân tộc với bạn bè quốc tế.
Quy trình để tạo ra một tác phẩm sơn mài là một hành trình gian nan và đầy khổ hạnh. Để mang được nghệ thuật này sang Úc, gia đình đã phải kỳ công vận chuyển những tấm vóc nặng nề từ Việt Nam. Một tấm vóc khổ 80 x 120 cm có thể nặng tới 10 kg; khi ghép lại thành một bức tranh lớn và đóng khung, trọng lượng có thể lên tới 60 kg.
Không chỉ khó khăn về vật liệu, kỹ thuật mài sơn, ủ tranh cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ cực độ. Tuy nhiên, chính sự kỳ công đó đã tạo nên sức hút khó cưỡng đối với người xem tại địa phương. Họ kinh ngạc trước độ sâu của màu sắc, sự óng ánh của vàng, bạc và vỏ trứng ẩn sau những lớp sơn đen thẳm. Nhiều họa sĩ chuyên nghiệp tại Úc đã tìm đến để tìm hiểu và học hỏi về quy trình này, dù không phải ai cũng đủ kiên trì để theo đuổi đến cùng.
Cảm hứng từ thiên nhiên Tasmania qua nét vẽ sơn dầu
Song hành cùng những bức sơn mài truyền thống của chồng là những tác phẩm sơn dầu đầy cảm xúc của họa sĩ Tuyết Sương. Tốt nghiệp khoa Sơn dầu với hơn mười năm kinh nghiệm giảng dạy tại Việt Nam, chị tìm thấy ở Tasmania một nguồn cảm hứng bất tận.
Chị chia sẻ rằng ngay từ khi đặt chân đến hòn đảo này, vẻ đẹp của phong cảnh đã thôi thúc chị phải cầm cọ ngay lập tức. Thiên nhiên ở đây không chỉ đẹp mà còn biến ảo khôn lường theo từng mùa, từng thời điểm trong ngày. Dưới góc nhìn của một người họa sĩ Việt Nam, những rặng núi, bờ biển và hàng cây của xứ sở chuột túi hiện lên với một vẻ đẹp vừa lạ lẫm, vừa gần gũi, chứa đựng những tình cảm sâu sắc của người nghệ sĩ đối với quê hương thứ hai.
Điều thú vị là Sài Gòn Arts Gallery còn trưng bày cả những tác phẩm đồ họa của thế hệ thứ ba – những người con trong gia đình. Sự hiện diện của các bạn trẻ không chỉ làm đa dạng hóa phong cách nghệ thuật tại phòng tranh mà còn cho thấy sự kế thừa hoàn hảo. Các em không bị ép buộc theo nghề, nhưng hơi thở nghệ thuật từ ông bà, cha mẹ đã ngấm vào máu một cách tự nhiên, giúp các em tìm thấy hạnh phúc trong sáng tạo giữa môi trường giáo dục phương Tây.
Nghệ thuật hòa quyện cùng nhịp sống đời thường
Lối tư duy của gia đình họa sĩ này không chỉ dừng lại ở việc sáng tác thuần túy. Họ đã khéo léo biến phòng tranh thành một không gian văn hóa gần gũi thông qua việc kết hợp giữa gallery và một quán cà phê nhỏ. Đây là nơi khách tham quan có thể chậm lại, thưởng thức một ly cà phê sữa đá đậm chất Sài Gòn và ngắm nhìn những tác phẩm nghệ thuật.
Mô hình này đã xóa đi khoảng cách giữa nghệ thuật hàn lâm và công chúng. Nhiều khách hàng người Việt xa xứ tìm đến đây không chỉ để mua tranh mà còn để tìm lại một mảnh tâm hồn quê hương. Đối với họ, việc gặp lại chất liệu sơn mài truyền thống hay nhâm nhi vị cà phê quen thuộc giữa lòng Tasmania là một sự an ủi tinh thần vô giá.
Thị trường nghệ thuật tại Hobart có thể không sôi động như các đô thị lớn, nhưng lại có độ sâu và sự trân trọng đáng quý. Những người nghệ sĩ tại đây cảm thấy hài lòng khi tác phẩm của họ được đón nhận, được hiểu và trở thành cầu nối văn hóa giữa cộng đồng người Việt và người bản địa.
Giữ gìn bản sắc Việt giữa mùa xuân viễn xứ
Dù đã định cư sáu năm và gặt hái được những thành công nhất định, gia đình vẫn luôn hướng về nguồn cội, đặc biệt là mỗi dịp Tết cổ truyền. Giữa không gian trưng bày đầy màu sắc, hơi thở của ngày Tết vẫn hiện hữu qua những món ăn truyền thống như thịt kho trứng, bánh chưng được đặt từ những người đồng hương trong cộng đồng.
Dù thiếu đi sắc mai vàng rực rỡ hay cành đào hồng thắm của quê nhà, họ vẫn biết cách tạo ra một "mùa xuân nghệ thuật" ngay trong chính phòng tranh của mình. Những cuộc trò chuyện về nghệ thuật, những buổi gặp gỡ cộng đồng tại Canberra hay Hobart vào dịp đầu năm đã giúp thắt chặt thêm tình đoàn kết của người Việt tại Úc.
Câu chuyện của gia đình họa sĩ Thảo Trần và Tuyết Sương tại Tasmania là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt. Họ không chỉ đi tìm một cuộc sống yên bình cho gia đình, mà còn mang theo "tài sản" quý giá nhất của dân tộc là nghệ thuật để làm đẹp thêm cho vùng đất mới. Giữa những bộn bề của cuộc sống hội nhập, Sài Gòn Arts Gallery vẫn đứng đó như một cột mốc văn hóa, nơi sơn mài Việt tiếp tục nở hoa và tỏa sáng trên đất Úc.
READ MORE
Gặp gỡ người Việt ở Úc
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
