Lễ hội Garma là sự kiện văn hóa Thổ dân lớn nhất của Úc, thu hút hàng nghìn người đổ về thị trấn Nhulunbuy hẻo lánh ở phía đông bắc vùng Arnhem Land thuộc Lãnh thổ Bắc Úc. Dưới đây là những hoạt động diễn ra tại lễ hội Garma và những ai có thể tham dự.
Key Points
- Garma là cuộc tụ họp văn hóa Thổ dân lớn nhất ở Úc.
- Lễ hội diễn ra hàng năm vào tháng Tám và do Tổ chức Yothu Yindi đăng cai.
- Lễ hội quy tụ các nhà lãnh đạo chính trị, giám đốc điều hành, nhà hoạt động và nghệ sĩ hàng đầu của Úc, kết hợp giữa nghi lễ truyền thống và hoạt động vận động chính trị.
- Lễ hội Garma là gì?
- Lễ hội Garma ra đời như thế nào?
- Lễ hội Garma được tổ chức ở đâu?
- Tại sao Lễ hội Garma quan trọng?
- Ai tham gia Lễ hội Garma?
- Những gì sẽ xảy ra tại Lễ hội Garma?
Các từ ngữ bản địa trong bài viết này và ý nghĩa:
- Yolŋu: Nghĩa là ‘người' trong tiếng Yolŋu Matha, đề cập đến một nhóm các bộ lạc sinh sống tại các thị trấn và miền quê xung quanh vùng đông bắc Arnhem Land.
- Yolŋu Matha: Đề cập đến các ngôn ngữ được người Yolŋu sử dụng.
- Garma: Nghĩa là quá trình học tập song phương trong tiếng Yolŋu Matha.
- Arnhem Land: Nằm ở vùng viễn Bắc của Lãnh thổ Bắc Úc, cách Darwin khoảng 500 km về phía đông.
- Nhulunbuy: Thị trấn lớn nhất ở Đông Arnhem Land, Lãnh thổ Bắc Úc, cách Darwin khoảng 1.000 km về phía đông.
- Gulkula: Nơi gặp gỡ truyền thống.
- Ganbulapula: Tổ tiên được cho là đã mang kèn hơi Yidaki đến với tộc Yolŋu.
- Yidaki (còn được gọi là didgeridoo): dụng cụ chơi nhạc kiểu kèn hơi của Thổ dân.
- Miny’tji: Tranh vẽ thiêng liêng.
- Manikay: Bài hát tổ tiên.
- Bunggul: Điệu nhảy chào mừng truyền thống.
- Bilma: Gậy gõ.
Cảnh báo: Thổ dân và dân đảo Torres Strait được thông báo rằng bài viết sau đây có chứa tên của những người bản địa đã qua đời.
Lễ hội Garma là gì?
Lễ hội Garma là sự kiện văn hóa bản địa lớn nhất của Úc, thu hút hàng nghìn người đến thị trấn hẻo lánh Nhulunbuy ở phía đông bắc Arnhem Land thuộc Lãnh thổ Bắc Úc.
Lễ hội diễn ra hàng năm vào tháng Tám và kéo dài bốn ngày để tôn vinh văn hóa Yolŋu.
Người Yolŋu là người bản địa của vùng đông bắc Arnhem Land, và trong tiếng Yolŋu Matha, Garma là thuật ngữ có nghĩa là “quá trình học tập song phương”.
Đó là khái niệm thừa nhận rằng mọi người đều có kiến thức để chia sẻ. Thay vì một nhóm này dạy cho một nhóm khác, mọi người học hỏi cùng nhau bằng cách lắng nghe, đặt câu hỏi và tôn trọng những lối sống khác nhau.
Lễ hội giới thiệu các loại hình nghệ thuật truyền thống như miny’tji (nghệ thuật), manikay (bài hát) và điệu nhảy bunggul nổi tiếng.
Quan trọng hơn, Garma là diễn đàn cho nhiều cuộc thảo luận về xã hội, chính trị và môi trường liên quan đến cộng đồng các dân tộc bản địa.
Lễ hội Garma ra đời như thế nào?
Được thành lập vào năm 1999 bởi hai anh em quá cố, Tiến sĩ Yunupingu AC và thủ lĩnh nhóm nhạc Yothu Yindi, Tiến sĩ M Yunupingu, ý tưởng về lễ hội Garma xuất phát từ mong muốn bảo tồn, bảo vệ và quảng bá văn hóa Yolŋu.
Vào thời điểm đó, nhiều trưởng lão trong cộng đồng lo ngại rằng kiến thức văn hóa quan trọng đang bị mai một. Garma được thành lập như một nơi mà sức mạnh văn hóa và thảo luận chính trị có thể cùng tồn tại.
John-Paul Janke là Biên tập viên phụ trách các vấn đề người bản địa quốc gia tại SBS và đồng dẫn chương trình The Point trên NITV. Ông nói:
“Mục tiêu là thu hẹp khoảng cách văn hóa và trao quyền cho cộng đồng người bản địa thông qua đối thoại và lễ hội văn hóa Yolŋu”.
Lễ hội Garma được tổ chức ở đâu?
Lễ hội được tổ chức tại Gulkula, một địa điểm gặp gỡ truyền thống của năm dân tộc trong miền quê phía đông bắc Arnhem Land: Gumatj, Rirratjingu, Djapu, Galpu và Wangurri.
