Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, dấu ấn khoa học và hồi ức 'Giấc mơ Kangaroo'

Prof Tuan Nguyen - YT 16x9 THUMBNAIL.jpg

Hơn ba thập niên gắn bó với nghiên cứu y khoa tại Úc, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn để lại những dấu ấn khoa học có tầm ảnh hưởng toàn cầu trong lĩnh vực loãng xương. Source: SBS

Gặp gỡ người Việt ở Úc

View Podcast Series

Follow and Subscribe

Apple Podcasts

Spotify

Download (16.53MB)

Download the SBS Audio appAvailable on iOS and Android

Hơn ba thập niên gắn bó với nghiên cứu y khoa tại Úc, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn để lại những dấu ấn khoa học có tầm ảnh hưởng toàn cầu trong lĩnh vực loãng xương. Nhưng song hành với những công trình học thuật ấy là hồi ức của một người Việt từng đặt chân đến Úc với “Giấc mơ Kangaroo”, giấc mơ về tri thức, cơ hội và sự tử tế.

Mời nghe phần một của câu chuyện ở đây:

Nhìn lại sự nghiệp khoa học của mình, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn nhắc đến công trình nghiên cứu loãng xương tại Dubbo (Dubbo Osteoporosis Study) như một mốc son lớn.

Bắt đầu từ đầu thập niên 1990 và kéo dài suốt ba mươi năm, đây là một trong những nghiên cứu lâu dài nhất thế giới trong chuyên ngành loãng xương.

“Công trình nghiên cứu đã kéo dài ba mươi năm trời, có nghĩa là một trong những công trình nghiên cứu lâu nhất trên thế giới, trong chuyên ngành loãng xương.”

Từ công trình này, nhóm nghiên cứu tại Viện Garvan đã góp phần xây dựng tiêu chuẩn chẩn đoán loãng xương hiện vẫn đang được sử dụng trên toàn cầu.

“Nhờ vào công trình nghiên cứu Dubbo… thì chúng tôi mới đóng góp vào cái tiêu chuẩn để mà chẩn đoán loãng xương trên thế giới và vẫn còn sử dụng cho đến ngày hôm nay.”

Một đóng góp khác mang đậm dấu ấn cá nhân là mô hình dự báo nguy cơ gãy xương, từng được cộng đồng khoa học quốc tế gọi là 'Nguyen model'.

Dù sau này được đổi tên thành Garvan Fracture Risk Calculator, mô hình này hiện được sử dụng tại hơn 165 quốc gia, trở thành công cụ quan trọng trong y khoa dự phòng.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu của ông cũng là những người đầu tiên trên thế giới phát hiện gene liên quan đến loãng xương, mở ra hướng đi mới cho lĩnh vực di truyền học trong chuyên ngành này.

“Chúng tôi là một cái nhóm nghiên cứu đầu tiên trên thế giới phát hiện một cái gene liên quan đến loãng xương… khám phá đó mở ra một cánh cửa cho toàn bộ chuyên ngành loãng xương.”

Danh xưng ‘người đầu tiên’ và lựa chọn của người làm khoa học

Trong giới học thuật Úc, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn được biết đến với nhiều cột mốc “người Việt đầu tiên” - từ vai trò biên tập các tạp chí y khoa quốc tế đến vị trí lãnh đạo trong các hiệp hội chuyên ngành.

Tuy nhiên, với ông, những danh xưng ấy không phải là điều để phô trương.

“Thực ra nó chỉ là một cái phần nhỏ trong cái sự nghiệp khoa học mà thôi.”

Theo Giáo sư Tuấn, nếu muốn để lại một di sản khoa học, nhà nghiên cứu phải chủ động dấn thân vào những vị trí có ảnh hưởng, kể cả những vai trò nhiều áp lực như biên tập học thuật, nơi người làm khoa học phải “cầm cân nảy mực”.

