Các quan chức Mỹ hy vọng một thỏa thuận liên quan đến eo biển Hormuz sắp đạt được. Qatar, nước đang làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán, cho biết họ đang tìm cách đưa Mỹ và Iran xích lại gần nhau hơn.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói với đài truyền hình CNBC rằng "có khả năng chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận" trong những giờ tới, lặp lại những nhận xét của Tổng thống Donald Trump ngày hôm trước.
Phát biểu từ Nhà Trắng hôm thứ Ba, tổng thống Trump tiếp tục duy trì sự kết hợp quen thuộc giữa lạc quan về ngoại giao và những lời đe dọa hiếu chiến, cảnh báo rằng đây là "cơ hội cuối cùng của Iran trước khi bị trừng phạt".
Iran và Mỹ đã lâm vào tình trạng chiến tranh kể từ ngày 28 tháng 2, khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công bất ngờ. Mặc dù đã có lệnh ngừng bắn và một thỏa thuận sơ bộ trong những tháng qua, nhưng ngoại giao vẫn không thể chấm dứt xung đột.
Nhấn mạnh sự mong manh của tình hình, hôm thứ Ba, một thành viên thủy thủ đoàn được ghi nhận mất tích vào thứ Ba trên một tàu thương mại bị trúng đạn ở Hormuz, khiến khu vực sinh hoạt trên tàu bốc cháy.
Eo biển Hormuz, một tuyến đường huyết mạch cho nguồn cung dầu khí toàn cầu, đã trở thành nguyên nhân gây ra nhiều lần xung đột.
Iran muốn duy trì quyền kiểm soát và thu phí tại eo biển này, những quyền mà nước này chưa từng thực hiện trước chiến tranh và bị Mỹ kịch liệt phản đối.
Theo một mô hình quen thuộc, tuần trước tổng thống Trump đã đe dọa sẽ giáng một đòn "rất mạnh" vào Iran, có thể bằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự, nhưng sau đó lại rút lại lời đe dọa, ám chỉ rằng một thỏa thuận sắp đạt được.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran đã phủ nhận việc đàm phán với Mỹ đang diễn ra, ngay cả khi ông Trump khẳng định chúng đang diễn ra "ngay bây giờ".
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết hôm thứ Tư rằng Mỹ đang tham gia vào các cuộc đàm phán giữa Oman và Iran về việc tăng cường giao thông qua eo biển Hormuz. Ông nói với các nhà báo.
"Đã có tiến triển trong các cuộc đàm phán đó nhưng chưa đạt được kết quả cuối cùng. Chúng tôi hy vọng điều đó sẽ sớm xảy ra"
Thỏa thuận hoặc đầu hàng
Qatar, quốc gia đang làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán, cho biết các nỗ lực ngoại giao vẫn đang tiếp diễn nhưng không có kế hoạch đàm phán trực tiếp giữa Iran và Mỹ.
Lãnh đạo Qatar, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, đã điện đàm với tổng thống Trump hôm thứ Tư, và cung điện của tiểu vương cho biết họ đã thảo luận về "những nỗ lực nhằm giảm căng thẳng giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran và đưa hai bên xích lại gần nhau hơn".
Trước đó, tổng thống Trump cho biết ông hy vọng sẽ biết kết quả các cuộc đàm phán vào thứ Tư, "bằng cách này hay cách khác", nhưng khẳng định "nó không quá phức tạp".
Các mục tiêu ngoại giao của Mỹ bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz và phi hạt nhân hóa Iran, điều mà ông Trump thừa nhận có thể "mất một chút thời gian".
Trước đó, tổng thống Trump đã gọi Tehran là "giả dối" vì tuyên bố không đàm phán, đồng thời đăng tải trên mạng xã hội rằng lệnh phong tỏa đáp trả của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ vẫn được duy trì "trừ khi đạt được một thỏa thuận, hoặc sự đầu hàng hoàn toàn".
Hơn năm tháng kể từ khi cuộc chiến tranh tiêu tốn hàng tỷ đô la của Mỹ bắt đầu, Iran vẫn có khả năng phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu của Mỹ và đồng minh trong khu vực, cũng như vào các tàu thương mại.
Rạng sáng thứ Tư, cơ quan an ninh hàng hải Anh UKMTO cho biết một tàu chở hàng không rõ danh tính đã bị trúng "vật thể lạ" ở eo biển Hormuz ngoài khơi Oman.
Iran tiếp tục áp đặt lệnh phong tỏa hiệu quả đối với eo biển và yêu cầu các tàu phải phối hợp với nước này khi đi qua.
Cuộc tấn công Biển Đỏ
Những gián đoạn ở eo biển Hormuz càng làm nổi bật tầm quan trọng của các tuyến đường vận chuyển qua Biển Đỏ, nơi phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen đã tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út.
Cảng Yanbu trên Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út đã cho phép nước này duy trì việc vận chuyển hàng hóa đến thị trường toàn cầu bằng cách hoàn toàn tránh đi qua eo biển Hormuz.
Nhưng kể từ khi lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa, họ đã nhận trách nhiệm về các vụ tấn công vào nhiều tàu mà họ cho là vi phạm lệnh phong tỏa.
Hôm thứ Ba, tàu MSV Faize Noore Oliya của Ấn Độ đã bị chìm ở Biển Đỏ ngoài khơi Yemen sau một vụ tấn công chưa rõ thủ phạm, nhưng toàn bộ thủy thủ đoàn đã được cứu sống, theo Bộ Ngoại giao Ấn Độ và một quan chức địa phương ở Yemen.
"Việc nhắm mục tiêu vào tàu thương mại trong khu vực phải chấm dứt," một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao cho biết.
Biển Đỏ là cửa ngõ dẫn đến kênh đào Suez, và chiến dịch tấn công trước đây của lực lượng Houthi nhằm vào các tàu thương mại trong cuộc chiến Gaza đã khiến việc đi lại qua con đường tắt chiến lược này ngày càng trở nên khó khăn, buộc nhiều tàu phải đi đường vòng dài hơn quanh mũi phía nam châu Phi.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
