ประเด็นสำคัญ
- กองเรือ First Fleet เดินทางมาถึงอ่าวโบทานีเมื่อวันที่ 18 มกราคม 1788 ไม่ใช่วันที่ 26 มกราคม
- ออสเตรเลียถูกก่อตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ 1788
- วันที่ 26 มกราคมเป็นวันรวมตัวประท้วงและการบอกเล่าความจริงของชนพื้นเมืองออสเตรเลียมาอย่างยาวนาน
จอห์น-พอล แจงกี บรรณาธิการฝ่ายกิจการชนพื้นเมืองแห่งเอสบีเอส และหนึ่งในผู้ดำเนินรายการ The Point ทาง NITV อธิบายว่า วันที่ 26 มกราคมกลายเป็น Australia Day อย่างเป็นทางการได้อย่างไร และเหตุใดความหมายของวันนี้จึงเปลี่ยนแปลงไป จนเป็นการจุดประกายการถกเถียงในสังคมออสเตรเลียมาจนถึงปัจจุบัน
ทั้งหมดนี้ เริ่มต้นขึ้นที่ไหน และอย่างไร?
“หลายคนมองว่าวันที่ 26 มกราคมคือวันที่ระลึกถึงการเดินทางมาถึงของกองเรือเฟริสต์ ฟลีต (First Fleet) ที่ซิดนีย์ในปี 1788 และเป็นจุดเริ่มต้นของประเทศ แต่คุณรู้หรือไม่ว่า กองเรือเฟริสต์ ฟลีตซึ่งประกอบด้วยเรือ 11 ลำ ได้เริ่มเดินทางมาถึงอ่าวโบทานีตั้งแต่วันที่ 18 มกราคมแล้ว แต่กัปตันอาเธอร์ ฟิลลิปเห็นว่าอ่าวโบทานี (Botany Bay) ไม่เหมาะสมสำหรับการตั้งอาณานิคมใหม่”
อ่าวซิดนีย์โคฟเป็นอ่าวแห่งหนึ่งทางฝั่งตอนใต้ของอ่าวซิดนีย์ฮาร์เบอร์ โดยในปี 1788 กัปตันอาเธอร์ ฟิลลิปเลือกพื้นที่แห่งนี้เป็นสถานที่ตั้งอาณานิคมอังกฤษแห่งแรกในออสเตรเลีย ซึ่งต่อมาได้พัฒนาเป็นนครซิดนีย์ ภาพพิมพ์แกะไม้จากหนังสือ Picturesque Atlas of Australasia เล่มที่ 1 โดยแอนดรูว์ แกรน จัดทำภาพประกอบภายใต้การกำกับของเฟรเดอริก บี. เชลล์ (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images
“กระแสลมแรงทำให้กองเรือติดอยู่ที่อ่าวโบทานี และในวันถัดมา ลูกเรือรู้สึกตกใจเมื่อเห็นเรือแปลกหน้าสองลำปรากฏอยู่นอกอ่าว เรือทั้งสองเป็นเรือฝรั่งเศส ภายใต้การบังคับบัญชาของกัปตันลา แปร์รูซ ในวันที่ 25 มกราคม สภาพอากาศทำให้เรือทุกลำต้องล้มเลิกความพยายาม ยกเว้นเรือเพียงหนึ่งลำ คือเรือส่งเสบียง ในช่วงเช้าตรู่ของวันที่ 26 กัปตันฟิลลิปและคณะขึ้นฝั่ง มีการปักธงยูเนียน แจ็ก (Union Jack) และมีการจัดพิธีเล็ก ๆ ขึ้น โดยมีนายทหารนาวิกโยธินเพียงไม่กี่สิบคนเข้าร่วม ขณะที่นักโทษซึ่งถูกส่งตัวมาจากอังกฤษ ได้แต่ยืนดูอยู่บนดาดฟ้าเรือส่งเสบียง”
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
วันที่ 26 มกราคมมีความหมายต่อชนพื้นเมืองออสเตรเลียอย่างไร?
ในช่วงเย็น กองเรือทั้งหมดได้ทอดสมอในอ่าวซิดนีย์และบริเวณโดยรอบ หลังออกเดินทางจากอังกฤษมากกว่าสองเดือน
แล้วนี่ถือเป็นการเริ่มต้นอาณานิคมอย่างเป็นทางการหรือไม่?
