Những nốt nhạc trong trẻo, ngân dài như giọt nước rơi, khi dịu dàng, khi rộn ràng. Đó là tiếng đàn tranh, một nhạc cụ truyền thống của Việt Nam. Người chơi đàn là một gương mặt trẻ trong cộng đồng người Việt: Andrew Hiếu Huỳnh, một y tá khoa cấp cứu, đồng thời là người yêu mến nhạc cụ truyền thống.
Tiếng đàn tranh đầu tiên
Andrew Hiếu Huỳnh sinh ra trong một gia đình người Việt tị nạn. Cha mẹ anh rời Việt Nam và định cư tại New Zealand, nơi Hiếu trải qua những năm tháng tuổi thơ trước khi gia đình chuyển sang Úc vào cuối những năm 1990.
Như nhiều gia đình Việt hải ngoại khác, âm nhạc Việt Nam trong gia đình Andrew Hiếu đến từ băng đĩa và các chương trình ca nhạc. Một trong những chương trình quen thuộc với cộng đồng người Việt ở nước ngoài là Paris by Night. Chính tại đây, Hiếu lần đầu tiên nhìn thấy đàn tranh.
Anh nhớ rất rõ khoảnh khắc đó. “Năm 1997, khi xem chương trình, tôi thấy một nghệ sĩ nữ biểu diễn đàn tranh. Lúc ấy tôi còn nhỏ nhưng nhớ rất rõ âm thanh của cây đàn. Tôi cứ nghĩ tiếng đàn giống như tiếng nước, lóng lánh và trong trẻo.”
Âm thanh ấy ở lại trong trí nhớ của cậu bé Andrew Hiếu. Nhưng vào thời điểm đó, việc học một nhạc cụ dân tộc Việt Nam tại New Zealand gần như là điều không tưởng.
Cơ hội chỉ đến khi gia đình chuyển sang Úc.
Một người thầy và cơ duyên
Ở Úc, Hiếu theo học tại một trường Việt ngữ cộng đồng. Mỗi năm, trường tổ chức chương trình Tết Trung Thu cho học sinh. Trong một lần xem biểu diễn, Hiếu nhận ra có vài học sinh đang chơi đàn tranh.
“Lúc đó tôi mới biết có người dạy đàn tranh trong cộng đồng,” anh kể.
Người giáo viên ấy là cô Ngọc Quyên, một giáo viên dạy lớp mẫu giáo tại trường Việt ngữ. Khi biết Hiếu muốn học đàn, cô đã nhận anh làm học trò.
Hiếu nói rằng anh có thể là một trong những học trò cuối cùng của cô. “Sau đó cô phải dành thời gian cho gia đình và không còn dạy đàn nữa. Vì vậy tôi luôn cảm thấy mình rất may mắn.”
Những buổi học đàn tranh đầu tiên không chỉ là việc học một nhạc cụ. Đó là lần đầu tiên Hiếu cảm thấy mình có một sợi dây kết nối cụ thể với văn hóa Việt Nam.
Âm nhạc và nghề y
Hiện nay, ngoài âm nhạc, Hiếu có một công việc hoàn toàn khác: anh là y tá làm việc tại khoa cấp cứu của một bệnh viện ở Melbourne.
Đó là môi trường mà nhiều người mô tả là căng thẳng và khắc nghiệt. Bệnh nhân đến liên tục, tình huống thường xuyên khẩn cấp, và cảm xúc của con người có thể thay đổi chỉ trong vài phút.
Nhưng Hiếu lại nhìn công việc của mình theo một cách khác.
Đời sống trong bệnh viện cũng giống như âm nhạc. Có lúc cao, lúc thấp, có niềm vui và có nỗi buồn, giống như những nốt nhạc.
Anh cho biết âm nhạc giúp mình giữ được sự bình tĩnh cần thiết để làm việc trong môi trường cấp cứu.
“Trước khi đi làm, tôi thường nghe nhạc hoặc hát theo trên xe. Âm nhạc giống như một liều thuốc giúp mình thư giãn. Nhờ vậy khi bước vào bệnh viện, mình có thể giữ được sự bình an.”
Đối với Hiếu, sự bình an ấy không chỉ là cảm giác cá nhân mà còn là điều cần thiết khi chăm sóc bệnh nhân.
