Key Points
- Việc sử dụng kem chống nắng kết hợp với các biện pháp bảo vệ khỏi ánh nắng khác là điều bắt buộc tại Úc.
- Kem chống nắng đã được chứng minh là có khả năng bảo vệ da khỏi những tác hại của tia UV.
- Không bao giờ là quá muộn để bắt đầu sử dụng kem chống nắng, nhưng cách bạn thoa kem mới là điều quan trọng.
- Các chuyên gia khuyến nghị sử dụng kem chống nắng phổ rộng SPF 30+ hoặc SPF 50+, có khả năng chống nước và được TGA phê duyệt.
Người Úc rất yêu thích các hoạt động ngoài trời. Nhưng Úc cũng là một trong những quốc gia có tỷ lệ ung thư da cao nhất thế giới.
Tiến sĩ Linda Martin, Trưởng khoa Da liễu tại Đại học New South Wales, bác sĩ da liễu nhi khoa tại Bệnh viện Nhi đồng Sydney và là Cố vấn Hội đồng quản trị của Viện Nghiên cứu Ung thư Hắc tố Úc.
Bà giải thích lý do.
“Úc là thủ phủ ung thư da của thế giới. Cứ ba người Úc thì có hai người sẽ mắc ung thư da trong đời. Và nguy cơ mắc u hắc tố (melanoma) suốt đời là một trên 15 người.”
Dù không phải là loại ung thư da phổ biến nhất, u hắc tố là loại nguy hiểm nhất.
Gần như tất cả các ca ung thư da tại Úc đều do tiếp xúc quá nhiều với tia UV từ ánh nắng mặt trời.
Tiến sĩ Martin cho biết tin tốt là chúng ta có thể giảm nguy cơ bằng cách thay đổi hành vi.
“Điều quan trọng nhất là kiểm soát thời gian tiếp xúc, tức là chúng ta ở ngoài trời bao lâu và ở mức tia UV nào. Nếu ra nắng, bóng râm là yếu tố quan trọng nhất, tiếp đến là quần áo, ít nhất là áo phải có tay và cổ, đội nón, đeo kính mát. Kem chống nắng chỉ dùng để bảo vệ những vùng cơ thể mà bạn không thể che chắn bằng các biện pháp thông thường.”
Kem chống nắng chỉ là một phần trong việc chống nắng toàn diện cho cơ thể. Tuy nhiên, nghiên cứu tại Úc cho thấy nó thực sự có hiệu quả trong việc phòng ngừa ung thư da.
Tiến sĩ Martin dẫn chứng một nghiên cứu mang tính bước ngoặt theo dõi người trưởng thành trong 10 năm.
“Khoảng một nửa số người tham gia dưới 50 tuổi và một nửa trên 50. Sau 10 năm theo dõi, tỷ lệ u hắc tố ở nhóm dùng kem chống nắng hằng ngày giảm một nửa. Đó là bằng chứng vô cùng mạnh mẽ. Nó cho thấy kem chống nắng có tác dụng, ngăn ngừa u hắc tố, và không bao giờ là quá muộn. Ngay cả khi bạn bắt đầu dùng hằng ngày từ tuổi 50, vẫn không hề muộn.”
Thông điệp rất rõ ràng: kem chống nắng giúp giảm nguy cơ u hắc tố và không bao giờ là quá trễ để bắt đầu sử dụng.
SPF là gì và nên chọn loại nào?
Mỗi sản phẩm kem chống nắng đều có chỉ số SPF trên nhãn. SPF là viết tắt của “Sun Protection Factor” - chỉ số chống nắng.
Tại Úc, Cơ quan Quản lý Dược phẩm (Therapeutic Goods Administration – TGA) quản lý kem chống nắng như một sản phẩm điều trị. SPF 30 trở lên được xem là có hiệu quả bảo vệ.
Hội đồng Ung thư (Cancer Council) khuyến nghị dùng SPF 50+, mức cao nhất hiện có tại Úc.
SPF càng cao thì mức bảo vệ càng tốt, nhưng chỉ hiệu quả nếu bạn sử dụng đúng cách.
Phó Giáo sư Anna Wang, nhà hóa học vật lý tại Đại học New South Wales, giải thích:
“Nếu hỏi mọi người có bôi lại mỗi hai giờ không, đa số là không. Vì vậy việc bôi kem chống nắng lại quan trọng, quan trọng hơn nhiều so với mua một sản phẩm SPF 80 đã được thử nghiệm nghiêm ngặt. Nếu bạn chỉ bôi một lần vào buổi sáng rồi không bôi lại, thì sẽ không hiệu quả bằng. Bôi đủ lượng, và bôi trước khi ra nắng 20 phút, những điều đó quan trọng hơn việc chọn loại kem nào.”
UVA, UVB và kem chống nắng phổ rộng
Ánh nắng mặt trời có hai loại tia UV chính: UVA và UVB.
Cả hai đều có thể gây ung thư da. UVB gây cháy nắng, còn UVA xuyên sâu vào da và làm tổn thương DNA.
Vì vậy, nên chọn kem chống nắng có ghi “phổ rộng” (broad-spectrum) để bảo vệ chống lại cả hai loại tia.