“Nếu mà mình làm biên tập của một tạp chí y khoa, thì giống như vai trò của một người gác cổng, tức là gác cổng học thuật.”

Đó cũng là những trải nghiệm rèn luyện cho ông “tinh thần thép”, khi phải đối diện với chỉ trích, tranh cãi và cả sự công kích cá nhân trong môi trường khoa học quốc tế.

Người Úc trên trường quốc tế và mối dây với Việt Nam

Dù mang họ Nguyễn và sinh ra tại Việt Nam, Giáo sư Tuấn cho biết khi bước lên các diễn đàn khoa học quốc tế, ông luôn ý thức mình đại diện cho nước Úc.

“Tôi thường thường là tôi chỉ nghĩ mình là người Úc… tôi nghĩ rằng mình là người mang cái prestige của Úc đến cái trường khoa học quốc tế.”

Tuy vậy, hơn hai mươi năm trở lại đây, ông cũng dành nhiều tâm huyết xây dựng các chương trình nghiên cứu và đào tạo khoa học tại Việt Nam.

Từ những khóa học ngắn hạn đến dự án Vietnam Osteoporosis Study (VOS) quy mô hàng ngàn người, các hoạt động này đã góp phần đưa khoa học Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều hơn trên bản đồ nghiên cứu quốc tế.

“Chúng tôi giúp nâng cao năng lực khoa học cho ít nhất là mười lăm ngàn người từ Bắc chí Nam.”

‘Giấc mơ Kangaroo’ - hồi ức của một hành trình

Cuốn hồi ức Giấc mơ Kangaroo ra mắt năm 2025 là nơi Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn nhìn lại trọn vẹn hành trình từ làng quê miền Tây Nam Bộ, những trại tị nạn ở Thái Lan, đến các phòng thí nghiệm danh tiếng của Úc.

Nhìn lại hành trình của Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, có thể thấy rất nhiều thành tựu, nhiều danh xưng. Nhưng mà đằng sau tất cả vẫn là câu chuyện của một người Việt đi tìm chỗ đứng, học cách thuộc về và không ngừng đóng góp cho xã hội, cho đất nước đã cưu mang mình.

Và cuốn sách "Hồi ức Giấc mơ Kangaroo" của ông còn là một câu chuyện về nước Úc đã được xây dựng từ những giấc mơ của di dân như vậy.

Gặp gỡ người Việt ở Úc

Linh Đỗ: Tiếng nói gốc Việt tiên phong về công lý khí hậu tại Úc

Gặp gỡ người Việt ở Úc: Hồng Jackson nhận giải thưởng Bình đẳng giới 2025

Cựu thị trưởng Brimbank Thúy Đặng: “Chính trị là văn hoá, và văn hoá luôn có sức mạnh kết nối con người”

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play

Phần "Transcript" bên dưới do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/

Transcript

Từ một người tị nạn đặt chân đến Úc vào ngày 26 tháng Một năm 1982, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn đã trở thành một trong những nhà khoa học có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực loãng xương và y khoa tại Úc và trên trường thế giới. Trong phần hai của cuộc trò chuyện do Trinh Nguyễn và Thanh Ngôn thực hiện, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn nhìn lại sự nghiệp nghiên cứu kéo dài nhiều thập niên, những đóng góp mang tính nền tảng cho chính sách y tế toàn cầu, vai trò lãnh đạo khoa học và cách ông đã mang tên nước Úc ra trường học thuật quốc tế. Cuộc trò chuyện cũng mở ra những suy tư rất đời thực về bản sắc, sự thuộc về và trách nhiệm đóng góp. [nhạc nền] Xin chào giáo sư Nguyễn Văn Tuấn. Về cái nghiên cứu dịch tễ học loãng xương ở Double mà giáo sư chủ trì đã góp phần rất là lớn-

Dạ.