“คำตอบคือไม่ อาณานิคมยังไม่ถูกก่อตั้งอย่างเป็นทางการจนถึงวันที่ 7 กุมภาพันธ์ และมีการประกาศตำแหน่งผู้ว่าการของอาเธอร์ ฟิลลิป อย่างเป็นทางการในวันนั้น เขตอาณานิคมครอบคลุมพื้นที่ของเส้นเมริเดียน 135 องศาทางตะวันออก ซึ่งรวมพื้นที่มากกว่าครึ่งหนึ่งของแผ่นดินใหญ่ออสเตรเลีย การแบ่งเขตนี้สะท้อนเส้นแบ่งอำนาจระหว่างสเปนและโปรตุเกส ซึ่งกำหนดไว้ตั้งแต่สนธิสัญญาทอร์ เดซิยัส ในปี 1494”
ภาพแกะสลักโดย ดับเบิลยู เชอร์วิน จากภาพวาดของ เอฟ วีตลีย์ แสดงภาพของอาเธอร์ ฟิลลิป (ค.ศ. 1738–1814) ซึ่งในปี 1787 เป็นผู้บัญชาการกองเรือ First Fleet ที่ขนส่งนักโทษมายังออสเตรเลีย วันที่เขาขึ้นฝั่งที่อ่าวโบทานีคือวันที่ 26 มกราคม 1788 ซึ่งต่อมาถูกกำหนดให้เป็นวัน Australia Day ฟิลลิปได้ก่อตั้งอาณานิคมทัณฑสถานที่อ่าวซิดนีย์โคฟ พอร์ตแจ็กสัน และได้รับแต่งตั้งเป็นผู้ว่าการ (ผู้บริหารอาณานิคม) ของรัฐนิวเซาท์เวลส์ Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images
“กองเรือเฟริสต์ ฟลีตได้ขึ้นฝั่งบนดินแดนของกลุ่มชนพื้นเมืองกว่า 29 กลุ่มเครือญาติ ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ทั่วทั้งลุ่มอ่าวซิดนีย์ วันที่ 26 มกราคม ถูกประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์ครั้งแรกสำหรับอาณานิคมนิวเซาท์เวลส์ โดยผู้ว่าการแลกลัน แม็กควอรี ในปี 1818 ในชื่อ First Landing Day (วันขึ้นฝั่งครั้งแรก) หรือ Foundation Day (วันก่อตั้ง)”
โดยอาณานิคมอื่น ๆ ต่างก็มีวันก่อตั้งของตนเอง
ในปี 1888 วันที่ 26 มกราคมถูกเฉลิมฉลองในอาณานิคมส่วนใหญ่ ในชื่อ Foundation Day หรือ Anniversary Day (วันครบรอบ)
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 มีกลุ่มหนึ่งชื่อว่าสมาคม Australian Natives Association ซึ่งกลายเป็นกลุ่มล็อบบี้สำคัญในการผลักดันการรวมประเทศ และการกำหนดวันหยุดประจำชาติในวันที่ 26 มกราคม สมาคมนี้ก่อตั้งขึ้นโดยชาวออสเตรเลียผิวขาว และเพื่อประโยชน์ของชาวออสเตรเลียผิวขาวที่เกิดในประเทศเท่านั้นจอห์น-พอล แจงกี กล่าว
และการเป็นสมาชิกถูกจำกัดเฉพาะกลุ่มเท่านั้นด้วย
อย่างไรก็ตาม หลายคนเข้าใจว่า Australia Day คือวันที่ก่อตั้งเครือรัฐออสเตรเลีย (Commonwealth) แต่ความจริงไม่ใช่เช่นนั้น
“สิ่งที่ผู้คนเฉลิมฉลองในวัน Australia Day ไม่ใช่การถือกำเนิดของเครือรัฐออสเตรเลีย เหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นในวันขึ้นปีใหม่ ในปี 1901 และก็ไม่ใช่การประชุมรัฐสภาครั้งแรกเช่นกัน ซึ่งเกิดขึ้นในวันที่ 9 พฤษภาคม 1901”
แท้จริงแล้ว วันที่ 26 มกราคม หมายถึงการขึ้นฝั่งของกัปตันอาเธอร์ ฟิลลิป เจ้าหน้าที่ นาวิกโยธิน และนักโทษที่ถูกส่งตัวมาจากอังกฤษ ณ อ่าวซิดนีย์ (Sydney Cove) ในปี 1788
แล้ววันชาติออสเตรเลียเริ่มต้นขึ้นเมื่อใด?