Đối với dân tộc Gumatj, Gulkula là một địa điểm nghi lễ linh thiêng.
Trong văn hóa Yolŋu, Gulkula là nơi mà tổ tiên Ganbulapula được cho là đã mang Yidaki (còn được gọi là kèn hơi didgeridoo), một nhạc cụ hơi của Thổ dân, đến với người Yolŋu.
Ngày nay, Gulkula vẫn tiếp tục là địa điểm gặp gỡ thường niên của lễ hội.
Tại sao Lễ hội Garma quan trọng?
Tanya Denning-Orman, Giám đốc phụ trách các Dân tộc Bản địa của SBS, cho biết Garma là một sự kiện độc đáo trên thế giới.
“Garma có vị trí đặc biệt… không chỉ về mặt địa lý, mà còn cả những người tham dự. Vì vậy, trong hàng trăm năm qua, nó đã nuôi dưỡng kiểu đối thoại hợp tác, đối thoại chính trị và sự tranh luận đó.”
Lễ hội Garma được tạo ra để bảo vệ tri thức văn hóa Yolŋu, đồng thời tôn vinh sức mạnh và khả năng phục hồi của các Dân tộc Bản địa.
Việc tổ chức Garma trên vùng đất Yolŋu là điều thiết yếu đối với lễ hội bởi vì du khách được học hỏi tại nơi mà tri thức văn hóa đã được truyền lại qua hàng ngàn năm.
Nó cung cấp một môi trường an toàn về văn hóa cho những người có nguồn gốc khác nhau để học hỏi lẫn nhau.
Đối với nhiều người, lễ hội là cơ hội đầu tiên để họ dành thời gian trên vùng đất và học hỏi trực tiếp từ những người giữ gìn truyền thống.
Bên cạnh chương trình văn hóa là các cuộc thảo luận về chính sách công liên quan đến Thổ dân và dân đảo Torres Strait. Điều này cho phép các nhà lãnh đạo bản địa hướng dẫn cuộc đối thoại với thẩm quyền văn hóa, một phần quan trọng của quyền tự quyết.
Quyền tự quyết là một quá trình liên tục nhằm bảo đảm rằng người dân bản địa được trực tiếp tham gia vào việc đưa ra quyết định về các vấn đề ảnh hưởng đến họ.
Ai tham gia Lễ hội Garma?
Một quan niệm sai lầm phổ biến là lễ hội Garma chỉ dành cho khách mời.
Giám đốc điều hành của Yothu Yindi, Denise Bowden, cho biết Garma dành cho tất cả mọi người, vì bất cứ ai cũng có thể mua vé tham dự thông qua trang web của Quỹ Yothu Yindi.
"Quỹ Yothu Yindi tổ chức sự kiện không chỉ bằng tài trợ, mà phần lớn tiền bán vé còn được dùng để hỗ trợ khu vực. Đó là cách chúng tôi trả tiền cho các nghệ sĩ vì đã thực hiện các hạng mục của sự kiện."
Quỹ Yothu Yindi mời các chính trị gia từ mọi đảng phái, trong những năm trước, Thủ tướng Úc đã từng tham dự.
Các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, nhà hoạt động, nghệ sĩ và các tổ chức cộng đồng cũng tham dự, khiến Garma trở thành nơi mà mọi người từ nhiều lĩnh vực khác nhau có thể chia sẻ ý tưởng, xây dựng quan hệ đối tác và thảo luận về chính sách.
Những gì sẽ xảy ra tại Lễ hội Garma?
Lễ hội Garma mang đến cơ hội hiểu rõ hơn về một trong những nền văn hóa lâu đời nhất còn tồn tại trên thế giới.
Ban ngày, các buổi hội thảo văn hóa diễn ra, cho phép khách tham dự học hỏi từ các thủ lĩnh cấp cao của người Yolŋu về tiếng Yolŋu Matha, hệ thống quan hệ họ hàng, nghệ thuật, âm nhạc và nhiều hơn nữa.
Khi mặt trời lặn, điệu nhảy bunggul được trình diễn cùng với yidaki (kèn didgeridoo), bilma (gậy gõ) và giọng hát của các nghệ sĩ hát dân gian Yolŋu. Các dân tộc khác nhau lần lượt trình diễn câu chuyện của họ.
Nhưng điều quan trọng cần nhớ là Garma không chỉ đơn thuần là một lễ hội văn hóa.
Nó cung cấp một cơ hội độc đáo để thảo luận và tranh luận về các vấn đề quan trọng ảnh hưởng đến người Yolŋu và các dân tộc bản địa khác trên khắp đất nước.
Trong suốt lễ hội, có hai hội nghị diễn ra, đó là:
- Diễn đàn chính: Một hội nghị chính sách dành cho các nhà lãnh đạo bản địa và không bản địa để thảo luận các chủ đề phản ánh chủ đề Garma của năm.
- Diễn đàn Tuổi trẻ: Dành cho trẻ em từ 8 đến 18 tuổi, nơi các trường học trên cả nước cùng nhau tham gia một loạt các hoạt động và hội thảo nhằm mục đích chia sẻ kiến thức.
Các hoạt động văn hóa và thảo luận này khiến Garma trở thành một cuộc gặp gỡ độc đáo, nơi mà văn hóa, học tập và lãnh đạo hòa quyện vào nhau.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