- trong việc thay đổi hiểu biết về chính sách y tế và loãng xương. Thì khi nhìn lại cái sự nghiệp nghiên cứu của mình, cái công trình đó khi nào thì giáo sư đã thực sự tạo được dấu ấn à... trong ngành loãng xương và trải dài mấy chục năm như vậy á? Trong công trình đó thì điều gì khiến cho giáo sư tự hào nhất?

Ờ, ở đây chắc là tôi phải có một đính chính nhỏ là thoạt đầu tôi không phải là người chủ trì của-

Dạ.

- công trình Double đâu, ông thầy tôi mới là chủ trì, mà lúc đó thì tôi chưa xong cái chương trình PhD bên Đại học Sydney. Thành ra khi mà tôi chuyển về Viện Nghiên cứu Y khoa Garvan và Bệnh viện St Vincent á-

Dạ.

- nó lại là thuộc Đại học New South Wales và mình tham gia mặc dù trong vai trò của một chuyên gia về dịch tễ học, nhưng mà mình vẫn phải đi học-

Dạ.

- để mà lấy cái bằng tiến sĩ. Thì ở đó thì tôi học từ năm 1992, chín ba thì phải, đến năm 1997 tôi mới xong, và lúc đó tôi cũng không có quan tâm đến cái chuyện là mình phải ra trường, phải có cái bằng tiến sĩ gì đó. Tôi không quan tâm cái đó đâu. Thành ra mình cứ vùi đầu vào làm, làm rất là nhiều, công bố rất là nhiều bài báo. Thì đến một ngày đó, ông thầy ông nói rằng: "Tôi nhớ hình như là ngươi đã gọi là ghi danh từ năm chín mươi hai, chín ba, mà tại sao bây giờ vẫn chưa ra trường?" Tôi nói tôi đâu có biết, mà lúc đó là học miễn phí. Ông nói: "Công bố được bao nhiêu bài rồi?" Tôi nói hình như là được mười ba, mười bốn bài. Ông nói phải viết luận án chứ!" [cười] Viết luận án thì, thì năm chín bảy mới được ra trường.

Dạ.

Thì tôi nghĩ rằng nếu mà bây giờ mình nhìn lại cái công trình nghiên cứu Double đó, tôi với ông thầy tôi rất là tự hào. Từ năm 2001 thì tôi mới là thay thế chủ trì cái dự án đó. Thì cho tới khi mà tôi rời viện Garvan là từ năm 2021 thì phải. Thì cái công trình nghiên cứu nó đã kéo dài ba mươi năm trời-

À.

- có nghĩa là một trong những công trình nghiên cứu-

Lâu nhất à?

- lâu nhất trên thế giới trong chuyên ngành loãng xương thôi. Nếu mà mình nhìn lại ba chục năm mình đã đóng góp gì trong cái chuyên ngành loãng xương thì tôi nghĩ rằng chắc có lẽ nhiều lắm. Nhưng mà nếu mà để chọn ba cái đóng góp mà quan trọng á, thì cái thứ nhất là tôi nghĩ mình đã đóng góp vào cái tiêu chuẩn để mà chẩn đoán bệnh lý loãng xương trên thế giới. Khi mà chúng tôi mới bắt đầu nghiên cứu thì người ta chưa có cái tiêu chuẩn để chẩn đoán loãng xương. Thường thường là nhìn lấy X-ray, rồi lấy cái X quang ra, mình nhìn là xương có bị gãy hay không rồi nói OK, người này bị gọi là loãng xương hoặc không bị loãng xương. Nhưng mà cái cách đó nó làm không chính xác. Rồi sau đó thì nó sáng chế ra cái máy gọi là đo mật độ xương. Nhưng mà chỉ số mình đo mật độ xương á, là nó là một cái đại lượng liên tục. Thành ra mình cần phải xác định ở mức ngưỡng nào mình chẩn đoán đây là bị loãng xương, đây không bị loãng xương. Thành ra là nhờ vào công trình nghiên cứu Double và một hai công trình nghiên cứu ở Mỹ và ở Âu Châu thì chúng tôi mới đóng góp vào cái tiêu chuẩn để mà chẩn đoán loãng xương trên thế giới và vẫn còn sử dụng cho đến ngày hôm nay. Cái đóng góp quan trọng thứ hai nữa là nó mang tên tuổi của người Việt Nam mình á, là cái mô hình á, dự báo cái nguy cơ mà gãy xương ở người cao tuổi. Khi mà chúng tôi công bố thì các đồng nghiệp trên thế giới người ta gọi là Nguyen model, là Nguyễn đó, Nguyen model.