“แนวคิดเรื่องวันชาติออสเตรเลียเกิดขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง และในระยะแรกเป็นส่วนหนึ่งของแผนระดมทุนเพื่อสนับสนุนสงคราม”
ภาพบรรยากาศโดยรวมในงาน Australia Day Live 2024 ที่ซิดนีย์โอเปร่าเฮาส์ เมื่อวันที่ 26 มกราคม 2024 ในนครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย Credit: Don Arnold/WireImage
จนถึงปี 1918 บางสาขาของสมาคม Australian Natives Association เริ่มเรียกวันที่ 26 มกราคมว่า Australia Day ขณะที่บางแห่งยังคงใช้ชื่อ Foundation Day หรือ Anniversary Day
“ในการประชุมประจำปีของสมาคมฯ เดือนมีนาคม ปี 1930 ที่ประชุมมีมติให้เรียกวันนี้ว่า Australia Day และภายในปี 1935 รัฐส่วนใหญ่ของออสเตรเลียก็ยอมรับวันที่ 26 มกราคมเป็น Australia Day ยกเว้นรัฐนิวเซาท์เวลส์ ซึ่งยังคงเรียกวันนี้ว่า Anniversary Day”
และเรื่องราวของวัน Australia Day ไม่ได้มีแค่การเฉลิมฉลอง หากยังรวมถึงการต่อต้านด้วย
ในปี 1938 ซึ่งตรงกับวันครบรอบ 150 ปีของการขึ้นฝั่ง ผู้นำชนพื้นเมืองได้จัดการชุมนุม Day of Mourning (วันไว้อาลัย) ซึ่งถือเป็นการประท้วงเพื่อสิทธิพลเมืองของชาวอะบอริจินระดับชาติครั้งแรก ๆ
และการประกาศให้วันที่ 26 มกราคมเป็นวันหยุด Australia Day อย่างเป็นเอกภาพทั่วประเทศเกิดขึ้นอย่างเป็นทางการในปี 1994
“บางรัฐมีวันหยุดในวันที่ 26 มกราคม ขณะที่บางรัฐใช้วันจันทร์แรกของปี ในปี 1988 ทุกรัฐได้กำหนดวันหยุดเพื่อรำลึกถึงการครบรอบ 200 ปีของการขึ้นฝั่งของกัปตันอาเธอร์ ฟิลลิป จนมีการกำหนดให้เป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์ทั่วประเทศในปี 1994”
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
คนไทยในออสเตรเลียถกประเด็นวันชาติ ยังควรเป็นวันที่ 26 มกราคมหรือไม่?
ประวัติศาสตร์ของวันที่ 26 มกราคมนั้นยาวนาน ซับซ้อน และเต็มไปด้วยความรู้สึก เป็นวันที่หมายถึงการเฉลิมฉลองสำหรับบางคน แต่สำหรับชนพื้นเมืองจำนวนมาก นี่คือวันแห่งการไว้อาลัย การประท้วง และการยืนหยัดอยู่รอด
ท่ามกลางการถกเถียงที่ยังดำเนินต่อไปทั่วประเทศ การทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ของวันนี้ คือส่วนหนึ่งของกระบวนการบอกเล่าความจริง (truth-telling) ที่กำลังขยายวงกว้างขึ้นในสังคมออสเตรเลีย
สำหรับ Australia Explained ตอนนี้ ผลิตขึ้นโดยความร่วมมือกับ NITV โดยเสียงของจอห์น-พอล แจงกี ถูกนำมาจากบางส่วนของวิดีโออธิบายที่ผลิตโดย NITV
- เกิดอะไรขึ้นในวันที่ 26 มกราคมในออสเตรเลีย?
- กองเรือ First Fleet เดินทางมาถึงในวันที่ 26 มกราคมจริงหรือไม่?
- ออสเตรเลียถูกก่อตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อใด?
- การขึ้นฝั่งส่งผลต่อชนพื้นเมือง First Nations อย่างไร?
- เหตุใดวันที่ 26 มกราคมจึงกลายเป็น Australia Day?
- Australia Day หมายถึงการก่อตั้งเครือรัฐออสเตรเลียหรือไม่?
- ชื่อ Australia Day เริ่มถูกใช้ตั้งแต่เมื่อใด?
- เหตุใดวันที่ 26 มกราคมจึงเป็น Day of Mourning สำหรับชนพื้นเมือง?
- Australia Day กลายเป็นวันหยุดนักขัตฤกษ์แห่งชาติเมื่อใด?
- เหตุใดวันที่ 26 มกราคมจึงยังมีความหมายต่อสังคมออสเตรเลียในปัจจุบัน
Australia Explained เป็นพอดคาสต์ข้อมูลและความรู้เกี่ยวกับการปรับตัวให้เข้ากับชีวิตใหม่ในออสเตรเลีย
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
เพราะเหตุใด 26 ม.ค. จึงเป็นวันที่ยากเย็นสำหรับชนพื้นเมืองออสเตรเลีย