“Khi kem chống nắng được ghi là ‘phổ rộng’ (broad-spectrum), điều đó có nghĩa là chúng bảo vệ chống lại cả tia UVA và UVB. Bởi vì cho đến khoảng 15 năm trước, mọi người chủ yếu chỉ quan tâm đến tia UVB – loại tia gây cháy nắng. Nhưng sau đó người ta bắt đầu nhận ra rằng tia UVA, dù không làm da bạn đỏ lên, vẫn gây tổn thương DNA và có thể dẫn đến ung thư. Vì vậy, việc sử dụng sản phẩm phổ rộng là rất quan trọng.”
Nếu bạn bơi lội hoặc vận động ngoài trời, hãy chọn loại chống nước. Nhưng “chống nước” không có nghĩa là “không thấm nước”. Bạn vẫn cần bôi lại mỗi hai giờ, và sau khi bơi, đổ mồ hôi hoặc lau bằng khăn.
Hãy tìm ký hiệu phê duyệt của TGA trên nhãn sản phẩm.
Nhà dược lý và độc chất học Ian Musgrave từ Đại học Adelaide cho biết:
“Nếu bạn mua kem chống nắng ở siêu thị hoặc nhà thuốc, phía dưới sẽ có dòng ‘AUST L’ kèm một dãy số dài. Điều đó có nghĩa sản phẩm đã được TGA thẩm định.”
Còn mỹ phẩm có SPF thì sao?
Nhiều sản phẩm như kem dưỡng hoặc trang điểm có ghi SPF. Tuy nhiên, chúng không được xem là kem chống nắng thực thụ.
“Mỹ phẩm có thể chứa các thành phần chống nắng miễn là bạn không đưa ra tuyên bố mang tính điều trị, nếu mục đích chính của sản phẩm là thay đổi màu da, che khuyết điểm, làm sạch da hoặc nhiều công dụng khác mà trọng tâm là diện mạo bên ngoài, chứ không phải bảo vệ bạn khỏi ánh nắng mặt trời.
“Có thể trong đó vẫn có các thành phần chống nắng, nghĩa là mỹ phẩm của bạn có khả năng bảo vệ ở mức độ nhất định, nhưng sẽ không thể bảo vệ tốt bằng một sản phẩm kem chống nắng chuyên dụng.”
Kem chống nắng có ngăn cơ thể tạo vitamin D không?
Một quan niệm sai lầm phổ biến là kem chống nắng khiến cơ thể thiếu vitamin D.
“Ở Úc thì không. Vì lượng tia UV rất cao, chỉ cần tiếp xúc ánh nắng ở mức bình thường cũng đủ tạo vitamin D. Lượng kem chống nắng cần để ngăn cháy nắng và ung thư không ngăn cản việc tạo vitamin D.”
Kem chống nắng “khoáng chất” có phải không chứa hóa chất?
Một hiểu lầm khác là các sản phẩm ghi “mineral-only” (chỉ khoáng chất) thì không chứa hóa chất.
Thực tế, tất cả kem chống nắng đều được tạo thành từ hóa chất, nhưng điều này không đáng lo ngại.
Có hai loại chính:
- Kem chống nắng vật lý/khoáng chất: chứa khoáng chất như kẽm oxit, phản xạ hoặc hấp thụ tia UV.
- Kem chống nắng hóa học: chứa các hợp chất hữu cơ hấp thụ tia UV.
Nếu bôi đúng cách, cả hai đều làm tốt nhiệm vụ bảo vệ.
Có thể tự làm kem chống nắng tại nhà không?
Vì được xếp vào nhóm sản phẩm điều trị, kem chống nắng được sản xuất theo tiêu chuẩn phòng thí nghiệm nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn và chất lượng.
Tiến sĩ Wang cảnh báo:
“Nhiều người đánh giá thấp mức độ công nghệ cao của kem chống nắng. Phải mất rất nhiều công sức để tạo ra sản phẩm vừa dễ chịu vừa hiệu quả. Các chuyên gia đã mất hàng thập kỷ nghiên cứu để phát triển những công thức này. Sản phẩm tự làm tại nhà rất khó đạt được điều đó.”
Giá cao hơn có đồng nghĩa tốt hơn?
Cuối cùng, giá thành cao không có nghĩa bảo vệ tốt hơn.
Theo Tiến sĩ Wang, bất kỳ sản phẩm chống nắng có mức bảo vệ cao và được TGA phê duyệt đều phù hợp, miễn là bạn sử dụng đúng cách.
“Nếu bạn có một loại kem chống nắng mà bạn thích cảm giác khi dùng, bôi mỗi ngày và bôi lại mỗi hai giờ, thì bạn đã làm rất, rất tốt rồi.”
Dưới mức tia UV khắc nghiệt của nước Úc, kem chống nắng là một trong những công cụ đơn giản và hiệu quả nhất để ngăn ngừa ung thư da, và nó thực sự có tác dụng.
Hãy chọn sản phẩm bạn tin tưởng, sử dụng với lượng đầy đủ, bôi lại thường xuyên và biến việc chống nắng thành một phần trong thói quen hằng ngày khi ra ngoài trời.
Bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng cá nhân, vui lòng tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế có chuyên môn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