Ồ!

Cái tác giả đầu á-

Dạ.

- là bác sĩ Nguyễn Đình Nguyên. Nguyễn Đình Nguyên lúc đó là học trò của tôi, bây giờ đã là tiến sĩ rồi, có phòng mạch ở gần Chimera Town và tác giả cuối là tôi. Thành ra người ta gọi là Nguyen model. Nhưng mà sau này thì viện Garvan người ta không có hài lòng với cái cách gọi đó, vì người ta nghĩ rằng mình có gọi là tài ba cỡ nào thì anh cũng chỉ là nhân viên của tôi thôi, thì họ mới đổi lại thành cái tên là Garvan Fracture Risk Calculator. Thì đó là cái mô hình đánh giá nguy cơ gãy xương đầu tiên trên thế giới, trước cả Tổ chức Y tế Thế giới, và bây giờ thì nó được sử dụng trên một trăm sáu mươi lăm nước trên thế giới.

Dạ.

Cái đóng góp thứ ba nữa mà tôi muốn đề cập đến là chúng tôi là nhóm nghiên cứu đầu tiên trên thế giới phát hiện một cái gene liên quan đến loãng xương, đó là gene vitamin D receptor gene, tức là cái gene mà nó liên quan đến cái thụ thể vitamin D ở người cao tuổi. Thì cái phát hiện đó là-- thời đó thì nó rất là đình đám. Thời đó tức là năm 1994 đến năm 1996 đó, là được khắp thế giới.

Dạ.

Tôi đi đâu người ta cũng nhắc đến: "Ồ, đây là ở bên Úc khám phá cái vitamin D receptor gene." Cái khám phá đó nó mở ra một cái cánh cửa cho toàn bộ cái chuyên ngành loãng xương để mà theo đuổi cái lĩnh vực về di truyền học trong loãng xương.

Dạ. Giáo sư còn làm nhiều công việc nữa, là từ tư vấn rồi làm lãnh đạo-

Dạ.

- rồi hướng dẫn sinh viên tiếp tục nghiên cứu. Giáo sư được biết đến ở Úc với nhiều cái danh xưng là người Việt đầu tiên, đặc biệt là trong giới nghiên cứu và học thuật ở Úc.

Dạ.

Thì với giáo sư, những cái cột mốc như vậy nó mang một ý nghĩa như thế nào?

Tôi nghĩ những cái việc mà mình làm, ví dụ như là mình làm biên tập cho các tạp chí y khoa, rồi mình làm cố vấn cho các tập đoàn dược, cái đó nó cũng không phải là cái gì mình muốn khoe [cười] ra. Thực ra nó chỉ là một cái phần nhỏ trong cái sự nghiệp khoa học mà thôi. Nếu mà mình muốn dấn thân vào cái lĩnh vực khoa học và mình muốn để lại một cái di sản nào đó thì mình phải chủ động đóng góp vào những lĩnh vực đó. Còn đóng vai trò lãnh đạo của các hiệp hội y khoa thì tôi nghĩ nó giúp cho mình biết được-... cái văn hóa mà khoa học ở phương Tây, cái phong cách làm việc của người phương Tây, họ có câu hình như là give and take, tức là cho và nhận. Tức là mình phải biết gọi là dung hòa lợi ích của rất là nhiều người. Thì cái vấn đề đặt ra là làm sao mình phải làm việc chung với nhau để mà đạt được mục tiêu? Thì tôi nghĩ rằng khi mà mình làm trong mấy cái chương trình, trong trong mấy cái hiệp hội đó và ở cái vị trí đó, thì mình học được rất là nhiều cái cách để mà mình dung hòa các cái mâu thuẫn, các quyền lợi khác nhau.