“Nếu người y tá quá căng thẳng, bệnh nhân sẽ cảm nhận được điều đó. Nhưng nếu mình bình tĩnh, họ cũng sẽ cảm thấy an tâm hơn.”
Một “dòng sông chữa lành”
Không chỉ chơi đàn tranh, Hiếu còn sáng lập một nhóm múa dành cho các bạn trẻ gốc Việt tại Úc, có tên Healing Rivers.
Tên gọi này mang nhiều ý nghĩa. Trong tiếng Anh, “Hiếu” phát âm gần giống “heal” – nghĩa là chữa lành. Còn “rivers” là những dòng sông.
Hiếu giải thích rằng anh nghĩ đến ba con sông lớn của Việt Nam: sông Hồng, sông Hương và sông Cửu Long – những dòng sông đại diện cho ba miền đất nước.
Nhóm Healing Rivers được thành lập vào năm 2019 với khoảng 10–12 thành viên, tất cả đều là người Việt sinh ra và lớn lên tại Úc.
Họ biểu diễn tại các sự kiện cộng đồng, lễ hội đa văn hóa, và đôi khi cả trong các đám cưới. Nhưng đối với Hiếu, mục tiêu của nhóm không chỉ là biểu diễn.
“Qua âm nhạc và điệu múa, các bạn trẻ có thể hiểu thêm về văn hóa Việt Nam. Khi mặc áo dài, áo tứ thân hay áo bà ba trên sân khấu, các bạn sẽ cảm thấy tự hào về nguồn gốc của mình.”
Một trong những điều thú vị là nhiều thành viên trong nhóm không nói tiếng Việt thành thạo. Điều đó không làm Hiếu nản lòng.
Trong các buổi tập, anh cố gắng lồng ghép tiếng Việt vào các hướng dẫn đơn giản: “một, hai, ba”, “trái”, “phải”, “xoay”.
Ban đầu, nhiều bạn trẻ khá ngạc nhiên. “Có bạn hỏi: ‘Anh Hiếu nói gì vậy?’,” anh cười nhớ lại.
Nhưng dần dần, họ bắt đầu quen với những từ tiếng Việt ấy. Sau một thời gian, các thành viên trong nhóm thậm chí có thể gọi món ăn Việt bằng tiếng Việt khi đi ăn cùng nhau.
Có thể các bạn không học được tiếng Việt qua lớp học, nhưng lại nhớ rất lâu một câu hát hay một động tác múa.
Niềm tự hào của một người cha
Ngồi bên cạnh Hiếu trong cuộc trò chuyện là cha của anh, ông Huỳnh Bửu Kiếm.
Ông nói rằng từ khi còn nhỏ, Hiếu đã thể hiện niềm đam mê âm nhạc. Cậu bé thường xuyên xem các chương trình ca nhạc Việt Nam và yêu thích những nghệ sĩ như ca sĩ Ái Vân.
Khi thấy con trai say mê đàn tranh, gia đình luôn ủng hộ. “Chúng tôi khuyến khích Hiếu giữ gìn những gì thuộc về văn hóa Việt,” ông nói.
Trong nhà của Hiếu hiện nay, ngoài đàn tranh còn có nhiều vật dụng truyền thống như đàn cò, đàn nhị, nón lá, nón quai thao và trang phục dân tộc.
Những buổi tập múa của nhóm Healing Rivers đôi khi cũng diễn ra tại đây.
“Nhìn các cháu trẻ sinh ra ở Úc mà vẫn múa những bài về quê hương Việt Nam, tôi thấy rất vui,” ông chia sẻ.
Ở Úc nhiều bạn trẻ gốc Việt mong muốn hòa nhập hoàn toàn vào xã hội chính mạch – mà họ gọi là “mainstream”. Điều đó đôi khi khiến việc giữ gìn văn hóa gốc trở nên khó khăn.
Hiếu hiểu điều đó, nhưng anh có cách nhìn riêng. “Tôi nghĩ văn hóa của mình giống như một loại nước hoa,” anh nói. “Khi mình mang nó theo, hương thơm sẽ lan tỏa. Người khác sẽ tò mò và muốn tìm hiểu.”
Theo Hiếu, việc giữ bản sắc thiểu số không khiến một người trở nên “nhỏ bé” hơn trong xã hội. Ngược lại, đó có thể là điều khiến họ trở nên đặc biệt.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
READ MORE
Gặp gỡ người Việt ở Úc