À, Giáo sư vừa chia sẻ những nỗi khó khăn của một người vừa làm khoa học, vừa làm lãnh đạo.

Dạ.

Như vậy thì một cách rất là ngắn gọn, giáo sư có thể cho biết là với cái bản sắc người Việt cũng như cái hành trình người Việt tị nạn đó đã ảnh hưởng ra sao đến những quyết định mà giáo sư cần đưa ra trong công việc khoa học và làm quản lý như vậy?

Lúc mà tôi nhận những cái vị trí đó, tôi còn nhớ là khi mà mình đi vào trong các hội nghị, khi mà mình thuyết trình hoặc là mình báo cáo một công trình nghiên cứu khoa học nào đó, thì khi mà người ta thích cái bài báo cáo của mình, câu hỏi đầu tiên người ta thường hay hỏi tôi là: "Ông đến từ đâu?" Tôi nói: "Tôi đến từ Úc". Nói: "Không, không, trước Úc là ông đến từ đâu?" Tôi nói: "Đến từ Việt Nam". Đương nhiên rằng họ đâu có hỏi thêm là đến từ Việt Nam rồi qua Úc theo kiểu dạng là di dân kinh tế hay là tị nạn. Đâu hỏi cái đó. Thành ra, để mà trả lời câu hỏi ở trên là trong lúc đó thì nghĩ gì? Thì tôi thường thường là tôi chỉ nghĩ mình là người Úc, bởi vì cái danh xưng, cái chức danh của mình là cũng ở Úc. Mình đạt được những vị trí như này cũng là từ Úc và tôi nghĩ rằng mình là người mang cái prestige, mang cái uy danh của Úc đến cái trường khoa học quốc tế.

Dạ thưa, là mình nói chuyện là trên trường quốc tế thì là người ta nhìn giáo sư là một người Úc. Nhưng mà trong vòng hai mươi lăm năm gần đây thì giáo sư đã xây dựng và dẫn dắt rất là nhiều nhóm nghiên cứu cả Úc lẫn Việt Nam.

Dạ.

Thì bây giờ tôi muốn nhìn đến cái điều gì đã thôi thúc giáo sư để duy trì những cái kết nối khoa học xuyên biên giới đó?

Trước khi về Việt Nam thì cá nhân tôi cũng đã có khá nhiều đóng góp trong vùng Đông Nam Á. Thì trong một lần đó về thăm quê nhà, khi mà lên Sài Gòn chuẩn bị bay về Sydney thì tình cờ tôi gặp một đồng nghiệp là chị giáo sư Thi Khuê. Chị biết tôi cũng khá lâu rồi qua những hoạt động ở trong vùng Đông Nam Á đó, thì chị mới mời tôi nói một cái bài về loãng xương với sự bảo trợ của công ty MSD. Lúc đó là công ty mới, là công ty sản xuất cái loại thuốc điều trị loãng xương đầu tiên trên thế giới, một trong những loại thuốc đầu tiên trên thế giới. Khi mà tôi xong cái buổi nói chuyện là tới hai trăm mấy chục người đứng nghe rồi nó gây cho mình một sự xúc động. Thì từ đó nó mở đầu cho hàng loạt các chương trình đào tạo sau này, tôi với bác sĩ Nguyên, lúc đó Nguyên này ra trường tiến sĩ rồi, tổ chức những chương trình đào tạo ngắn hạn cũng rất là thành công. Cho tới bây giờ thì tôi nghĩ rằng chúng tôi đã giúp nâng cao năng lực khoa học cho ít nhất là mười lăm ngàn người từ Bắc chí Nam. Thứ hai nữa là tôi nói mấy cái này mình phải làm một cái gì thực tế để chứng minh cho đồng nghiệp ở trong nước thấy rằng mình có thể làm được những công trình nghiên cứu quy mô nhanh và lớn hơn ở Úc nữa. Thì chúng tôi mới bắt đầu làm cái dự án gọi là Vietnam Osteoporosis Study, tức là VOS. Thì tôi bắt chước cái dự án Double ở bên Úc, quy mô thì nó lớn hơn và đứng về mặt khoa học thì nó cũng lớn hơn dự án Double và cái tham vọng nó cũng lớn hơn. Nó bắt đầu cũng 2015, cho tới bây giờ là mười năm, đã đóng góp cho Việt Nam sáu bảy chục bài báo khoa học trên trường quốc tế.

[music]

Thưa giáo sư, tôi muốn chuyển câu chuyện sang cuốn Hồi Ức Giấc Mơ Kangaroo, cuốn sách mới nhất của giáo sư. Khi mà chấp bút viết cuốn sách này thì điều gì đã thôi thúc ông? Cũng như là tại sao ông lại đặt tên cuốn sách là Giấc Mơ Kangaroo?

Nói về cái lịch sử thì nó bắt đầu từ những mười mấy năm về trước. Còn cái cuốn sách này là... nó chỉ là một cái tổng hợp, một cách có hệ thống hành trình bốn mươi lăm năm của mình trên đất Úc. Tôi nghĩ rằng trong tất cả những cái bài báo khoa học, trong tất cả những cái cuốn sách mà tôi viết trong cũng như ngoài nước, thì tôi coi đây là cuốn quan trọng nhất. Còn trả lời tại sao có cái Giấc Mơ Kangaroo? Thì cái câu chuyện nó quay ngược lại vào năm 1981, khi mà tôi còn ở trong trại tị nạn Songkhla đó.

Dạ.

Thì cái thời đó khi mà mình muốn đi Úc thì mỗi một người phải viết một cái lá đơn - và mà phải viết bằng tiếng Anh. Mà thời đó thì tôi học trường Tây, tôi đâu có rành tiếng Anh. Thì khi mà đến phỏng vấn, cái người officer, quan chức của Tòa đại sứ Úc phỏng vấn, thì cái câu đầu tiên anh ấy đọc qua cái đơn của mình,

nói qua người thông dịch viên, thì anh hỏi: "Ai viết lá đơn này?" Tôi nói: "Dạ, tôi viết". Cái anh nói qua thông dịch viên: "Có học tiếng Anh bao giờ chưa?" Nói: "Cũng có, nhưng mà không có tốt mấy. Bởi vì tôi học tiếng Tây ở Việt Nam". Cái anh quay sang anh hỏi: "Tại sao muốn đi Úc?" Tôi nói: "Dạ, tôi nghĩ rằng tôi qua Úc tôi sẽ có cơ hội tôi học, học tốt hơn". Anh mới nói rằng: "Tiếng Anh vậy sao học được?" Tôi nói: "Nếu mà học không được, tôi đi làm ruộng". Nhưng mà mình không có hiểu được làm ruộng bên đây nó tốn rất là nhiều tiền. Do đó cái anh thông dịch viên ảnh dịch ảnh không biết làm sao.

[laughing]

Thì cái anh mà Úc anh nói: "Anh làm gì có tiền để làm ruộng". Vậy là tôi bí. Cái anh ấy có vẻ cũng muốn cho mình cơ hội. "Tôi hỏi anh lần nữa, tại sao anh muốn đi Úc?" Tôi nói: "Thiệt là anh nói tiếng Anh tôi cũng không đủ thì cũng đúng. Tôi không có tiền để làm ruộng cũng có thể đúng luôn. Bây giờ anh hỏi tôi tại sao thì tôi không còn lý do nào hết. Nhưng mà lúc mà tôi học tiểu học ở Việt Nam, tôi xem mấy cuốn sách địa lý đó, nó có cái hình con kangaroo. Thành ra là tôi muốn nhìn thấy con kangaroo." [laughing] Cái anh thông dịch ảnh dịch chắc lẽ là cũng ok lắm. Tôi còn nhớ hoài, y như ngày hôm qua là cái anh Úc đó ảnh mắt anh mở to bự ra bự ra, cái anh cười ha hả, một tay cầm cái mộc bóng cái rầm! Cái anh nói: "Qua bàn bên kia làm thủ tục nhanh đi". Tôi không biết vụ gì xảy ra, thì qua bên kia thì cái chị kia cũng người Úc. Chị mới nói rằng: "Congratulations! Tức là anh được nhận rồi". Ô, tôi nói mình không thể nào tưởng tượng được mình được nhận luôn. Cái câu chuyện nó theo đuổi tôi hoài. Do đó là khi mà tôi viết cái cuốn sách này, tôi dự định là sẽ có gì hành trình bốn mươi lăm năm rồi tôi mới nhớ rằng thôi, Giấc Mơ Kangaroo. Kangaroo Dreams. Dạ.

Thưa quý vị, thì trong cuốn sách Hồi Ức Giấc Mơ Kangaroo-... Thì Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn đã chọn kể lại hồi ức của mình bằng những ngày thơ ấu êm đềm, những ngày thơ bé ở Việt Nam, rồi câu chuyện dẫn đến cuộc hải trình gian nan vượt biển qua Úc và những năm đầu gây dựng ở Úc, rồi làm nên tên tuổi cho chính mình và cho nước Úc trên trường khoa học quốc tế. Rồi đoạn cuối của cuốn sách thì lại quay ngược lại về Việt Nam. Thì cuốn hồi ức là những mảnh ghép rất là cá nhân, kể lại cả gian nan lẫn hy vọng. Thì với sự kết nối là Việt Nam, biển, Úc, rồi sau đó lại quay về Việt Nam thì sợi dây kết nối đó là cái gì ở trong ông?

Nhiều khi tôi nghĩ lại cuộc đời mình nó giống như là một ca khúc gọi là "Một cõi đi về" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Tôi cũng mê nhạc ông lắm. Mình đến Thái Lan rồi mình rời Thái Lan, rồi mình lại quay lại Thái Lan. Rồi tôi có nhiều đóng góp cho Thái Lan lắm. Trong cái chuyên ngành loãng xương, hầu như ai ở Thái Lan cũng đều biết tên tôi cả. Rồi đến với Việt Nam mình cũng vậy, mình ra đi rồi bây giờ mình lại có dịp trở về. Mặc dù mình không có sống ở bên bển, nhưng mà cái sự trở về của mình qua cái khoa học, tôi thấy nó cũng là một cái kết nối rất là tuyệt vời. Còn nếu mà nói về ý nghĩa, tôi nghĩ rằng trong bất cứ một cái cá nhân nào, đặc biệt là cái thế hệ của tôi, cái thế hệ mà mình lớn lên ở Việt Nam, rồi mình đi vượt biển, rồi mình định cư ở nước ngoài, rồi mình có cơ hội mình giúp lại ở Việt Nam. Nó là một cái câu chuyện rất là phổ biến ở đồng hương Việt Nam mình. Cái cuốn sách này á, mặc dù đương nhiên là kể câu chuyện của tôi, nhưng mà tôi cũng muốn nghĩ rằng nó là câu chuyện của rất nhiều các đồng hương khác cũng có cái hành trình giống như mình, nhưng mà người ta không có cái cơ hội để mà viết thành một cái cuốn sách, thậm chí không có cơ hội mà kể chuyện. Thành ra là tôi muốn nhìn cái cuốn sách, nó cũng giống như là đóng góp một cái chứng từ cho cái mảng lịch sử đó.

Dạ, với một cái hành trình tị nạn rồi định hình mình nỗ lực vươn lên mang tên của đất nước đã cưu mang mình đi ra trường khoa học quốc tế. Thì nếu mà có một điều gì đó mà giáo sư có thể chia sẻ, nhắn nhủ gì với những chàng trai, cô gái trong những ngày đầu tiên họ đặt chân tới Úc thì điều đó sẽ là gì?

Tôi nghĩ nhiều về cái thông điệp đó và tôi sẽ dùng cái nguyên tắc gọi là tam khoa. Tôi sẽ nói ba điều thôi. Cái điều thứ nhất là tiếng Anh gọi là resilience, tức là cái sự mà vượt qua nghịch cảnh, khó khăn. Mình tới đây là du học sinh hay là mình tới đây là người tị nạn như tôi ngày xưa là mình có rất là nhiều nghịch cảnh. Cái thông điệp đầu tiên mà tôi muốn nhắn gửi cho các em trẻ hơn tôi: ai cũng có nghịch cảnh, cái khác biệt là mình có vượt qua nó hay không mà thôi. Đối với các em mà vẫn còn ngồi trong ghế nhà trường, thì tôi nghĩ rằng cái đầu tiên là tiếng Anh. Em phải học nói tiếng Anh và em viết tiếng Anh như là người bản xứ viết tiếng Anh. Thành ra là ngôn ngữ là cái để mình vượt qua nghịch cảnh. Cái thứ hai là phải hội nhập. Khi mình học ra rồi, cái mình ra ngoài đời, mình không có hội nhập được với xã hội. Thậm chí có một số em ở Việt Nam qua, khi mà mình dự một cái buổi hội nghị hay là buổi tiệc, em ấy không biết nói một cái chữ gì đến với các đồng nghiệp ở nước ngoài. Bởi vì tối ngày lo học không à, tối ngày lo loãng xương này nọ không, không có biết cái chuyện thời sự, không có biết chuyện Trump, Biden không có biết chuyện gọi là... Nói chung là rất là hạn hẹp, không có hội nhập được. Thành ra là để mà vượt qua nghịch cảnh này, cái vấn đề đầu tiên là không phải chỉ là học hành cho giỏi đâu, mà vẫn là ngôn ngữ và mình phải hội nhập. Cái thứ hai nữa là giáo dục. Nó vừa là phương tiện mà vừa, vừa là cứu cánh. Mình đến từ một cái đất nước khác, mình qua đây mình theo học thì mình phải hy sinh, tức là hy sinh những cái gọi là pleasure, những cái mà sở thích hằng ngày này nọ để, để mà mình theo học. Và cái thông điệp thứ ba nữa là cái cuộc sống của con người mà hạnh phúc mà lớn nhất là được giúp người. Tôi nghĩ cái đó nó vô cùng quan trọng. Nhưng mà để mà giúp được người, nó đòi hỏi mình có một cái cách để mà mình, mình, mình giúp và mình đối thoại với người ta. Chứ không phải là tự nhiên mình cứ tối ngày mình ra là mình, mình xuất hiện giống như là kiểu người thầy dạy đời cho người ta. Tôi thấy nó là cả một bài học. Nói tóm lại, nếu mà nói ra ba điều mà tôi khuyên với các bạn trẻ ngày nay. Điều thứ nhất là vượt qua nghịch cảnh; điều thứ hai là giáo dục; và điều thứ ba là giúp người và giúp một cách có ý nghĩa.

Thưa quý vị, nhìn lại hành trình của Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn thì người ta có thể thấy rất là nhiều thành tựu, rất là nhiều danh xưng. Nhưng mà đằng sau tất cả vẫn là câu chuyện của một người Việt đi tìm chỗ đứng, học cách thuộc về và phải nói là không ngừng đóng góp cho cái xã hội, cái đất nước đã cưu mang mình. Cảm ơn giáo sư đã chia sẻ và cảm ơn quý vị đã theo dõi.

END OF TRANSCRIPT